mehnat huquqi asoslari

DOCX 31 pages 96,8 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 96,8 KB

Fayl turi DOCX

Pages 31

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

mehnat huquqi asoslari. reja: 1.mehnat huquqi tushunchasi, subhektlari, tamoyillari va manbalari. 2.aholini ish bilan tahminlash. mehnat shartnomasini tuzish va bekor qilish asoslari. 3.mehnat intizomi va mehnat muhofazasi. 4.mehnat huquqida ish vaqti, dam olish vaqti va tahtil. mehnatga haq to’lash. 5.mehnat nizolari va ularni hal qilish tartibi. l-§. mehnat huquqi tushunchasi va predmeti mehnat huquqi huquqshunoslik tarmoqlari orasida yetakchi o'rin tutadi. u ijtimoiy mehnatga oid munosabatlarni tartibga soladigan huquqiy normalar tizimidan iborat. bu munosabatlar mehnat bozoriga amal qilish, mehnatni tashkil etish va uni qo'llash jarayonida namoyon bo'ladi. zotan, mehnat jismoniy va aqliy kuch-quvvatning sarflanishi emas, balki kishilarning ijtimoiy foydali faoliyatidir. ta'kidlash joizki, mehnat insonning tashqi dunyo predmetlariga ta'sir o'tkazish vositasi sifatida har bir kishining faoliyatida namoyon bo'ladi. bu jarayon turli ijtimoiy munosabatlarni qamrab olsa-da, hammasi ham mehnat huquqiga taalluqli bo'lavermaydi. bu hoi quyidagi omillar bilan izohlanadi: birinchidan, mehnat huquqi normalari mehnatning texnologik jarayonini emas, faqat uni mehnat faoliyatida qo'llash shartlarini, ya'ni …

2 / 31

i sifatidagina xizmat qiladi. shuning uchun u mehnat huquqining predmetiga kirmaydi. muhimi shundaki, mehnatga oid ijtimoiy munosabatlarda mehnat chetdan kirgan unsur emas, balki uning asosiy mazmunini tashkil etadi. ani vaqtda, u ishchi kuchini bevosita ishlab chiqarish qurollari bilan uzviy bog'lovchi vosita hamdir. mehnat huquqi ijtimoiy munosabatlarni muayyan tarzda tartibga solishi bois, ular kishilarning mehnat qobiliyatini qo'llash jarayonida namoyon bo'ladi. aniqroq aytganda, mehnatni huquqiy jihatdan boshqarish obyekti moddiylashtirilgan, ya'ni pul yoki tovar holatiga kellirilgan faoliyatida emas, jonli mehnatning o'zida, uning tashkil etilishi va shart-sharoitlarida aks etadi. mehnatga oid munosabatlar quyidagi o'ziga xos xususiyatlari bilan ajralib turadi: 1) mehnatga oid munosabatning subyekti — xodim korxona, muassasa, tashkilotning mehnat jamoasi tarkibiga qo'shiladi va o'z mehnati bilan korxona jamoasi oldidagi vazifani bajarishga kirishadi. xodimning mehnat jamoasi tarkibiga kirishi uni vaqtineha, mavsum davomida yoki doimiy muddatga ishga qabul qilinishida emas, korxonaning shtatiga yoki mehnat jamoasi ro'yxatiga kiritilishi bilan belgilanadi; 2) ijtimoiy mehnat taqsimotiga ko'ra, muayyan …

3 / 31

ishga o'tkazilishiga yo'l qo'yiladi; 3) xodimning va mehnat jamoasi har bir a'zosining ish faoliyati muayyan tuzum o'rnatilgan sharoitda amalga oshiriladi. mehnatga oid munosabatlar subyektlarining mehnatni tashkil elishga doir tartib-intizom, qoida talablariga bo'ysunishi — mehnat muno- sabatlarning izchilligi va samaradorligini belgilovchi zarur omillardan biri. mehnatga oid munosabatlar ixtiyoriy xarakterga ega bo'lsa-da, ular bevosita ishlab chiqarish doirasida namoyon bo'ladi va muayyan maqsadni ko'zlab amalga oshiriladigan ijtimoiy foydali faoliyat sanaladi. demak, mehnat munosabatlarini kishilar mehnatining ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqarish qurol va vositalariga nisbatan qo'llanilishi natijasida ro'yobga chiqadigan ijtimoiy munosabatlar deya tavsiflash mumkin. ular xodimning korxona, muassasa, tashkilot tarkibiga qo'shilishi, ichki mehnat lartibiga bo'ysungan holda muayyan mehnat funksiyasini bajarishi jamoa oldida turgan xo'jalik, iqiisodiy-ijtimoiy va boshqa va/ifalarni ado etishga ko'maklashuvida namoyon boiadi. xulosa qilib aytganda. mchnal huquqining prcdmetini, ya'ni mehnat shartnomasi bo'yicha ishlayotgan xodimlar mehnatining ishlab chiqarishda qo'llanilishi tufayli paydo bo'ladigan ijtimoiy mehnatga oid munosabatlar tashkil etadi. ushbu munosabatlar mehnat huquqi predmetining yadrosi …

