elektrotexnika va elektronika asoslari

PDF 41 pages 886.3 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 886.3 KB

File type PDF

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

2-ma’ruza. “elektrotexnika va elektronika asoslari” faniga kirish. o‘zgarmas tok elektr zanjirlari. bir fazali o‘zgaruvchan tok zanjirlari. reja: 1. “elektrotexnika va elektronika” faniga kirish. 2. elektr zanjirlarining elementlari va asosiy qonunlari. 3. murakkab elektr zanjirlarini hisoblash usullari. 4. o’zgaruvchan tok turlari. 5. sinusoidal o’zgaruvchan eyuk ni hosil qilish. 6. sinusoidal o’zgaruvchan tok zanjirlarida aktiv qarshilik, induktiv va sig’im elementlari. 7. aktiv va reaktiv qarshiliklari o’zaro ketma-ket va parallel ulangan zanjirlar. tayanch so’z va iboralar: elektr va magnit hodisalari, kulon qonuni, magnit maydoni tadqqotlari, joul-lens qonuni, cho'g'lanish lampasi, fotoeffektr hodisasi, radio aloqa, elektr zanjir, elektr energiya, elektr toki, qarshilik, solishtirma qarshilik, toklar qonuni, kuchlanihlar qonuni, om qonuni, o’zgaruvchan tok, tokning chastotasi, amplituda, faza siljishi, reaktiv tashkil qiluvchi, komleks son, aktiv tashkil qiluvchi. 1. “elektrotexnika va elektronika” faniga kirish. qadim o'tmishda dastlab yunonlar kichik osiyoning magneziya tog' rudalarining parchalari temir jismlarni tortish xususiyatini payqadilar va bu hodisani magnetizm deb atadilar. miletlik fales eramizdan …

2 / 41

ligi tushunchasini kiritdi. elektr zanjir tushunchasi 1794 yilda a. volta tomonidan kiritilgan. volt ustuni esa 1800 yilda yaratilgan. rus akademigi v.v. petrov 1802 yilda elektroximiya bo'yicha birinchi tadqqotlarini o'tkazgan va u elektroximiyaning asoschisi hisoblanadi. magnit strelkaga tokning ta'siri x. ersted tomonidan 1819 yilda, toklarning o'zaro ta'siri esa a. amper tomonidan 1820 yilda o'rganilgan. amper birinchi bo'lib elektr toki, tok kuchi, elektr kuchlanish atamalarini kiritgan. magnit maydonining dastlabki tadqqotlari j.b. bio va m. savar tomonidan o'tkazilgan va laplas tomonidan matematik ravishda umumlashtirilgan (bio - savar - laplas qonuni). elektrostatikaga oid ayrim tenglamalarni fransuz matematigi s. puasson tadqq etgan. elektromagnit maydonning materialistik konsepsiyasi ingliz olimi m. faradey tomonidan rivojlantirilgan. u elektr va magnit maydonlarni tadqq etish uchun kuch va ekvipotensial chizqlar atamalarini kiritgan. 1782 y. laplas o'z nomi bilan ataladigan tenglamalarni og'irlik nazariyasiga tegishli asarlarida qo'llagan. elektromagnit induksiya qonunini 1831 yilda ingliz fizigi m. faradey tajriba yo'li bilan kashf etgan va elektrokimyo …

3 / 41

mi d. maksvell 1873 yili siljish toklari tushunchasini kiritdi, hamda hozirda uni nomi bilan ataladigan o'zgaruvchan elektromagnit maydon tenglamalarini tuzdi. bundan faqat 25 yildan keyingina elektromagnit maydon mustaqil tarzdagi materiya deb isbot etildi . elastik muhitda energiya harakati rus olimi n.umov tomonidan 1874 yilda nazariy jihatdan tadqiq qilgan. rus injeneri f. pirotskiy 1875 yilda quvvati 4,4 kvt o'zgarmas tokni 1 km masofaga uzatish tajribasini o'tkazgan. cho'g'lanish lampasi 1875 yil a. lodigin tomonidan kashf etilgan. 1884 yil ingliz olimi d. poyting elektromagnit maydon energiyasini uzatishni nazariy jihatdan tadqq etgan. 1889-91 yillarda rus injeneri m.o. dolivo-dobrovolskiy elektr energiyaning uch fazali tizimi qism(generator, transformator, motor) larini ishlab chqqan va kuchlanishi 15 kv, quvvati 150 kva bo'lgan elektr energiyani 175 km masofaga uzatishni amalga oshirgan. 1872 yilda rus olimi a. stoletov fotoeffektr hodisasini kashf etgan. dunyoda birinchi bo'lib a. popov radio aloqani amalga oshirgan. 1887-88 yillarda nemis olimi g. gers elektromagnit to'lqinlarni mavjudligini eksprimental …

