haydovchining psixofiziologik va ruhiy sifatlari

DOCX 13 sahifa 102,9 KB Bepul yuklash

13 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 102,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 13

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 13

4-ma’ruza. haydovchining psixofizilogik va ruhiy sifatlari reja 1. haydovchining psixofiziologik hususiyatlari. 2. harakatlanishda xavf xatar tug’diradigan obektlar. insonning psixofizilogik xususiyatlarini uning organizmidagi jismoniy va ruhiy jarayonlar belgilaydi. bunday xususiyatlarga qabul qilish, e’tibor oshirish, fikr yuritish, esda saqlash, his etish, iroda va shaxsning o‘ziga xos xususiyatlari kiradi, haydovchi ish faoliyati jarayonida har xil ishlari bajarishiga to'gri keladi. jumladan, u o’z smenadoshidan mashinani qabul qilib olishi, uni yo’nalishga chiqishga tayyorlashi, kerakli hujjatlarni rasmiylashtirishi, yoqilg’i qo‘yishi, transport vositasini boshqarib, yo’lovchi yoki yuk tashishi, yuklami ortish-tushirishni kuzatishi (ayrim hollarda bu ishda o‘zlari ishtirok etadilar, ish oxirida avtomobilni smenadoshiga topshiradi) va h.k. lekin ushbu ishlarning ichida haydovchi uchun eng asosiysi avtomobilni boshqarishdir. avtomobil boshqarish jarayoni haydovchini transport vositasi, yo’l va tevarak-atrofdagi muhit bilan bog’lab, bir butun tizimni tashkil qiladi. bu sistemaning barcha tashkil etuvchilari bir-biri bilan bog’liq. haydovchi doimiy ravishda yo’ldagi narsalarga (avtomobil, piyoda, svetofor, yo’l belgilari), atrof-muhit holatini (harorat, namlik, yoritilganlik) nazorat qiladi. haydovchi …

2 / 13

qilish amallaridir. lekin haydovchining ish faoliyatidagi boshqarish usullari boshqa turdagi operatsiyalardan tubdan farq qiladi. boshqa operatorlar axborotni priborlar koisatmasidan olsa, haydovchi bevosita yo’l vaziyatini kuzatib boradi, priborlardan oladigan axborot u uchun ikkinchi darajali hisoblanadi. haydovchi oladigan axborotlarning xarakteri va hajmi tez-tez o’zgarib turadi. axborotning katta oqimi yoki uning jadal o’zgarishi, (masalan, intensiv harakatlanishda) uni o‘z vaqtida qabul qilish, qayta ishlash va to‘g‘ri xulosa chiqarish imkonini bermasligi mumkin. uzluksiz harakatlanish, taqiqlovchi ishoralar, yo’l belgilari, harakat ishtirokchilarining xatti-harakatlari oqibatida buzilib turadi. haydovchining bajaradigan boshqarish amallari shunchalik ko‘pki, ularni bajarishda bir qism amallar xato bajarilishi mumkin. shaharlarda intensiv harakatlanish sharoitida yo’lialishdagi avtobus yoki taksi haydovchisi ish smenasida (7-8 soat) qariyb 5,5 ming boshqarish amallarini bajaradi. .axborotni olish qayta ishlashga vaqt yetmasligi sababli shulardan qariyb 20 foizi xato bajariladigan amallar bo’ladi. ayniqsa, to‘satdan xavfli vaziyat vujudga kelganda haydovchi vaqt tanqisligi natijasida tang ahvolda qoladi, kechikish esa yo’l-transport hodisasiga olib kelishi mumkin. haydovchining axborot qabul …

3 / 13

aydovchi eshitish organi orqali qabul qiladi. gavdaning fazoviy holatining, qoi, oyoqlaming boshqarish organlari bilan o‘zaro hamkorligini, avtomobil tezligini, harakat yo’nalishining o'zgarishini teri-mushak vositasida sezish qobiliyati orqali qabul qiladi. avtomobil alohida ishi yo’l qoplamasining notekislik xarakteristikasini tebranishlar orqali qabul qiladi. kabina havosi tarkibida ishlatilgan gazlar, yonilgi bug’lari aralashmasini his etish, ish joyidagi harorat o‘zgarishi esa sezishi orqali qabul qilinadi. sezish qobiliyati turli odamlarda turlicha bo’ladi. u odamlarning tabiiy ko’rsatkichlari, yoshi tajribasi, ko’nikmalari, kasbiy bilimi va boshqa sifatlariga bog’liq bo’ladi. tajribali haydovchi ko‘p yillik tajribasiga tayanib yo'lning yoritilganligini cheklangan joylarda ham nosoz avtomobilga xos bo’lgan shovqinni tezroq sezadi. shu bois, aytish mumkinki, insonning sezish qobiliyati uning tajribasi va sog’ligining holatiga qarab o’zgaradi. haydovchi avtomobilni xavfsiz boshqarish uchun zarur bo’lgan axbo- rotlarning qariyb 85% ni ko‘rish orqali qabul qiladi. ko‘rish orqali yetarli kenglikni, masofani, buyumlar va ular orasidagi masofani baholash mumkin. ko‘z qorachig’ini o‘zgartirmasdan ilg‘ash mumkin bo’lgan kenglik ko’rish maydoni deyiladi. bir ko'zning …

