laboratoriya mashg'ulotlari uchun uslubiy ko'rsatma

DOC 33 pages 640.5 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 640.5 KB

File type DOC

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta‘lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti umumiy kimyo kafedrasi fanidan laborotoriya mashg’ulot ishlari foydali qazilmalar geologiyasiva qidiruv razvedkasi , texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish yo’nalishlari 1-kurs talabalari uchun uslubiy ko’rsatmasi 2021 y tuzuvchi: dotsent:a.panjiyev taqrizchilar: “kimyoviy texnologiya” kafedrasi o’qituvchi dotsent; s.lutfullayev. ushbu ko’rsatma kimyo fanidan laboratoriya mashg’ulotlarni bajarish uchun talabalarning «kimyo» kursi bo’yicha o’z bilimlarini chuqurlashtirishda va mustaqil ishlashda yordam beradi. uslubiy ko’rsatmada bajariladigan har qaysi laboratoriya ishi uchun avval qisqacha nazariy ma‘lumot berilib, so’ng bajariladigan tajriba tavsiloti bayon qilingan. mazkur uslubiy ko’rsatma kimyo fani bo’yicha o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan tasdiqlangan namunaviy ishchi o’quv dasturiga asosan ishlab chiqilgan bo’lib, konchilik ishi , geologiya qidiruv razvedkasi va texnologik mashina va jihozlar bakalavrlariat yo’nalishi talabalari uchun mo’ljallangan. uslubiy ko’rsatma «umumiy kimyo» kafedrasining 2021 yil 08.17. dagi 1 sonli, muxandislik texnologiyasi fakulteti uslubiy komissiyasining 2021 yil 08.18. dagi 1 sonli, institut uslubiy kengashining …

2 / 33

yorgarlik beradi. talabalarning «kimyo»dan tanlangan mavzulari bo’yicha olgan nazariy va amaliy bilimlarini puxta o’zlashtirishlari uchun har qaysi laboratoriya ishidan keyin nazorat savollari, masala va mashqlar beriladi. ko’rsatma oxirida, test-reyting sinovlari amalda joriy qilish ko’zda tutib test savollari keltirildi. laboratoriya ishlarini bajarish uchun ushbu uslubiy ko’rsatma talabalarning «kimyo» kursi bo’yicha o’z bilimlarini chuqurlashtirishda va mustaqil ishlashda yordam beradi. i – laboratoriya ishi. laboratoriya ishlari texnikasi i. i. ish tartibi kimyo laboratoriyasida ishlash vaqtida quyidagi qoidalarga rioya qiling: 1. darslikdan va leksiyadan tegishli bo’limlarni, o’qib chiqing va laboratoriya ishining mazmuni bilan tanishing. 2. tajriba uchun kerak narsalar (idishlar, asboblar, reaktivlar) borligi aniqlanguncha tajriba boshlamang. 3. tajriba o’tkazish vaqtida ishning qo’llanmada ko’rsatilgan tartibi va ketma – ketligiga rioya qiling. 4. hamma ehtiyot choralariga rioya qiling (kerak bo’lgan taqdirda, ishni mo’rili shkafda bajaring, yonuvchi va havfli moddalar bilan ishlaganda ehtiyot bo’ling). 5. tajribaning borishini diqqat bilan kuzating va uning tafsilotlarini bilib oling. 6. ish …

3 / 33

r uchun) yozilgan etiketka yopishtirib qo’yilishi kerak. reaktivlardan foydalanish quyidagi qoidalarga rioya qilish kerak: 1. bajariladigan ish uchun reaktivdan qancha olish kerakligi aytilmagan bo’lsa, ularni mumkin qadar kamroq oling (bunday qilingan material ham, vaqt ham tejaladi). 2. ortib qolgan reaktivlarni shu reaktiv olingan idishga qaytarib solmang. 3. reaktivlardan kerakgi olingandan so’ng, o’sha zahotiyoq, banka yoki sklyankaning probirkasini tiqib, joyiga qo’ying. 4. quruq reaktivlarni muguz, chinni yoki metall qoshiqchalar yoxud shpatlar bilan oling. ular hamma vaqt toza va quruq bo’lishi kerak; ishlatib bo’lgandan so’ng ularni filtr qog’oz bilan yaxshilab arting. 5. reaktivni pipetka bilan olsangiz, pipetkani yuvmay turib, unda boshqa sklyankadan reaktiv olmang. 1.3. laboratoriyada ishlash vaqtida rioya qilinishi kerak bo’lgan ehtiyot choralari 1. zaharli va badbo’y moddalar bilan qilinadigan tajribalarni mo’rili shkafda bajaring. 2. ajralib chiqadigan gazni yaqin turib hidlamang. gazni hidlash zarur bo’lsa, ehtiyot bo’lib, havoni qo’lingiz bilan idish og’zidan o’zingiz tomon yelpitib hidlang. 3. kuchli kislotalarni, ayniqsa, sulfat …

