tabiiy tosh materiallari

PPT 33 pages 4.5 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PPT

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

powerpoint presentation табиий тош материаллари режа: умумий маълумотлар тоғ жинслари ва жинс ҳосил қилувчи минераллар табиий тош материаллари ва буюмлари ишлаб чиқариш табиий тош материаллари ва буюмларининг асосий хоссалари табиий тош материаллари ва буюмлари турлари табиий тош материалларни емирилишдан сақлаш усуллари назорат саволлари қўшимча адабиётлар 2.1 умумий маълумотлар тоғ жинси муайян таркибга ва тузилишга эга бўлиб, геологик жараёнлар натижасида ер қатламида ҳосил бўлган. минераллар (маъданлар) физик ва кимёвий бир жинсли табиий жисм бўлиб, ер қатламида юз берган физик-кимёвий жараёнлар натижасида пайдо бўлган. табиатда минераллар тури 2000 ортиқ бўлсада, тоғ жинслари 50 яқин минераллардан ташкил топган. тоғ жинслари мономинералли ва полиминералли бўлиши мумкин. табиий тош материаллари қурилишда механик қайта ишланган ҳолда ва ҳом ашё сифатида ишлатилиши мумкин. цемент ишлаб чиқаришда оҳактош, бетон тайёрлашда эса қум ва чақилган тош миллионлаб куб метр ишлатилади. мармар, гранит, оҳактош кабилар арраланиб, текисланиб безак материал сифатида қўлланилади. табиий тош материаллари захиралари ишлатилганда экологик мухитни асраш қонун …

2 / 33

гипс, ангидрит, магнезит, доломит, оҳак туфи, оҳактош оргоноген чўкиндилар чиғаноқли оҳактош, мел, диатомит, трепел метаморфик жинслар гнейслар (гранитсимонлар), гил, сланецлар, (гилтупроқли), мармарлар (оҳактош, доломитлар), кварцитлар (қумтошлар) пардозбоп тоғ жинслари ҳар хил рангдаги пардозбоп қоплама гранит плиткалар пардозбоп тоғ жинслари габбро каолинит пардозбоп тоғ жинслари диорит пардозбопқумтош тупроқлар брекчия оҳактош 2.2.1 магматик тоғ жинслар магматик жинслар магманинг вулканик ҳаракатлар натижасида ер юзига тошиб чиқишидан ёки ернинг ёриқ ва бўшлиқларида қотишидан ҳосил бўлади. магманинг совуш шароитига нисбатан чуқурликда қотган (интрузив) ва тошиб чиққан (эффузив) турларга бўлинади. чуқурликда қотган магматик тоғ жинсларга гранит, сиенит, диорит, габбро ва бошқалар киради. бундай жинслар юқори босим ва кислородсиз мухитда аста-секин совугани учун ўта зич кристалл структурага эга бўлади. магматик жинсларни ҳосил қилувчи асосий минералларга кварц, дала шпатлари, темир-магнезиалли силикатлар киради. кварц (sio2) кристалл тузилишга эга бўлиб, ўта зич, мустаҳкам ва агрессив мухитларга чидамли. кварцнинг сиқилишдаги мустаҳкамлиги 2000 мпа гача, чўзилишдаги мустаҳкамлиги эса 100 мпа гача бўлади. …

3 / 33

юмосиликатларни рангли минераллар (яшил, тўқ яшил, қорамтир ва ҳ.к.) деб юритилади. слюдалардан ташқари бу гурух минераллар тоғ жинсларига юқори мустаҳкамлик ва нурашга чидамлиликни беради. магматик жинслар структураси ва текстураси билан фарқланади. магманинг чуқурликда аста-секин совушидан тўла кристалли структура ҳосил бўлади. доналар ўлчамига қараб йирик донали (5мм кўп), ўртача донали (1-5мм) ва майда донали (0,5-1мм) ҳамда нотекис донадор ва текис донадор бўлади (2.1-расм). 2.1-расм. структура турлари (схемаси) а) нотекис донадор; б) текис донадор. 2.2.2 чўкинди тоғ жинслари чўкинди жинслар магматик ва бошқа жинсларнинг нураши, емирилиши, кимёвий ўзгаришлари ва ўсимликлар чириши натижасида ҳосил бўлган. чўкинди жинслар таркиби ва ҳосил бўлиши характерига кўра механик, кимёвий ва оргоноген турларга бўлинади. механик чўкиндиларга гилтупроқ, қум, шағал сингари сочилувчан жинслар, конгломератлар, брекчинлар ва қумтош сингари цементланган жинслар киради. бу чўкиндилар сув, шамол, муз кўчкилари ёрдамида бир жойдан иккинчи жойга кўчиши мумкин. кимёвий чўкиндилар (гипс, доломит, магнезит ва бошқалар) тоғ жинсларининг кимёвий ўзгаришлари натижасида ҳосил бўлиб, сув …

