usmoniylar madaniyati

PDF 8 pages 85.9 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.9 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

usmoniylar madaniyati ta’lim. ma’lumki, ta’lim-tarbiya yosh avlodning jamiyat hayotiga moslashishini, unga milliy madaniyatning o tkazilishini ta’minlash, shuʻ orqali shaxs va jamiyat hayotida mutanosiblik va uyg unlikni vujudgaʻ keltirish harakatidir. ta’lim - bu oilada, maktabda va jamiyatda umr bo yiʻ davom etadigan o zaro ta’sirning nomidir. har bir davlat o z jamiyati,ʻ ʻ zamoni, iqtisodiy va boshqa sharoitlariga mos ravishda ta’lim tizimi va u haqidagi g oyalarga amal qiladi.ʻ usmonlilar imperiyasi tashkil topgan paytdan to xvi asrning o rtalarigacha tezlik bilan nafaqat islomda, balki butun dunyodagi eng yirikʻ va qudratli davlatga aylandi. bunday birlashish va mustahkamlashishda davlat muassasalari, ayniqsa, ta’lim muassasalari ham katta ahamiyat kasb etgan. davlatning barcha turdagi ilmiy va intellektual ehtiyojlari ana shu muassasalar tomonidan qondirilgan sibyan maktablari. usmonlilar imperiyasida bu maktablar “doru’t- talim”, “doru’l-ibn”, “muallimxona”, “maktarxona”, “mahalla maktabe”, “maktab-i ibtidiya” deb ham atalgan. bu maktablarda ustozni “muallim”, yordamchisini “kalfa”, o quvchilarni “suxta”, “pusar”, “shokird” debʻ atashgan. asosan masjidlarga …

2 / 8

an. sibyan maktablariniʻ ʻ tugatgan bolalar alifba (alifbo), qur’oni karim, tajvid (qur’on o qishʻ qoidalari), ilmixol (asoslari) kabi fanlardan keraklicha ma’lumotga ega bo lishi lozim bo lgan. shu bilan birgalikda, rushdiya va amsaliyʻ ʻ maktablarida o qishni davom ettirishlari mumkin bo lgan darajaga hamʻ ʻ erishgan. bu maktablarda shariat, ahlyak (islom axloqi), sarf-y usmoniy (usmonli tili morfologiyasi), imla (imlo), qiroat (qur’on o qish), usmonlilarʻ imperiyasining qisqacha tarixi va geografiyasi, arifmetika, handasa (muhandislik), husn-i hatt (hattotlik) kabi fanlar o qitilgan. har bir savodli vaʻ bu ish uchun munosib odam bunday maktabda o qituvchi bo lishi mumkinʻ ʻ bo lgan. maktabda sinflarga bo linish bo lmagan. shuningdek ta’lim muddatiʻ ʻ ʻ aniq belgilanmagan. har bir bola fanlarni o zlashtirmaguncha maktabgaʻ borgan. o rta va oliy ta’lim muassasalari. ʻ “madrasa” so zi arabcha “daras”ʻ fe lidan kelib chiqqan. bu "bilim olinadigan joy" degan ma’noni anglatadi.ʼ madrasaning asosini darsxona va ularning atrofida joylashgan talabalar …

3 / 8

b, buxoro, turondan ko plab olimlar bu yergaʻ ʻ kelishgan. usmonlilar imperiyasidagi birinchi madrasa o rxon g oziyʻ ʻ tomonidan 1330-yilda iznikda (nikeya) shaharni egallagandan so ng darholʻ monastirlardan birini ta lim muassasasiga aylantirilgan holda ochgan. bu joyʼ qisqa vaqt ichida ilm maskaniga aylanib, uzoq vaqt shu mavqeini saqlab qolgan. bu madrasaning birinchi bosh mudarrisi (rektori) dovudiy qaysariy bo lgan. qolaversa, o rxon g oziy “vaqf” madrasasini tashkil qilgan.ʻ ʻ ʻ ikkinchi madrasa ham o rxon g oziy davrida (1335) bursa zabtʻ ʻ etilgandan keyin eng yirik monastir binosida ochilgan. usmonlilar davlati chegaralarining tez kengayishi bilan bir qatorda madrasalar soni ham tez sur’atlar bilan ortib borgan. o rxon g ozi madrasasidan keyin murod i,ʻ ʻ boyazid i chaqmoq, mehmed i chalabiy va murod ii tomonidan qurilgan muassasalar paydo bo lgan. ko plab davlat arboblari ta’lim va ijtimoiyʻ ʻ muassasalar yaratishda bir-biri bilan bevosita raqobatlashgan. madrasaning ochilishi usmonlilar orasida ilm-fan va …