4 / 41

tgan. o'rama (svertka) teoremasi birinchi bor p.l. chebishev tomonidan 1867 yil, dyuamel integrali esa 1883 yil berilgan. ma'lum harakatning turg'unlik nazariyasini akademik a.m. lyapunov bayon etgan. operator usuli elektrotexnika faniga o. xevisayd tomonidan 1892-1912 yillarda tadbq etilgan. sinusoidal tok elektr zanjirlarini simvolik usulda hisoblash usulini amerika olimi ch. shteynmets 1894 yilda taklif etgan. garmonik balans usulida nochizq elektr zanjirlarni hisoblash usulini fransuz olimi m. joli 1911 yil joriy etgan. sekin o'zgaradigan amplitudalar usulini 1927 yil golland olimi b. vander-pol taklif etgan. kichik parametrlar usulini esa 1928 yil fransuz olimi g. puankare taklif etgan. nochizq tebranishlar nazariyasidagi fundamental ishlarni akademiklar l. mandelshtamm, n. papaleksi va a. andronov 1937 yil amalga oshirdilar. nochizq zanjirlarni chastotaviy usulda tahlil etishni rus olimlari n.m. krilov va n.n. bogolyubov birinchi bo'lib taklif etdilar. elektr zanjirlar sintezini birinchi bor nemis olimlari i.o. sobel (1924 y.), amerika olimi r. foster (1924 y.) rus olimlari s. yevlanov (1937 y) …

5 / 41

qator eskirgan tushuncha va asbob uskunalarning o’rniga, hozirgi zamon, xususan elektronika sohasida, tushuncha va asbob-uskunalar baeni kiritildi. jamiyatimiz bozor qtisodiyotiga kirib boraetgan davrda har bir texnikaviy masala, albatta, qtisodiy nuqtai nazardan ko’rilib chqishining nazarga olib, ushbu fanda aynan elektroenergetikaga xos texnik-iqtisodiy ko’rsatgichlariga bag’ishlangan bo’lim kiritiladi. o’zbekistonda energetika fanining shakllanishi va rivojlanishida hissa qo’shgan o’zbek olimlari. o’zbekistonda tom ma’noda energetika fanining shakllanishi va rivojlanishi uchun tamal toshini qo’ygan o’zbek olimlaridan biri bu akademik hosil fozilovich fozilov (1909 – 2002 y.) bo’ldi. o’zbekistonda energetikaning rivojlanishi sanoat, qishloq xo’jaligi va boshqa ishlab chiqarish sohalarining zamonaviy uskuna va qurilmalar bilan jihozlanishiga va ishlab chiqarish madaniyatining oshishiga olib keldi. o’zbekiston elektrotexnika maktabining asoschisi o’zbekiston fanlar akademiyasining muhbir a’zosi g’ofur rahimovich rahimov (1905 – 1972 y.) edi. turli rusumdagi elektr motorlarni boshqarishda yarim o’tkazgichli o’zgartkichlarni qo’llash, ish rejimlarini tadqiq qilish, ular asosida avtomatik boshqarish tizimlarini yaratish va ularni sanoatda qo’llash, ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va elektromexanikaning boshqa …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektrotexnika va elektronika asoslari"

2-ma’ruza. “elektrotexnika va elektronika asoslari” faniga kirish. o‘zgarmas tok elektr zanjirlari. bir fazali o‘zgaruvchan tok zanjirlari. reja: 1. “elektrotexnika va elektronika” faniga kirish. 2. elektr zanjirlarining elementlari va asosiy qonunlari. 3. murakkab elektr zanjirlarini hisoblash usullari. 4. o’zgaruvchan tok turlari. 5. sinusoidal o’zgaruvchan eyuk ni hosil qilish. 6. sinusoidal o’zgaruvchan tok zanjirlarida aktiv qarshilik, induktiv va sig’im elementlari. 7. aktiv va reaktiv qarshiliklari o’zaro ketma-ket va parallel ulangan zanjirlar. tayanch so’z va iboralar: elektr va magnit hodisalari, kulon qonuni, magnit maydoni tadqqotlari, joul-lens qonuni, cho'g'lanish lampasi, fotoeffektr hodisasi, radio aloqa, elektr zanjir, elektr energiya, elektr toki, qarshilik, solishtirma q...

This file contains 41 pages in PDF format (886.3 KB). To download "elektrotexnika va elektronika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrotexnika va elektronika a… PDF 41 pages Free download Telegram