4 / 33

ломит магнезиал ва доломитли боғловчилар ишлаб чиқаришда хом ашёдир. у кесилиб блоклар холида ва майдаланиб бетон учун йирик тўлдирувчи сифатида ишлатилиши мумкин. магнезит (mgco3) рангсиз, оқ, кулранг, сариқ, жигарранг минерал бўлиб, зичлиги 3,0 гсм3, қаттиқлиги 3,5-4,5. магнезит 1500-16500с куйдирилиб юқори ҳароратга бардошли материаллар (ғишт, блок) ва 750-8000с куйдирилиб магнезиал боғловчи олинади. гилтупроқ минераллар гурухига каолинит, гидрослюдалар, монтмориллонитлар киради. каолинит (al2o3.2sio2.2h2o) оқ, қўнғир ёки яшил аралашган рангли минерал бўлиб, зичлиги 2,6 гсм3, қаттиқлиги 1. каолинит дала шпатлари, слюдалар ва бошқа силикатлар нурашидан ҳосил бўлади. у каолинли гилтупроқлар асосини ташкил қилади. гидрослюдалар слюда ва дала шпатларининг емирилишидан ҳосил бўлади. гидрослюда ҳарорат таъсирида кўпчитилганда ҳажми 20 марта катталашади ва ҳосил бўлган вермикулит ғовак жинси енгил бетонга тўлдирувчи сифатида ишлатилади. монтмориллонит чўкинди жинсларнинг, хусусан гилтупроқларнинг асосини ташкил қилади. сулфатлар гурухига гипс ва ангидрит киради. гипс (caso4.2h2o) оқ, қўшимчалар бўлса ҳаворанг, сариқ, қизил кўринишдаги минералдир. зичлиги 2,3 гсм3, қаттиқлиги 2. гипс қурилиш ва қуйма гипс …

5 / 33

чўкинди жинсларга хос бўлган калцит, доломит минераллари, махсус метаморфик жинслар киради. 2.3 табиий тош материаллари ва буюмлари ишлаб чиқариш 2.3.1 қурилишда ишлатиладиган тоғ жинслари магматик тоғ жинслар. тоғ жинсларининг чуқурликда ҳосил бўлиши, уларни зич, мустаҳкам, чиройли текстурали бўлишини таъминлайди. гранит-кварц (25-30%), дала шпати (ортоклаз, 35-40%) ва слюдадан (5-10%) иборат. у оч кулранг, кулранг, пушти, қорамтир-қизил, сариқ рангларда бўлади. гранитнинг сиқилишдаги мустаҳкамлиги-120-250 мпа. у мўрт материал бўлгани учун зарбий таъсирлардан сақлаш керак. гранитнинг ғоваклиги 1,5% атрофида бўлиб, сув шимувчанлиги жуда кичик (0,5% ҳажм бўйича). гранит оқ, сариқ,кулранг, пушти, қизил рангларда бўлиб, текстураси жуда чиройли бўлади. унинг мустаҳкамлиги, совуққа чидамлилиги ва едирилишдаги қаршилиги юқори бўлгани учун бино цоколларида, фонтан ва қирғоқ қопламларида, кислотага чидамлилик талаб этилган жойда ҳамда юқори мустаҳкамликдаги бетон тайёрлашда йирик тўлдирувчи сифатида ишлатилади. сиенит-калийли (50-70%) ва натрийли (10-30%) дала шпатлари, рангли минераллардан (10-20%) ташкил топган. сиенит таркибида кварц (10-15%) бўлса, сиенит кварцли сиенит деб юритилади. сиенит пушти, кулранг, кўкимтир …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy tosh materiallari"

powerpoint presentation табиий тош материаллари режа: умумий маълумотлар тоғ жинслари ва жинс ҳосил қилувчи минераллар табиий тош материаллари ва буюмлари ишлаб чиқариш табиий тош материаллари ва буюмларининг асосий хоссалари табиий тош материаллари ва буюмлари турлари табиий тош материалларни емирилишдан сақлаш усуллари назорат саволлари қўшимча адабиётлар 2.1 умумий маълумотлар тоғ жинси муайян таркибга ва тузилишга эга бўлиб, геологик жараёнлар натижасида ер қатламида ҳосил бўлган. минераллар (маъданлар) физик ва кимёвий бир жинсли табиий жисм бўлиб, ер қатламида юз берган физик-кимёвий жараёнлар натижасида пайдо бўлган. табиатда минераллар тури 2000 ортиқ бўлсада, тоғ жинслари 50 яқин минераллардан ташкил топган. тоғ жинслари мономинералли ва полиминералли бўлиши мумкин. табиий тош мат...

This file contains 33 pages in PPT format (4.5 MB). To download "tabiiy tosh materiallari", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy tosh materiallari PPT 33 pages Free download Telegram