tabiiy tosh materiallari

DOC 10 pages 250.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 250.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

н ii-боб табиий тош материаллари таянч иборалар: мономинерал, полиминерал, магма, кварц, дала шпати, гранит, глинозем, оҳактош, гипс тоши, ангидрит, мармар, зичлик, мустахкамлик, текстура, сувга бардошлилик. 2.1 умумий маълумотлар тоғ жинси муайян таркибга ва тузилишга эга бўлиб, геологик жараёнлар натижасида ер қатламида ҳосил бўлган. минераллар (маъданлар) физик ва кимёвий бир жинсли табиий жисм бўлиб, ер қатламида юз берган физик-кимёвий жараёнлар натижасида пайдо бўлган. табиатда минераллар тури 2000 ортиқ бўлсада, тоғ жинслари 50 яқин минераллардан ташкил топган. тоғ жинслари мономинералли ва полиминералли бўлиши мумкин. табиий тош материаллари қурилишда механик қайта ишланган ҳолда ва ҳом ашё сифатида ишлатилиши мумкин. цемент ишлаб чиқаришда оҳактош, бетон тайёрлашда эса қум ва чақилган тош миллионлаб куб метр ишлатилади. мармар, гранит, оҳактош кабилар арраланиб, текисланиб безак материал сифатида қўлланилади. табиий тош материаллари захиралари ишлатилганда экологик мухитни асраш қонун қоидаларига албатта риоя қилиш зарур. бунда чиқинди кам ҳосил бўладиган технологияларни танлаш мақсадга мувофиқ бўлади. 2.2 тоғ жинслари ва жинс …

2 / 10

диатомит, трепел метаморфик жинслар гнейслар (гранитсимонлар), гил, сланецлар, (гилтупроқли), мармарлар (оҳактош, доломитлар), кварцитлар (қумтошлар) 2.2.1 магматик тоғ жинслар магматик жинслар магманинг вулканик ҳаракатлар натижасида ер юзига тошиб чиқишидан ёки ернинг ёриқ ва бўшлиқларида қотишидан ҳосил бўлади. магманинг совуш шароитига нисбатан чуқурликда қотган (интрузив) ва тошиб чиққан (эффузив) турларга бўлинади. чуқурликда қотган магматик тоғ жинсларга гранит, сиенит, диорит, габбро ва бошқалар киради. бундай жинслар юқори босим ва кислородсиз мухитда аста-секин совугани учун ўта зич кристалл структурага эга бўлади. тошиб чиққан магматик жинслар (базалт, андезит, диабаз, порфир ва ш.к.) ер юзида тезлик билан совуши натижасида тўла кристалланмаган бўлади. совуш даврида газсимон моддаларнинг ажраб чиқиши ғовак тошларни (пемза, туф) ҳосил қилади. магматик жинсларни ҳосил қилувчи асосий минералларга кварц, дала шпатлари, темир-магнезиалли силикатлар киради. кварц (sio2) кристалл тузилишга эга бўлиб, ўта зич, мустаҳкам ва агрессив мухитларга чидамли. кварцнинг сиқилишдаги мустаҳкамлиги 2000 мпа гача, чўзилишдаги мустаҳкамлиги эса 100 мпа гача бўлади. қаттиқлиги жихатидан топаз, корунд …

3 / 10

амтир ва ҳ.к.) деб юритилади. слюдалардан ташқари бу гурух минераллар тоғ жинсларига юқори мустаҳкамлик ва нурашга чидамлиликни беради. магматик жинслар структураси ва текстураси билан фарқланади. магманинг чуқурликда аста-секин совушидан тўла кристалли структура ҳосил бўлади. доналар ўлчамига қараб йирик донали (5мм кўп), ўртача донали (1-5мм) ва майда донали (0,5-1мм) ҳамда нотекис донадор ва текис донадор бўлади (2.1-расм). 2.1-расм. структура турлари (схемаси) а) нотекис донадор; б) текис донадор. магматик жинслар асосан массив текстурага эга бўлиб, ўта юқори зичликка эга бўлганлиги сабабли мустаҳкам, совуққа чидамли, сув шимувчанлиги жуда кам бўлади. уларнинг сиқилишга мустаҳкамлиги 100-300 мпа, ўртача зичлиги 2600-3000 кг(м3, сув шимувчанлиги 1% кам (ҳажмига нисбатан), иссиқ ўтказувчанлик коэффициенти 3 вт( (м.0с) атрофида бўлади. 2.2.2 чўкинди тоғ жинслари чўкинди жинслар магматик ва бошқа жинсларнинг нураши, емирилиши, кимёвий ўзгаришлари ва ўсимликлар чириши натижасида ҳосил бўлган. чўкинди жинслар таркиби ва ҳосил бўлиши характерига кўра механик, кимёвий ва оргоноген турларга бўлинади. механик чўкиндиларга гилтупроқ, қум, шағал сингари …

