pul muomolasi va pul massalari

PDF 4 pages 322.1 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 322.1 KB

File type PDF

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

iv bob. pul muomalasi, pul massasi va pul agregatlari 4.1. pul muomalasi tushunchasi va tarkibi pul muomalasi tovar ishlab chiqarishga asoslangan har qanday iqtisodiyotning, jumladan bozor iqtisodiyotining ham asosiy elementlaridan biri hisoblanadi. ishlab chiqarilayotgan mahsulot, uni ayriboshlash, taqsimlash va iste‘mol qilish bilan bog‗liq jarayonlar pul ishtirokida yuz berib, tovar ishlab chiqarish siklining ibtidosi pul bilan boshlanib, uning intiqosi ham pul bilan yakunlanadi. yoki, iqtisodiyotning barcha bo‗g‗inlarida yuz berayotgan obyektiv iqtisodiy munosabatlar albatta pul ishtirokida amalga oshiriladi. iqtisodiy subyektlar o‗rtasida pul orqali amalga oshiriladigan iqtisodiy munosabatlar pul muomalasi deyiladi. pul yuz berayotgan iqtisodiy munosabatlarda ishtirok etar ekan, u doimiy harakatda bo‗ladi, yangilanib turadi va muntazam takror aylanadi. iqtisodiy jarayonlarni amalga oshirishda pulning ma‘lum davrdagi harakatlar yig‗indisi pul aylanmasini tashkil etadi. naqd pul muomalasi naqd pul orqali amalga oshiriladigan iqtisodiy munosabatlar bo„lib, bunda iqtisodiy subyektlar o‗rtasidagi o‗zaro tovarlar va qimmatli qog‗ozlar oldi – sotdisi, ko‗rsatilgan turli madaniy va maishiy xizmatlar, sug‗urta, kommunal …

2 / 4

naqd pul muomalasidagi naqd pullar harakatidan tashqari pul muomalasini tashkil qilish bilan bog‗liq bo‗lgan harakatlar yig‗indisini ham o‗z ichiga oladi. naqd pullarning aylanmasi va uning tarkibiy qismlarini quyidagi paragrafda batafsil ko‗rib chiqamiz. 4.2. pul massasi va tarkibi pul massasi – muomaladagi naqd pullar va naqd pulsiz oborotdagi pullarning yig‗indisidir. bugungi kunda bozor iqtisodiyoti sharoitida faoliyat yuritayotgan mamlakatlarning pul oborotida faqat banknota va tanga ko‗rinishda emas, balki kredit, chek va elektron yozuvlar ko‗rinishida ishtirok etayapti. shuning uchun iqtisodchilar ushbu pullarni pul massasi deb yuritishadi. pul massasi mamlakatda muhim iqtisodiy ko‗rsatkich bo‗lib, uning hajmi jami ijtimoiy mahsulotning hajmi bilan muvozanatda (pulning aylanish tezligini inobatga olgan holda) bo‗lishi zarur. pul massasining miqdori va uning tarkibi markaziy bank tomonidan nazorat qilinadi. markaziy bank pul – kredit instrumentlari orqali mamlakatda pul massasini oqilona me‘yorini ta‘minlaydi. pul massasi tarkibi asosan ikkita komponentdan tashkil topadi. muomaladagi naqd pullar – pul massasining yuqori likvidli mablag‗lari hisoblanib, istalgan paytda …

