mehnat huquqining manbalari

DOC 64,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663358589.doc mehnat huquqining manbalari reja: 1. mehnat huquqi manbalari tushunchasi, turlari va ularning ahamiyati 2. mehnat huquqi manbalari sanaluvchi normativ hujjatlarni vaqt, hudud hamda shaxslarga nisbatan amal qilishi «huquq manbai» tushunchasi keng ma`noda jamiyatning moddiy sharoitlari, ishlab chiqarish munosabatlari darajasi bilan belgilansa, tor ma`noda davlat tomonidan ifoda etilgan erkning namoyon bo`lish shakli nazarda tutiladi. mehnat huquqining manbalari xilma-xil shakllarda (qonunlar, farmonlar, qarorlar va boshqalar) bo`lishi mumkin, ular umumiy maqsad – qonunchilik va adolatni ta`minlash bilan o`zaro birlashgan bo`lib, bo`ysunish munosabatida bo`ladi. mehnat huquqi manbaini o`rganish paytida uning vujudga kelish xususiyatlari, fuqarolarning ijtimoiy huquqlarini muhofaza qilishga qaratilganligi e`tiborga olinmog`i lozim. mehnat huquqi manbaining vujudga kelishida xodimlarning vakillik organlarida faol ishtirok etishlari, bu manbalar orasida tarmoq, korxona, tashkilotlarning bevosita o`zida ishlab chiqiladigan lokal me`yorlar salmoqli o`rin tutishi, mehnat huquqiga oid me`yorlar eng ko`p tabaqalanganligi kabi (mehnat sharoitlariga, aholi yoshiga, jinsiga, tarmoq xususiyatlariga, tabiiy iqlim va boshqa sharoitlarga, boshqa o`ziga xos sharoitlarga ko`ra) …

arolarning barcha ijtimoiy-iqtisodiy hamda boshqa huquqlari, jumladan eng asosiy tabiiy huquqlaridan hisoblanuvchi erkin mehnat qilish, dam olish, mehnatga yarasha ish haqi olish, adolatli va qulay ish sharoitlarida mehnat qilish, mehnat huquqlari amalga oshirilishining kafolatlanishi, samarali tarzda himoya qilinishi nazarda tutilgan (o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasining muqaddimasi, 13, 14, 15, 18, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 48 va boshqa moddalari). o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasi mamlakatimizning asosiy qonuni sifatida mehnat qonunchiligining shakllanishi va rivojlanishi uchun tabiiy yuridik negiz sifatida xizmat qiladi. har qanday qonun, qonun hujjatlari yoki boshqa harakatlar o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasi qoidalariga zid bo`lishi mumkin emas. o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasining 15-moddasida konstitutsiyaning so`zsiz ustivor ekanligi aytilgan. unda inson huquqlari va erkinliklari eng oliy qadriyat ekanligi, barcha davlat organlari, ularning mansabdor shaxslari o`z kundalik faoliyatlarida unga so`zsiz amal qilishlari shart ekanligi, inson huquqlariga oid xalqaro huquqiy hujjatlar (ayniqsa, «inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi», «iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar to`g`risida»gi xalqaro pakt va …

jamlangan. mehnat kodeksi yangi, bozor iqtisodiyoti sharoitida ijtimoiy mehnat munosabatlarini xalqaro standartlarga muvofiq tarzda huquqiy tartibga solish vazifasini bajaradi. mehnat huquqi bilan aloqador va ushbu huquq manbai hisoblanishi mumkin bo`lgan qonunlar qatoriga «aholini ish bilan ta`minlash» , «xo`jalik jamiyatlari va shirkatlari» , «kasaba uyushmalari, ularning huquqlari va faoliyatining kafolatlari», «mehnat muhofazasi», «tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to`g`risida»gi qonunlar va boshqalar kiritilishi mumkin. o`zbekiston respublikasi prezidentining farmonlari mehnat huquqi manbalaridan hisoblanib, mehnat munosabatlarining eng muhimlari ana shu hujjatlar bilan tartibga solinadi va huquqiy hujjatlarning ushbu shakli yuz bergan jiddiy o`zgarishlarni ifodalaydi. o`zbekiston respublikasi prezidentining 2001 yil 29 iyundagi «2001 yil 1 avgustdan boshlab ish haqi, pensiyalar, stipendiyalar va ijtimoiy nafaqalar miqdorini oshirish to`g`risida»gi, 1996 yil 10 dekabrdagi «bolali oilalarni davlat yo`li bilan ijtimoiy qo`llab-quvvatlashni yanada kuchaytirish to`g`risida»gi va boshqa ko`plab farmonlari shular jumlasidandir. mehnat huquqining eng muhim masalalari bo`yicha o`zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi qabul qilgan qaror va farmoyishlar alohida o`rin tutadi. 1997 …

i ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi tomonidan tasdiqlangan ichki mehnat tartibining namunaviy qoidalari, «xotin-qizlar mehnati qo`llanilishi ta`qiqlagan mehnat sharoiti noqulay bo`lgan ishlar ro`yxati», «mehnat daftarchalarini yuritish tartibi to`g`risidagi yo`riqnoma» va boshqalar shular jumlasidandir. vazirliklar va idoralar tomonidan chiqariladigan me`yoriy xarakterga ega bo`lgan, boshqa fuqarolar va yuridik shaxslar uchun huquq va majburiyatlarni yuzaga keltiruvchi me`yoriy hujjatlar belgilangan tartibda adliya vazirligida huquqiy ekspertizadan o`tkazilib, davlat ro`yxatidan o`tkazilganidan keyingina yuridik kuchga kiradi. o`zbekiston respublikasining mahalliy hokimiyat organlari to`g`risidagi qonuniga muvofiq tuman, shahar, viloyat (toshkent shahar) hokimliklari tomonidan o`z vakolatlari doirasida qabul qilingan qarorlar ushbu hududlardagi barcha shaxslar uchun majburiy kuchga ega va mazkur mahalliy hokimiyat organlari mehnatni tashkil etish, muayyan sharoitlar belgilash va boshqa masalalarga oid mehnat huquqining manbai sanaluvchi me`yoriy hujjatlar chiqarishlari mumkin (masalan, korxonalar ish rejimini belgilash va h.k.). o`zbekiston respublikasi mehnat kodeksining 4-moddasi, 2-qismida ta`kidlanganidek, «qonunlardagiga nisbatan qo`shimcha mehnat huquqlari va kafolatlari boshqa normativ hujjatlar, shu jumladan shartnoma yo`sinidagi hujjatlar (jamoa …

ksining 10-moddasiga ko`ra, «agar o`zbekiston respublikasining xalqaro shartnomasida yoki xalqaro mehnat tashkilotining o`zbekiston tomonidan ratifikatsiya qilingan konvensiyasida xodimlar uchun mehnat to`g`risidagi qonunlar yoki boshqa normativ hujjatlarga nisbatan imtiyozliroq qoidalar belgilangan bo`lsa, xalqaro shartnoma yoki konvensiyaning qoidalari qo`llaniladi». ya`ni o`zbekiston ishtirok etgan ikki tomonlama xalqaro shartnomalar ham mehnat huquqining mustaqil manbalaridan sanaladi. mehnat munosabatlari qonunlar yoki boshqa qonun kuchiga ega hujjatlar bilan tartibga solinmagan hollarda odatdagi muomala tamoyillari, urf bo`lgan qoidalar asosida masalalar hal etilishiga ham yo`l qo`yiladi. ammo bu urf-odat tamoyillari qonunchilikka zid bo`lmasligi, kamsitish, huquqlarni cheklashga olib kelmasligi shart. yevropa va amerika qit`asidagi ayrim davlatlardan farqli o`laroq, mamlakatimizda sud amaliyoti (sud pretsedenti) mehnat huquqining manbai hisoblanmaydi. ammo o`zbekiston respublikasi oliy sudi plenumining qarorlari qonunlarni to`g`ri tushunish, amalga to`g`ri qo`llash, sud xatoliklarining oldini olish, qonunchilikni mustahkamlashda juda katta ahamiyatga ega bo`ladi. masalan, o`zbekiston respublikasi oliy sudi plenumining 1998 yil 17 apreldagi 12-sonli «sudlar tomonidan mehnat shartnomasini bekor qilishga oid qonunlarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mehnat huquqining manbalari"

1663358589.doc mehnat huquqining manbalari reja: 1. mehnat huquqi manbalari tushunchasi, turlari va ularning ahamiyati 2. mehnat huquqi manbalari sanaluvchi normativ hujjatlarni vaqt, hudud hamda shaxslarga nisbatan amal qilishi «huquq manbai» tushunchasi keng ma`noda jamiyatning moddiy sharoitlari, ishlab chiqarish munosabatlari darajasi bilan belgilansa, tor ma`noda davlat tomonidan ifoda etilgan erkning namoyon bo`lish shakli nazarda tutiladi. mehnat huquqining manbalari xilma-xil shakllarda (qonunlar, farmonlar, qarorlar va boshqalar) bo`lishi mumkin, ular umumiy maqsad – qonunchilik va adolatni ta`minlash bilan o`zaro birlashgan bo`lib, bo`ysunish munosabatida bo`ladi. mehnat huquqi manbaini o`rganish paytida uning vujudga kelish xususiyatlari, fuqarolarning ijtimoiy huquqlarini muhof...

Формат DOC, 64,0 КБ. Чтобы скачать "mehnat huquqining manbalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mehnat huquqining manbalari DOC Бесплатная загрузка Telegram