mehnat huquqi subyektlari

DOC 63.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663358550.doc mehnat huquqi subyektlari reja: 1. mehnat huquqi subyektlari tushunchasi, turlari va ularning huquqiy maqomi 2. fuqaro (xodim)lar mehnat huquqi subyekti sifatida 3. ish beruvchilar (korxona va tashkilotlar) mehnat huquqi subyekti sifatida 4. kasaba uyushmalari (xodimlarning boshqa vakillik organlari) va mehnat jamoalari mehnat huquqi subyekti sifatida. ish beruvchilarning vakilligi huquqshunoslik fanlari nazariyasiga ko`ra huquq subyektlari deganda amaldagi qonunchilikka muvofiq subyektiv huquqlar va majburiyatlarga ega bo`lganlari holda ijtimoiy mehnat munosabatlarida ishtirok etaoladigan shaxslar (yuridik va jismoniy shaxslar) nazarda tutiladi. bozor iqtisodiyoti munosabatlariga o`tish sharoitida mehnat huquqida mehnat bozorida bevosita qatnashuvchi shaxslar subyektligi xosdir. bunday subyektlar qatoriga fuqarolar (ishga yollanuvchi xodimlar), yuridik shaxslar (ish beruvchi korxona va tashkilotlar), ushbu ikki tomonlarning vakillari, tegishli hollarda esa davlat organlari (ishga joylashtirish organlari timsolida) kiritilishlari mumkin. ushbu subyektlarning har biri maxsus huquqiy statusga ega bo`lib, bu hol ularning aniq belgilangan huquqiy munosabatlarda qatnashishlariga imkon tug`diradi. mehnat huquqi subyektlarining huquqiy statusi ularning mehnat munosabatlaridagi yuridik mavqeini …

judligini ham anglatadi. subyektiv huquq va majburiyatlar asosan qonunlardan kelib chiqib, mehnat huquqiy subyekti statusi negizini tashkil etadi, bu huquqiy holat konstitutsiya, mehnat kodeksi, boshqa qonunlar bilan mustahkamlab qo`yilgan. mehnat huquqi subyektlari huquqlari va majburiyatlarining kafolatlanganligi ular huquqiy statuslarni mustahkamlashga, mehnat-huquqiy munosabatlarni barqaror bo`lishiga imkon beradi. mehnat-huquqiy munosabat ishtirokchilarning javobgarligi shaxs yuridik statusini belgilashda katta ahamiyatga ega. mehnat-huquqiy muomala layoqati mazmunining muhim elementi – javobgarlik bo`lib, muomalaga layoqatsiz shaxsga javobgarlik yuklash mumkin emas. mehnat huquqiy status subyektlar mehnat huquqiy-muomala layoqati hajmi, mazmuni turli subyektlarda turlicha ekanligi bilan ajralib turadi. bundan shunday xulosa chiqishi mumkinki, subyektlar guruhining har birida ayrim guruhlar o`ziga xos statusga ega bo`lishi mumkin. masalan, mehnat huquqi subyekti sifatida fuqarolar tadbirkorlar (ish beruvchi fuqarolar) va yollanib ishlovchi fuqarolarga, yollanib ishlovchilar esa o`z navbatida ishchilar, injener-texnik xodimlar, rahbarlar, yosh bolali ayollar kabi o`z huquqiy statusiga ko`ra alohida mavqeiga ega bo`lgan toifalarga bo`linishi mumkin. mehnat jamoalari ham mehnatga oid munosabat …

tadbirkorlar (ish beruvchilar) va ularning huquqiy statusi o`zaro farq qilinadi. mehnat huquqi subyekti sifatida barcha fuqarolar amalda mehnat qilish qobiliyatiga ega bo`lishi lozim. bu qobiliyat shaxsning jismoniy va aqliy imkoniyatlari doirasini o`z ichiga oluvchi omillar yig`indisi bilan belgilanadi hamda jismoniy yoki aqliy mehnat qilish jarayonida yuzaga chiqadi. bu imkoniyatlar yuzaga chiqishi uchun fuqaro muayyan yoshga yetishi, o`z xatti-harakati uchun javob bera oladigan holatda bo`lishi lozim. mehnat qilishning dastlabki layoqatlari juda erta – bola 4 yoshga kirganidayoq yuzaga kela boshlaydi, biroq mehnat qonunchiligi shaxsda mehnat qila bilish kobiliyati amalda paydo bo`lgan paytdan emas, balki mehnat huquq subyekti bo`la olishligi momentidan boshlab mehnat huquqi subyekti deb tan oladi. mehnat huquqiy subyektlilik amaldagi mehnat qonunchilik qoidalariga ko`ra odatda shaxsning 16 yoshga to`lishi bilan tan olinadi. mehnat kodeksining 77-moddasiga ko`ra ishga qabul qilish 16 yoshdan amalga oshirilishi ko`zda tutilgan. ota-onalardan biri yoki ular o`rnini bosuvchi shaxsning yozma roziligi bilan 15 yoshga to`lgan shaxslar ham, …

