laboratoriya mashg'ulotlari uchun uslubiy ko'rsatmalar

DOCX 59 pages 5.5 MB Free download

59 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.5 MB

File type DOCX

Pages 59

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 59

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona politexnika instituti “suv energiyasidan foydalanish” fanining laboratoriya mashg’ulotlari uchun uslubiy ko’rsatmalar farg‘ona–2021 mundarija 1–tajriba ishi. gidroenergetik qurilmalar parametrlarini ehm da hisoblash 5 2–tajriba ishi. ges nominal quvvati va energiyasini ehm da hisoblash 10 3–tajriba ishi. ges ishchi rejimlarini tadqiq qilish. 14 4–tajriba ishi. geq gidroagregatlari elementlarini o’rganish 16 5–tajriba ishi. energetik kanaldagi energiya yo’qolishini aniqlash 20 6–tajriba ishi. derivasion kanalning energetik potensialini ehmda aniqlash 23 7–tajriba ishi. derivasion kanaldagi energiya yo’qolishini ehmda aniqlash 27 8–tаjribа ishi. gidrоаkkumulyasiоn elеktrоstаnsiyaning (gаes) ish rеjimi vа pаrаmеtrlаrini ehmdа аniqlаsh 30 9–tajriba ishi. mikro gesni sinash 38 10–tajriba ishi. suv minorasi gidropotensialidan foydalanishni tadqiq qilish va parametrlarini ehmda aniqlash 43 11–tajriba ishi. gidravlik zarb hodisasini tajribada o’rganish 47 12–tajriba ishi. be’flarda suv sathini o’zgarishini ges parametrlariga ta’sirini aniqlash va dasturini tuzish 51 13–tajriba ishi. be’flarda suv sathini o’zgarishini ns parametrlariga ta’sirini aniqlash va dasturini tuzish 56 …

2 / 59

i yordamida elektr energiya oluvchi geqdir; - nasos stansiyalari (ns) – elektr energiyani oqim mexanik energiyasiga aylantirib beruvchi geqdir; - gidroakkumulasion elektrstansiyalar (gaes) – ham ges, ham ns rejimida ishlay oladigan geqdir; - suv to’lqin elektrstansiyasi– suv sathining ko’tarilishi yoki pasayishidan elektrenergiya oluvchi geqdir. gidroelektrostansiyalar. gidroelektrostansiyalarda suv oqimi energiyasi elektr energiyasiga aylantiriladi. bu ishni amalga oshirish uchun ges tarkibida gidrotexnik inshootlar, hamda asosiy va yordamchi jihozlar joylashgan stansiya binosi mavjud. geslarda elektr energiyani ishlab chiqarish uchun zarur qiymatda suv sarfini, q m3/s va suv tushish balandligi, ya`ni naporni h, m ta`minlash zarur. buning uchun daryolarda suv yo’li to’g’on bilan tusilib ges uchun zarur bo’lgan suv sarfi va naporga erishiladi. ba`zan geslar sug’orish uchun mo’ljallangan gidrotexnik inshootlarda ham o’rnatilishi mumkin. geslarda suv yuqori b`efdan quyi b`efga og’irlik kuchi ta`sirida tushib turbina g’ildiragini hamda u bilan bir valda o’rnatilgan generator rotorini aylantiradi. generatorda mexanik energiya elektr energiya holatiga keltiriladi. turbina bilan generator …

3 / 59

si) energiya iste`moli kunduzgi energiya iste`moli qiymatidan ancha past bo’ladi. shunday paytlarda gaesda nasos agregatlari ishga tushib yuqori b`efdagi suv havzasini to’ldiradi. kunduzgi energiya iste`moli eng yuqori bo’lgan soatlarda yuqori b`efdagi havzadan suv pastga tushib turbinalarni ishga tushiriladi va elektr energiyasi ishlab chiqiladi. natijada nasoslar arzon elektr energiya iste`mol qilib suv havzasida zarur miqdordagi suvni to’playdi, undan esa anchagina qimmat bo’lgan elektr energiyani ishlab chiqarish uchun foydalaniladi. gaeslarning samaradorligi shundan iboratki, ular kunduz kuni ertalab va kechki energiya iste`molining maksimum qiymatlarida energetika tizimiga ishlaydi, kechasi esa arzon, ba`zan esa talab qilinmagan (ortiqcha) elektr energiyasidan foydalaniladi. suv to’lqin elektrostansiyalari. dengizda (okeanlarda) suv sathining sutkalik o’zgarishi hisobiga ishlaydigan elektr stansiyalar faqat shunday sharoit bo’lgan dengiz (okean) qirg’oqlaridagi qurilishi mumkin. bu stansiyalarda sutka davomida dengizda (okeanda) ikki marta suv sathi ko’tarilishi energiyasidan elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun foydalaniladi. suv sathi 8-19 metrgacha ko’tarilishi mumkin. geq ning asosiy parametrlariga quyidagilar kiradi: 1. napor (h, …