3 / 4

aktiv qismi e‘tiborga olinadi; likvidli yondashuv - bunda pullar eng yuqori likvidli aktiv sifatida tan olinadi. aktivlarning likvidliligi deganda tez pulga aylana olish qobiliyati tushuniladi. likvidli yondashuvga ko‗ra nafaqat aktiv pullar balki passiv pullar ham pul massasining tarkibiga kiritiladi. pullarga bo‗lgan talab nazariyalari ichida j.keynsning likvidlikka ixlos qo‗yish nazariyasi muhim o‗rin egallaydi. ushbu nazariyaga ko‗ra pullarga bo‗lgan talabni 3 ta omil belgilaydi: transaksion omil - tovarlar xomashyo va materiallar sotib olish uchun, ish haqi to‗lash uchun kompaniyalarga pul kerak. aholi ma‘lum turdagi tovarlarni xarid qilish uchun, xizmatlar haqini to‗lash uchun pul kerak. shu sababli ular daromadlarining ma‘lum qismini pul shaklida saqlaydilar; extiyotkorlik omili - aholi ham kompaniyalar ham kelgusida yuz berishi mumkin bo‗lgan, ko‗zda tutilmagan holatlardan himoyalanish maqsadida pul jamg‗aradilar; spekulyativ (chayqovchilik) omili - aholi va kompaniyalar pul mablag‗larini kelgusida daromad olish maqsadida aktivlar sotib olish uchun saqlaydi. muomaladagi pul massasining hajmi markaziy bankning monetar siyosati asosida tartibga solinadi, bu …

4 / 4

oblashning asosiy tamoyillaridan biri mablag‗larni likvidlilik darajasi hisoblanadi. muomaladagi pulning turlari pul agregatlari bilan guruhlarga ajratiladi. unga ko‗ra muomaladagi mablag‗lar likvidlilik bo‗yicha tasniflanadi, ya‘ni dastlab yuqori likvidli mablag‗lar past likvidligiga qarab m1, m2, m3,….mn yoki l agregatlarga ajratiladi. pul agregatlari tarkibi va soni turli mamlakatlarda turlichadir. 4.3. pul agregatlari pul massasi darajasini hisoblashning asosiy tamoyillaridan biri mablag‗larni likvidlilik darajasi hisoblanadi. muomaladagi pulning turlari pul agregatlari bilan guruhlarga ajratiladi. unga ko‗ra muomaladagi mablag‗lar likvidlilik bo‗yicha tasniflanadi, ya‘ni dastlab yuqori likvidli mablag‗lar past likvidligiga qarab m1, m2, m3,….mn yoki l agregatlarga ajratiladi. pul agregatlari tarkibi va soni turli mamlakatlarda turlichadir. sanoati rivojlangan mamlakatlarning moliya statistikasida pul massasini aniqlashda quyidagi asosiy pul agregatlaridan foydalaniladi: m1 – muomaladagi naqd pullar (banknotalar, tangalar) va joriy bank schyotlaridagi mablag‗larni o‗z ichiga oladi; m2 – m1 va tijorat banklaridagi muddatli va jamg‗arma qo‗yilmalaridan (to‗rt yilgacha) tarkib topgan; m3 – m2 va ixtisoslashgan kredit muassasalaridagi jamg‗arma qo‗yilmalarini kiritgan; …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul muomolasi va pul massalari"

iv bob. pul muomalasi, pul massasi va pul agregatlari 4.1. pul muomalasi tushunchasi va tarkibi pul muomalasi tovar ishlab chiqarishga asoslangan har qanday iqtisodiyotning, jumladan bozor iqtisodiyotining ham asosiy elementlaridan biri hisoblanadi. ishlab chiqarilayotgan mahsulot, uni ayriboshlash, taqsimlash va iste‘mol qilish bilan bog‗liq jarayonlar pul ishtirokida yuz berib, tovar ishlab chiqarish siklining ibtidosi pul bilan boshlanib, uning intiqosi ham pul bilan yakunlanadi. yoki, iqtisodiyotning barcha bo‗g‗inlarida yuz berayotgan obyektiv iqtisodiy munosabatlar albatta pul ishtirokida amalga oshiriladi. iqtisodiy subyektlar o‗rtasida pul orqali amalga oshiriladigan iqtisodiy munosabatlar pul muomalasi deyiladi. pul yuz berayotgan iqtisodiy munosabatlarda ishtirok etar ekan, u doi...

This file contains 4 pages in PDF format (322.1 KB). To download "pul muomolasi va pul massalari", click the Telegram button on the left.

Tags: pul muomolasi va pul massalari PDF 4 pages Free download Telegram