4 / 13

larning har xil uzoqlikda yaqqol ko'rinishini ko‘rish qobiliyati ko‘z moslashuvi (akkomodanatsiya) orqali kechadi. ko'zdan ancha uzoq masofada bo’lgan narsalarning formasini aniqlash ko‘zning ko’rish o‘tkirligi deyiladi (9-rasm). bu ikki nuqta yoki chiziq orasidagi masofani ko'zning alohida qabul qilishi bilan aniqlanadi. eng o’tkir ko'rish ko‘zning 3-4 gradus markaziy burchak konusida, yaxshi ko’rish 7-8 gradusda, qoniqarli ko‘rish 12-14 gradus bo’ladi. odatda 14 gradusdan tashqarida bo’lgan narsalarning bo’laklari va rangi yaxshi ko’rinmaydi. markaziy ko’rish o’tkirligidan chekka ko’rish o’tkirligi 4 barobar kam bo’ladi. ko’rish o’tkirligi me’yorida bo uganda haydovchi yo’l belgilari va buyumlarning formasini aniq sezadi. yaqinni ko’ruvchi (blizozorkiy) haydovchi priborlar ko’rsatmasini yaxshi ko’radi, yo’lni yomon ko’radi, uzoqni ko'ruvchi (dalnozorkiy) aksincha, yo’lni yaxshi ko’radi, priborlar ko’rsatmasini yomon ko’radi. obyektni ko’rish uning ko’rinishiga bog’liq. buyumning tashqi qiyofasi farq qilishini anglash ko’rinish deyiladi va u buyumning yoritilganligiga va muhitning tiniqligiga bog’liq bo’ladi. buyumning ko’rinish masofa va darajasi uning tavsifnomasi (xarakteristika) hisoblanadi. buyumni atrofdagi narsalardan farq qila olishining …

5 / 13

qlarni faqat taxmin qila olishi mumkin. yoritilgan joylarda obyektlar to‘satdan paydo bo’ladi, ularni aniqlashda ko‘p vaqt sarflanadi. qorong’i paytlarda va ko’rinish yomon bo’lgan paytlarda va vaqtlarda haydovchi bir soniyada 1-2 obyektni qabul qilishi (ko‘rishi) mumkin. obyektning foni va atrof-muhitdan keskin farq qilishi katta ahamiyatga ega. yozda haydovchi qora yo’l fonida uzoq masofada ochiq kiyim kiygan piyodani ko’radi, qora kiyim kiyganni ko’rmasligi mumkin, qishda qorli yo’l fonida aksincha qora kiyimli piyoda yaxshi ko‘rinadi, ochiq rangli kiyim kiygan deyarli ko’rinmaydi. qorong’i paytlarda narsalarning rangini deyarli sezish mumkin emas. ular rangi bilan emas, balki konturi va ochiqligi bilan farq qiladi. keskin farq qilib bo’lmaydigan ochiqlik bo’lmaganda haydovchi obyektlar konturining farqiga bormaydi. shuning uchun kunduzi ochiq havodagiga ko‘ra tunda obyektlani aniqlash masofasi 2 barobar qisqaradi, ammo ular haydovchiga uzoqda turgandek tuyulishi mumkin. qorong’i paytlarda yo’lning yoritilganligi keskin farq qilishi sababli yo’lning har bir yangi qismiga haydovchining ko‘zi moslashishi kerak. adaptatsiya (moslashuv) vaqti davomida narsalami …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"haydovchining psixofiziologik va ruhiy sifatlari" haqida

4-ma’ruza. haydovchining psixofizilogik va ruhiy sifatlari reja 1. haydovchining psixofiziologik hususiyatlari. 2. harakatlanishda xavf xatar tug’diradigan obektlar. insonning psixofizilogik xususiyatlarini uning organizmidagi jismoniy va ruhiy jarayonlar belgilaydi. bunday xususiyatlarga qabul qilish, e’tibor oshirish, fikr yuritish, esda saqlash, his etish, iroda va shaxsning o‘ziga xos xususiyatlari kiradi, haydovchi ish faoliyati jarayonida har xil ishlari bajarishiga to'gri keladi. jumladan, u o’z smenadoshidan mashinani qabul qilib olishi, uni yo’nalishga chiqishga tayyorlashi, kerakli hujjatlarni rasmiylashtirishi, yoqilg’i qo‘yishi, transport vositasini boshqarib, yo’lovchi yoki yuk tashishi, yuklami ortish-tushirishni kuzatishi (ayrim hollarda bu ishda o‘zlari ishtirok etadilar, i...

Bu fayl DOCX formatida 13 sahifadan iborat (102,9 KB). "haydovchining psixofiziologik va ruhiy sifatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: haydovchining psixofiziologik v… DOCX 13 sahifa Bepul yuklash Telegram