4 / 59

suv sarfi (q, m3/s) deb, birlik vaqt oralig’ida turbinadan (yoki nasosdan) o’tgan suv miqdoriga aytiladi. q=w/t , m3/s bu yerda, w – suv miqdori, m3; t – vaqt. 3. quvvat (n, kvt) deb, birlik vaqt oralig’ida bajarilgan ishga aytiladi. suv oqimi potensial kuvvati quyidagi formula yordamida aniqlanadi: n0= ρ∙g∙q∙hg = γ∙q∙hg = 9,81∙q∙hg , kvt bu yerda, - suv zichligi, kg/m3; g – erkin tushish tezlanishi, m/s2; - 1 m3 suvning solishtirma og’irligi, n/m3. turbinaning kuvvatini quyidagi formuladan aniqlanadi: nt=9,81qhgest , kvt bu yerda, t – turbina f.i.k, (t= 0,91 0,96). nasos quvvati quyidagi ko’rinishdagi formuladan xisoblanadi: nn=9,81qhns/n, kvt bu yerda, n – nasos f.i.k, (n= 0,94 0,96). ges quvvati esa nges=9,81qhgest gen, kvt aniqlanadi. bu yerda, gen – generator f.i.k, (gen= 0,97 0,989). ns kuvvatini xisoblash formulasi quyidagicha nns=9,81qhns/n dv, kvt bu yerda, dv – dvigatel f.i.k, (dv= 0,95 0,97). 4. geq larda energiya (e, kvt/soat) quyidagicha aniqlanadi: e= …

5 / 59

5 29 129 56 1,2 164 7 7 30 666 222 4,4 333 11 22 geq parametrlarini ehm da aniqlash dasturi program parametri_geu; uses crt; var yub,qb,hw,q,w,t1,h0,h_ges,h_ns,n0,n_t,n_n,n_ges,n_ns,kpd_t,kpd_n,kpd_gen,kpd_dv,t2,e_ges,e_ns:real; procedure list; begin clrscr; gotoxy(1,6); end; procedure stop; var ch:char; begin repeat delay(1000); ch:=readkey; if ch=#27 then halt; until ch<>#27; end; begin textbackground(3); textcolor(1); list;writeln; writeln('qiymatlarni kiriting'); write('yuqori bef sathi yub=');read(yub); write('quyi bef sathi qb=');read(qb); write('napor yoqolishi hw=');read(hw); write('turbina yoki nasosdan otayotgan suv miqdori w=');read(w); write('turbina yoki nasosdan suv otish vaqti t1=');read(t1); write('turbina fik (foydali ish koeffisenti)=');read(kpd_t); write('nasos fik=');read(kpd_n); write('generator fik=');read(kpd_gen); write('dvigatel fik=');read(kpd_dv); write('nasos stansiyasi yoki ges ishlagan vaqt t2=');read(t2);list; h0:=yub-qb; writeln('geometrik napor h0=',h0:5:2,' m');writeln; h_ges:=yub-qb-hw; writeln('ges napori h_ges=',h_ges:5:2,' m');writeln; h_ns:=yub-qb+hw; writeln('nasos stansiya napori h_ns=',h_ns:5:2,' m');writeln; q:=w/t1; writeln('suv sarfi q=',q:5:2,' kub.m/sek'); writeln; n0:=9.81*q*h_ges; writeln('suv oqimining potensial quvvati n0=',n0:8:2,' kvt');writeln; n_t:=9.81*q*h_ges*kpd_t; writeln('turbina quvvati n_t=',n_t:8:2,' kvt'); writeln; n_n:=(9.81*q*h_ns)/kpd_n; writeln('nasos quvvati n_n=',n_n:8:2,' kvt');writeln; n_ges:=9.81*q*h_ges*kpd_t*kpd_gen; writeln('ges quvvati n_ges=',n_ges:8:2,' kvt');writeln; n_ns:=(9.81*q*h_ns)/(kpd_n*kpd_dv); writeln('nasos stansiya quvvati n_ns=',n_ns:8:2,' kvt');writeln; e_ges:=n_ges*t2; writeln('ges',t2:6:2,' …

Want to read more?

Download all 59 pages for free via Telegram.

Download full file

About "laboratoriya mashg'ulotlari uchun uslubiy ko'rsatmalar"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona politexnika instituti “suv energiyasidan foydalanish” fanining laboratoriya mashg’ulotlari uchun uslubiy ko’rsatmalar farg‘ona–2021 mundarija 1–tajriba ishi. gidroenergetik qurilmalar parametrlarini ehm da hisoblash 5 2–tajriba ishi. ges nominal quvvati va energiyasini ehm da hisoblash 10 3–tajriba ishi. ges ishchi rejimlarini tadqiq qilish. 14 4–tajriba ishi. geq gidroagregatlari elementlarini o’rganish 16 5–tajriba ishi. energetik kanaldagi energiya yo’qolishini aniqlash 20 6–tajriba ishi. derivasion kanalning energetik potensialini ehmda aniqlash 23 7–tajriba ishi. derivasion kanaldagi energiya yo’qolishini ehmda aniqlash 27 8–tаjribа ishi. gidrоаkkumulyasiоn elеktrоstаnsiyaning (gаes) ish rеjimi vа pаrаmеtrlаrini e...

This file contains 59 pages in DOCX format (5.5 MB). To download "laboratoriya mashg'ulotlari uchun uslubiy ko'rsatmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: laboratoriya mashg'ulotlari uch… DOCX 59 pages Free download Telegram