4 / 33

imkoni bo’lsa, mo’rili shkafda o’tkazing. 9. benzin, spirt, efir o’t olib ketsa, alanga ustiga qum sepib o’chiring. 10. zaharlanib qolsangiz va qattiq kuysangiz darhol vrachga ko’rsating. 2 – laboratoriya ishi. ii. oksidlar va asoslar, ularning olinishi va xossalari. 2.1. nazariy ma‘lumot. oksidlar. elementlarning kislorod bilan hosil qilgan birikmalari oksidlar deyiladi. xozirgi vaqtda uchta inert element – geliy, nion va argonning oksidlari olinmagan. qolgan barcha elementlarning oksidlari bevosita yoki bilvosita yo’llar bilan hosil qilingan. oksidlar ximiyaviy xossalari jihatidan to’rt gruppaga bo’linadi: 1. asosli oksidlar. 2. kislotali oksidlar. 3. amfoter oksidlar. bular tuz hosil qiluvchi oksidlar deyiladi. 4. tuz hosil qilmaydigan oksidlar (masalan, no, co, sio2, ruo4). 1. asosli oksidlar. kislotalar yoki kislotali oksidlar bilan o’zaro ta‘sir etishi, tuz hosil qiladigan oksidlar asosli oksidlar deyiladi. ular jumlasiga ishqoriy va ishqoriy – yer metallarining oksidlari (k2o, na2o, cao, sro, bao) kiradi. asosiy oksidlar kislotalar bilan reaktsiyaga kirishib, tuz va suv hosil qiladi: cao …

5 / 33

ota va ishqorlarda ososn eriydi. masalan, sb2o3 xlorid kislota bilan asosli oksid sifatida, uyuvchi natriy bilan kislotali oksid sifatida reaktsiyaga kirishib, tuz va suv hosil qiladi: sb2o3 + 6hcl = 2sbcl3 + 3h2o sb2o3 + 2naoh = 2nasbo2 + 2h2o asoslar asoslar – molekulasi metall atomi bilan bir yoki bir necha gidroksil (он) gruppadan tashkil topgan murakkab moddalardir. gidroksil gruppaning soni metallning valentligiga teng bo’ladi. asoslar suvda yaxshi va yomon eriydigan asoslarga bo’linadi. ishqoriy metallar va ishqoriy – yer metallarning gidroksidlari suvda yaxshi eriydi va yaxshi dissotsilanadi. suvda yaxshi eriydigan asoslar ishqorlvar deyiladi. masalan, lioh, naoh, koh, ba(oh)2 ishqorlardir. ishqorlar terini o’yadi, shisha, yog’och va kiyimni yemiradi. shuning uchun ular uyuvchi ishqorlar ham deyiladi. suvda yomon eriydigan gidroksidlar asoslar deyiladi. ishqorlar ham, asoslar ham kislotalar bilan reaktsiyaga kirishib tuz hosil qiladi: 2koh + h2so4 = k2so4 + 2h2o cu(oh)2 + h2so4 = cuso4 + 2h2o asoslar kislotali oksidlar bilan reaktsiyaga …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "laboratoriya mashg'ulotlari uchun uslubiy ko'rsatma"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta‘lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti umumiy kimyo kafedrasi fanidan laborotoriya mashg’ulot ishlari foydali qazilmalar geologiyasiva qidiruv razvedkasi , texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish yo’nalishlari 1-kurs talabalari uchun uslubiy ko’rsatmasi 2021 y tuzuvchi: dotsent:a.panjiyev taqrizchilar: “kimyoviy texnologiya” kafedrasi o’qituvchi dotsent; s.lutfullayev. ushbu ko’rsatma kimyo fanidan laboratoriya mashg’ulotlarni bajarish uchun talabalarning «kimyo» kursi bo’yicha o’z bilimlarini chuqurlashtirishda va mustaqil ishlashda yordam beradi. uslubiy ko’rsatmada bajariladigan har qaysi laboratoriya ishi uchun avval qisqacha nazariy ma‘lumot berilib, so’ng bajariladigan tajriba tavsiloti bayon qilingan. m...

This file contains 33 pages in DOC format (640.5 KB). To download "laboratoriya mashg'ulotlari uchun uslubiy ko'rsatma", click the Telegram button on the left.

Tags: laboratoriya mashg'ulotlari uch… DOC 33 pages Free download Telegram