tabiiy tosh ashyolarining asosiy xossalari

PPT 25 pages 399.0 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 399.0 KB

File type PPT

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

мавзу: лойиҳалашнинг теплофизик асослари. 4-mavzu. tabiiy tosh ashyolarining asosiy xossalari reja: 1. otqindi, cho`kindi va metamorfik tog` jinslari. ularning hosil bo`lishi va xossalari. 2. jins hosil qiluvchi minerallar. ularning tuzilishi. mikro va makrostuktura. 3. energiya va resurs tejamkor texnologiyalar. tabiiy tosh ashyolarining ishlatilish sohalari. tog‘ jinslaridan mexanik usulda ishlov berish yo‘li bilan (maydalash, parchalash, arralash, jilvirlash, jilolash va sh. k.) olinadigan qurilish mate- rialllari tabiiy tosh materiallar deb ataladi. bunday ishlov berish nati- jasida tabiiy tosh materiallarning fizik-mexanik xossalari qariyib to‘la saqlanib qolinadi. tog‘ jinslari yer qobig‘ini yuzaga keltiruvchi muayyan geologik jinslarni hosil qiladigan, ma’lum darajada o‘zgarmas tarkibli minerallarning tabiiy agregatlaridan iboratdir. minerallarning bunday tabiiy birikmalari tog‘ jinslari deb ataladi. tog‘ jinslari shu hosil bulgan mavjud sharoit uchun doimiy bulgan tarkibga va tuzilishga ega buladi. bitta mineraldan iborat tog‘ jinslari oddiy yoki “monomineral” jinslar deb, bir necha minerallardan iborat tog‘ jinslari esa murakkab, yoki “polimineral” jinslar deb ataladi. . mineral …

2 / 25

a tog‘ jinslari bir tekis kristalli tuzilishga ega bo‘ladi, buning natijasida turli kristallarning yirik donalari o‘zaro bitta bo‘lib qo‘shilib ketadi. chuqurlikda hosil bo‘lgan magmatik tog‘ jinslari yuqori zichligi, sovuqqa chidamliligi va suvni kam shimishi bilan ajralib turadi. bunday tog‘ jinslarning asosiy turlariga granit, diorit, gabboro, labradorit kabilar kiradi. otilib chiqib sovigan tog‘ jinslari (bazalt, andezit, diabaz va sh. k.) magmaning yer yuzasida tez sovishi natijasida hosil bo‘ladi. bunday sharoit- larda sovigan magma to‘liq kristallanmaydi. hosil bo‘lish sharoitlariga qarab, otqindi tog‘ jinslari mayda donador, yashirin kristalli yoki amorf tuzilishga ega bo‘ladi. agar yopishqoq magmadan gazsimon mahsulotlar sekin ajralib chiqqan bo‘lsa, unda g‘ovakli yoki pemzasimon tuzilish hosil bo‘ladi. chaqiq vulqonli jinslar vulqon otilib chiqqanda yer yuzasiga chiqarib tashlangan, erigan lavaning juda mayda zarrachalaridan hosil bo‘ladi. bu qatlamlar yumshoq holatda (vulqon kuli, pemza) qotgan yoxud sementlovchi tabiiy moddalar mavjud bo‘lganda va yuqorida joylashgan qatlamlarning bosimi ostida sementlangan zich jinslarga (vulqon tufi) aylangan. . …

3 / 25

haktosh, dolomit, magnezit, gips toshi, angidrid va mergel- lar kiradi. bunday tog‘ jinslari silikatli va alyumosilikatli mineral- larning kimyoviy o‘zgarishi natijasida (kimyoviy cho‘kindilar mahsuloti) ho- sil bo‘lgan dispers minerallardir. . organogen jinslar qobirg‘alari va zirhlari tarkibida mineral modda- lar bo‘lgan tirik va o‘simlik organizmlari qoldiqlarining cho‘kishi natija- sida hosil bo‘lgan. bunday cho‘kindilar odatda, zichlangan va birikkan bo‘ladi (ohaktosh, bo‘r, trepel, diatomit va sh. k.). chaqiq cho‘kindi tog‘ jinslarning uvalanib ketadigan turlari (qum, sha- g‘al) hamda sementlangan turlari (qumtosh, konglomerat va brekchiyalar) qurilishda keng ko‘lamda ishlatiladi. . metamorfik tog‘ jinslari cho‘kindi yoki magmatik tog‘ jinslarning yuqori harorat, yuqori bosim va boshqa omillarning ta’sirida ko‘rinishining o‘zgarishi natijasida yer po‘stining qalinligida hosil bo‘lgan. bunday sharoitlarda minerallar eritmasidan qayta kristallanadi, bu esa hosil bo‘lgan jinslar zichligining dastlabki jinslar zichligiga nisbatan ortishiga yordam beradi. metamorfik tog‘ jinslaridan qurilishda eng ko‘p qo‘llaniladiganlari gneyslar, gilli slaneslar, marmar va kvarsitlardir. . qurilishida qo‘llaniladigan pardozbop tabiiy tosh materiallarning turli-tuman …