4 / 8

y markaziga aylangan bo lib, davlatning turli qismlaridan olimlar va talabalar ushbu madrasalargaʻ jalb etilgan. bu muassasalar oltita fakultetdan iborat bo lib, ularda hadis,ʻ tibbiyot, tabiatshunoslik, matematika va boshqa fanlar o qitiladigan. bundanʻ tashqari, o quv majmuasida oshxona, kasalxona va hammom mavjud bo lgan.ʻ ʻ keyingi yillarda bu madrassalar yangilari hisobiga kengayib borgan. salim ii davrida edirnada salimija madrasasi, murod iii davrida shu nomdagi madrasa, mehmed iii davrida mehmed iii madrasasi va boshqalarni misol qilishimiz mumkin. bu madrasalardan jaloliddin xizyr, zenbilli ali afandi, ismoil gelenbeviy, mirim chalabiy, ibn-i kamol, ahmet toshko pryuzade,ʻ mashhur tabib ahi jebi kabi ko plab olimlar tarbiyalangan. keyinchalikʻ ularning ko plari u yerda dars berishgan. madrasalarning vaqf (vakfiya)ʻ nizomi mavjud bo lib, unda uning faoliyat yuritish tizimidan tortib,ʻ ishchilarning kunlik maoshigacha bo lgan barcha ma’lumotlar mavjudʻ bo lgan. ustoz va murabbiylarning ehtiyoji va harajatlari ana shu vaqflarʻ hisobidan qoplangan. madrasadagi mudarrislar “bosh mudarris” (rektor), “mudarris” (professor), …

5 / 8

mend" deb atashgan.ʻ madrasada o qish kursini tamomlab, imtihondan muvaffaqiyatli o tganʻ ʻ har bir talabaga “ijazatnoma” nomli diplom topshirilgan. unda madrasada o qiladigan fanlar ro yxati va muallimlarning nomlari bo lgan.ʻ ʻ ʻ usmonli madrasalarida turli davrlarda turli fanlar o qitilgan. lekinʻ asosan madrassalarda fiqh, kalom, hadis, tafsir, meros huquqi, usulul fiqh kabi diniy ilmlar bilan bir qatorda, ratsionaldan-mantiq, notiqlik, tilshunoslik, morfologiya, sintaksis, muhandislik, sanoq, astronomiya, botanika, tarix, kimyo, tibbiyot, falsafa kabi fanlar ham o rgatilgan.ʻ madrasalar bepul ta’lim berishgan. bu muayyan guruh yoki sinfni imtiyozli mavqedan chetlashtirish va jamiyatda ijtimoiy adolatni, uning a’zolari o rtasida teng imkoniyatlarni ta’minlash uchun qilingan. talabalar vaʻ xodimlarning harajatlari vaqflar hisobidan qoplangan. shunday qilib, ta’limni moliyalashtirish davlat zimmasi deyarli tushmagan. ta’lim muassasa va o qituvchilarga qarab har xil bo lgan. haftada ko pi bilan uch kun dam olishʻ ʻ ʻ (seshanba, payshanba, juma) bo lishi mumkin bo’lgan.ʻ usmonli madrasalarini ikki asosiy guruhga bo …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "usmoniylar madaniyati"

usmoniylar madaniyati ta’lim. ma’lumki, ta’lim-tarbiya yosh avlodning jamiyat hayotiga moslashishini, unga milliy madaniyatning o tkazilishini ta’minlash, shuʻ orqali shaxs va jamiyat hayotida mutanosiblik va uyg unlikni vujudgaʻ keltirish harakatidir. ta’lim - bu oilada, maktabda va jamiyatda umr bo yiʻ davom etadigan o zaro ta’sirning nomidir. har bir davlat o z jamiyati,ʻ ʻ zamoni, iqtisodiy va boshqa sharoitlariga mos ravishda ta’lim tizimi va u haqidagi g oyalarga amal qiladi.ʻ usmonlilar imperiyasi tashkil topgan paytdan to xvi asrning o rtalarigacha tezlik bilan nafaqat islomda, balki butun dunyodagi eng yirikʻ va qudratli davlatga aylandi. bunday birlashish va mustahkamlashishda davlat muassasalari, ayniqsa, ta’lim muassasalari ham katta ahamiyat kasb etgan. davlatning barcha turda...

This file contains 8 pages in PDF format (85.9 KB). To download "usmoniylar madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: usmoniylar madaniyati PDF 8 pages Free download Telegram