4 / 10

бида 2-14% (34% гача) сув боғланган. зичлиги 1,9-2,5 г(см3, қаттиқлиги 5-6, ранги оқ, сариқ, ҳаво ранг ёки қора бўлиши мумкин. халцедон (sio2) толасимон ёки ёпиқ кристалли кварц тури бўлиб, оқ, кулранг, оч сариқ, қўнғир, яшил ранглидир. зичлиги 2,6 г(см3, қаттиқлиги 6. карбонатлар гурухига калцит, доломит ва магнезит киради. калцит (caco3) рангсиз ёки оқ, қўшимчалар бўлса кул ранг, сариқ, пушти ёки ҳаво ранг минерал бўлиб, зичлиги 2,7 г(см3, қаттиқлиги 3. доломит (сaco3.mgco3) рангсиз ёки оқ, сарғиш ва қўнғирранг минерал. зичлиги 2,8 г(см3, қаттиқлиги 3-4. доломит магнезиал ва доломитли боғловчилар ишлаб чиқаришда хом ашёдир. у кесилиб блоклар холида ва майдаланиб бетон учун йирик тўлдирувчи сифатида ишлатилиши мумкин. магнезит (mgco3) рангсиз, оқ, кулранг, сариқ, жигарранг минерал бўлиб, зичлиги 3,0 г(см3, қаттиқлиги 3,5-4,5. магнезит 1500-1650°с куйдирилиб юқори ҳароратга бардошли материаллар (ғишт, блок) ва 750-800°с куйдирилиб магнезиал боғловчи олинади. гилтупроқ минераллар гурухига каолинит, гидрослюдалар, монтмориллонитлар киради. каолинит (al2o3.2sio2.2h2o) оқ, қўнғир ёки яшил аралашган рангли минерал …

5 / 10

ар қатламлилиги билан характерланади. қатламланмаган жинслар текстураси эса тартибсиз характерда бўлади. 2.2.3 метаморфик тоғ жинслар метаморфик жинслар тоғ жинсларини ернинг чуқур қатламларида юқори босим ва ҳарорат остида ўзгаришидан ҳосил бўлган. метаморфик жинслар структураси-текстураси ҳосил бўлишида босимнинг йўналиши катта рол ўйнайди. метаморфизм жараёнига тоғ жинслари таркибидаги сув ва карбон кислоталари катта таъсир кўрсатади. метаморфик жинсларни ҳосил қилувчи минералларга магматик жинсларда учрайдиган дала шпатлари, кварц, слюда, роговая обманка, чўкинди жинсларга хос бўлган калцит, доломит минераллари, махсус метаморфик жинслар киради. 2.3 табиий тош материаллари ва буюмлари ишлаб чиқариш 2.3.1 қурилишда ишлатиладиган тоғ жинслари магматик тоғ жинслар. тоғ жинсларининг чуқурликда ҳосил бўлиши, уларни зич, мустаҳкам, чиройли текстурали бўлишини таъминлайди. гранит - кварц (25-30%), дала шпати (ортоклаз, 35-40%) ва слюдадан (5-10%) иборат. у оч кулранг, кулранг, пушти, қорамтир-қизил, сариқ рангларда бўлади. гранитнинг сиқилишдаги мустаҳкамлиги-120-250 мпа. у мўрт материал бўлгани учун зарбий таъсирлардан сақлаш керак. гранитнинг ғоваклиги 1,5% атрофида бўлиб, сув шимувчанлиги жуда кичик (0,5% ҳажм …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy tosh materiallari"

н ii-боб табиий тош материаллари таянч иборалар: мономинерал, полиминерал, магма, кварц, дала шпати, гранит, глинозем, оҳактош, гипс тоши, ангидрит, мармар, зичлик, мустахкамлик, текстура, сувга бардошлилик. 2.1 умумий маълумотлар тоғ жинси муайян таркибга ва тузилишга эга бўлиб, геологик жараёнлар натижасида ер қатламида ҳосил бўлган. минераллар (маъданлар) физик ва кимёвий бир жинсли табиий жисм бўлиб, ер қатламида юз берган физик-кимёвий жараёнлар натижасида пайдо бўлган. табиатда минераллар тури 2000 ортиқ бўлсада, тоғ жинслари 50 яқин минераллардан ташкил топган. тоғ жинслари мономинералли ва полиминералли бўлиши мумкин. табиий тош материаллари қурилишда механик қайта ишланган ҳолда ва ҳом ашё сифатида ишлатилиши мумкин. цемент ишлаб чиқаришда оҳактош, бетон тайёрлашда эса қум ва чақи...

This file contains 10 pages in DOC format (250.5 KB). To download "tabiiy tosh materiallari", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy tosh materiallari DOC 10 pages Free download Telegram