4 / 31

lishga doir munosabatlarni; 5) mehnat nizolarini (yakka va jamoalarga doir) hal etish bilan bogiiq munosabatlarni kiritish mumkin. yuqorida sanab o'lilgan munosabatlarning har biriga xos xususiyatlarga qisqacha to'xtalib o'lamiz. 1) mehnat sohasida tashkiliy boshqaruvga oid munosabatlarda, odatda, ish beruvchi bilan mehnat jamoasi, kasaba uyushmasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organlari o'rtasida kelib chiqadigan munosabatlar aks etadi. amaldagi qonunehiligimizga binoan, mehnat jamoalari mehnatga oid ijtimoiy munosabatlarning subyekti hisoblanadi. mehnat kodeksining 19-moddasida ko'rsatilganidek, mehnal jamoasining huquq va burchlari, lining vakolatlari. ularni amalga oshirish tartibi va shakllari qonun hamda boshqa normaliv hujjatlar bilan belgilanadi. bu haqda darslikning tegishli bobida bataf'sil ma'lumot beriladi. keyingi yillarda o'zbekiston respublikasi mehnat qonun-chiligida «xodimlar va ish beruvchilarning vakilligi» deb nomlangan yangi institut tarkib topdi. mehnat kodeksining iii bobi shu masalaga bag'ishlangan. kodeksning 20-moddasiga muvofiq, xodimlar va ish beruvchilarning vakillik organlariga mehnatga oid munosabatlarning subyekti sifatida qaraladi. kodeksning 21-moddasiga ko'ra, korxonadagi kasaba uyushmasi va uning saylab qo'yilgan organi yoki xodimlar tomonidan …

5 / 31

ni hal qilish, korxonani ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan rivojlantirish, mehnat nizolari yuzasidan xodimlar manfaatlarini himoyalash, korxona va uning mulkiy manfaatlarini ifoda etish orqali ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish, xo'jalik va mehnatga oid munosabatlar sohasida ish beruvchining huquqlarini himoya qilish ko'zda tutilgan. demak, tashkiliy boshqaruvga oid munosabatlar mehnat huquqining asosiy predmeti — ijtimoiy mehnatga oid munosa-batlarga ko'makdosh sifatida xizmat qiladi. 2) ishga joylashtirishga doir munosabatlar o'rta umumta'lim, litsey, kasb-hunar kollejlarini tamomlagan yoshlarni, urush nogironlari va qatnashchilarini, harbiy xizmatni tugatib, iste'foga chiqqanlarni, shuningdek jazoni o'tab bo'lgan shaxslarni, mehnat va ishlab chiqarishning qayta tashkil etilishi, korxonalarning bankrot bo'lishi oqibatida ishdan bo'shatilgan kishilarni hamda aholining boshqa toifalarini ishga joylashtirish kabi masalalarni qamrab oladi. ayni vaqtda voyaga yetmaganlar ishlari bo'yicha komissiya, mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish bo'limlari va boshqa davlat idoralari ishga joylashtiruvchi organ hisoblanadi. shu bilan birga, ayrim hollarda mazkur munosabatlar ma'muriy huquq normalari bilan tartibga solinishini ham eslatib o'tish lozim. umuman, aholini ish bilan ta'minlashga …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "mehnat huquqi asoslari"

mehnat huquqi asoslari. reja: 1.mehnat huquqi tushunchasi, subhektlari, tamoyillari va manbalari. 2.aholini ish bilan tahminlash. mehnat shartnomasini tuzish va bekor qilish asoslari. 3.mehnat intizomi va mehnat muhofazasi. 4.mehnat huquqida ish vaqti, dam olish vaqti va tahtil. mehnatga haq to’lash. 5.mehnat nizolari va ularni hal qilish tartibi. l-§. mehnat huquqi tushunchasi va predmeti mehnat huquqi huquqshunoslik tarmoqlari orasida yetakchi o'rin tutadi. u ijtimoiy mehnatga oid munosabatlarni tartibga soladigan huquqiy normalar tizimidan iborat. bu munosabatlar mehnat bozoriga amal qilish, mehnatni tashkil etish va uni qo'llash jarayonida namoyon bo'ladi. zotan, mehnat jismoniy va aqliy kuch-quvvatning sarflanishi emas, balki kishilarning ijtimoiy foydali faoliyatidir. ta'kidlash joiz...

This file contains 31 pages in DOCX format (96,8 KB). To download "mehnat huquqi asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat huquqi asoslari DOCX 31 pages Free download Telegram