4 / 25

radi. ular asosan devorbop donali tosh va blok- lar tayyorlashda ishlatiladi (issiq saqlash xususiyati yuqori bo‘lganligi uchun). tabiiy tosh materiallar mustahkam, chidamli va issiq o‘tkazmaydigan bo‘lishi kerak. toshning mustahkamligi uning markasi bilan belgilanadi. toshlarning markasi ulardan tayyorlangan namunalarni siqilishdagi muvaqqat qarshiligi bo‘yicha aniqlanadi. siqilishga mustahkamlik chegarasi bo‘yicha tabiiy tosh materiallar quyidagi guruhlarga bo‘linadi: yuqori mustahkam (30...100 mpa); o‘rtacha mustahkamli (3,5...25 mpa) va mustahkamligi past (0,4...2,5 mpa); sovuqqa chidamliligi bo‘yicha tabiiy tosh materiallarning f10, 15, 25, 35, 50, 100, 150, 200 va 300 markalari mavjud. zich tosh materiallar sovuqqa chidamli bo‘ladi. porforsimon toshlar esa sovuq ta’sirida yorilib ketishi mumkin. suvga chidamlilik darajasiga ko‘ra (yumshash koeffitsienti bo‘yicha) tosh materiallar 0,6; 0,75; 0,9 va 1 ko‘rsatkichli guruhlarga bo‘linadi. doimo suv ta’sirida bo‘ladigan materiallar uchun ushbu koeffitsient 0,8 dan, tashqi devor uchun esa 0,6 dan kam bo‘lmasligi kerak. yo‘l qoplamalari, sanoat binolarining pollari uchun mo‘ljallangan materiallarga qo‘shimcha talablar qo‘yiladi (ishqalanib yedirilish, yeyilishga yuqori chidamlilik …

5 / 25

a temirbeton bardyur konstruksiyalari bilan birgalikda rst uz755-96 asosida tog‘ jinslaridan tayyorlanadigan bort elementlari ham joriy qilingan. ularning asosiy tavsiflari 3.1 - jadvalda keltirilgan. devor toshlari va bloklari ohaktoshlar, vulqon tufi va zichligi 2200 kg/m3 gacha bo‘lgan boshqa tog‘ jinslaridan tayyorlanadi. dastaki terish uchun mo‘ljallangan tosh bloklar gost 4001-84 binoan o‘lchami 490x240x188; 390x190x288; 390x190x188 mm, mexanizatsiyalashgan usulda terish uchun arralab olish yo‘li bilan hosil qilinadi. sindirib, donalab tayyorlangan toshlar deyarli kam ishlatiladi. devor toshlari va bloklarning ustki yuzasi manzara talablariga javob berishi kerak. beton va temirbeton bordyur konstruksiyalari bilan birgalikda rst uz755-96 asosida tog‘ jinslaridan tayyorlanadigan bort elementlari ham joriy qilingan. ularning asosiy tavsiflari 3.1 - jadvalda keltirilgan. devor toshlari va bloklari ohaktoshlar, vulqon tufi va zichligi 2200 kg/m3 gacha bo‘lgan boshqa tog‘ jinslaridan tayyorlanadi. dastaki terish uchun mo‘ljallangan tosh bloklar gost 4001-84 binoan o‘lchami 490x240x188; 390x190x288; 390x190x188 mm, mexanizatsiyalashgan usulda terish uchun arralab olish yo‘li bilan hosil qilinadi. sindirib, …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy tosh ashyolarining asosiy xossalari"

мавзу: лойиҳалашнинг теплофизик асослари. 4-mavzu. tabiiy tosh ashyolarining asosiy xossalari reja: 1. otqindi, cho`kindi va metamorfik tog` jinslari. ularning hosil bo`lishi va xossalari. 2. jins hosil qiluvchi minerallar. ularning tuzilishi. mikro va makrostuktura. 3. energiya va resurs tejamkor texnologiyalar. tabiiy tosh ashyolarining ishlatilish sohalari. tog‘ jinslaridan mexanik usulda ishlov berish yo‘li bilan (maydalash, parchalash, arralash, jilvirlash, jilolash va sh. k.) olinadigan qurilish mate- rialllari tabiiy tosh materiallar deb ataladi. bunday ishlov berish nati- jasida tabiiy tosh materiallarning fizik-mexanik xossalari qariyib to‘la saqlanib qolinadi. tog‘ jinslari yer qobig‘ini yuzaga keltiruvchi muayyan geologik jinslarni hosil qiladigan, ma’lum darajada o‘zgarmas tark...

This file contains 25 pages in PPT format (399.0 KB). To download "tabiiy tosh ashyolarining asosiy xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy tosh ashyolarining asosi… PPT 25 pages Free download Telegram