xslar davlat xizmatiga olinmaydi. aqliy layoqatlari jiddiy izdan chiqqanligi sababli bu toifadagi shaxslar o`z faoliyatlarini nazorat qila olishmaydi, o`z harakatlariga javob berolmaydi. fuqaro mehnat huquqiy layoqati mazmuni yuqoridagilardan tashqari uning salomatligi ahvoliga, malakasiga, bilimiga, ayrim hollarda jinsiga va boshqa holatlarga bog`liq bo`ladi. mehnat huquqiy layoqati chegaralari, imkoniyatlar chegarasi davlat tomonidan, ish beruvchi tomonidan belgilanadi. o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasining 37-moddasida har bir fuqaro o`z jismoniy, akliy, ishchanlik imkoniyatlaridan erkin foydalanishi mumkinligi, ish turi, joyini erkin tanlashga haqli ekanligi belgilab qo`yilgan. fuqaro mehnat huquqiy layoqatini cheklanishiga faqat qonunlarda maxsus nazarda tutilgan hollardagina yo`l qo`yiladi. masalan, o`zbekiston respublikasi jinoyat kodeksining 45-moddasida sodir etilgan jinoyat uchun fuqaro muayyan huquqlardan, ya`ni ma`lum kasb, lavozimlarda ishlashiga sud belgilagan muddat davomida yo`l qo`yilmasligi tarzidagi jinoiy jazo nazarda tutilgan . fuqaro mehnat huquqlari doimiy va butunlay cheklanishi mumkin emas hamda doim vaqtinchalik, cheklangan doirada bo`ladi. mehnat munosabatlari ishtirokchisi bo`lgan xodimning mehnat huquqi subyekti sifatidagi huquq-muomala layoqati mazmuni mehnat qonunchiligi …

qiy munosabat subyekti bo`la olishlari uchun eng muhim shartlardan biri – ularning o`zbekistonda mehnat faoliyati bilan shug`ullana olishlari uchun belgilangan tartibda ruxsat (litsenziya) olgan bo`lishlari lozimligidir. «aholini ish bilan ta`minlash to`g`risida»gi qonunning 13-moddasida chet el fuqarolarining o`zbekiston respublikasidagi mehnat faoliyati qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshirilishi mumkinligi ko`rsatilgan. o`zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1995 yil 19 oktabrdagi 408-sonli qarori bilan tasdiqlangan «o`zbekiston respublikasida xorijiy ishchi kuchlarini jalb qilish va ulardan foydalanish tartibi to`g`risidagi nizom» ham xuddi shu masalaga qaratilgan . fuqaroligi yo`q shaxslar belgilangan tartibda o`zbekiston xududida doimiy yashash uchun guvohnoma olganlaridan keyin mehnat faoliyati bilan shug`ullanishlari mumkin. tegishli ruxsatnoma (litsenziya)ga ega bo`lmagan shaxslarni o`zbekistonda mehnat faoliyati bilan shug`ullanishlari taqiqlanadi, bunday hollar aniqlangan taqdirda chet el fuqarosi o`zbekistondan chiqarib yuboriladi. bunday shaxslarning litsenziyasiz ishga qabul qilgan mansabdor shaxslar tegishli huquqiy javobgarlikka tortilishi mumkin. fuqarolar (jismoniy shaxslar) mehnat huquqi subyekti sifatida muayyan majburiyatlarni bajarishlari lozimligi ularning mehnat-huquqiy maqomining eng muhim tarkibiy qismi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat huquqi subyektlari"

1663358550.doc mehnat huquqi subyektlari reja: 1. mehnat huquqi subyektlari tushunchasi, turlari va ularning huquqiy maqomi 2. fuqaro (xodim)lar mehnat huquqi subyekti sifatida 3. ish beruvchilar (korxona va tashkilotlar) mehnat huquqi subyekti sifatida 4. kasaba uyushmalari (xodimlarning boshqa vakillik organlari) va mehnat jamoalari mehnat huquqi subyekti sifatida. ish beruvchilarning vakilligi huquqshunoslik fanlari nazariyasiga ko`ra huquq subyektlari deganda amaldagi qonunchilikka muvofiq subyektiv huquqlar va majburiyatlarga ega bo`lganlari holda ijtimoiy mehnat munosabatlarida ishtirok etaoladigan shaxslar (yuridik va jismoniy shaxslar) nazarda tutiladi. bozor iqtisodiyoti munosabatlariga o`tish sharoitida mehnat huquqida mehnat bozorida bevosita qatnashuvchi shaxslar subyektligi xo...

DOC format, 63.0 KB. To download "mehnat huquqi subyektlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat huquqi subyektlari DOC Free download Telegram