o'zbek tilini o'qitishda sotsiolingvistik omillar

DOCX 36 pages 64.8 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.8 KB

File type DOCX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

www.xurshid.com; o‘zbek tilini o‘qitishda sotsiolingvistik omillar mundarija kirish i bob. sotsiolingvistika va uning o‘rganish obyekti va vazifalari 1.1. sotsiolingvistika. sotsiolingvistik tadqiqotlarga bo‘lgan zarurat. o‘zbek tilini sotsiolingvistik aspektda o‘rganish muammolari 1.2. til va jamiyatning o’zaro uzviy munosabatlari ii bob. sotsiolingvistikaning asosiy yo‘nalishlari va tadqiq metodlari 2.1. sinxron,diaxron va makro va mikro sotsiolingvistika 2.2. sotsiolingvistika va til sotsiologiyasi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi: sotsiolingvistika lot societas — jamiyat va lingvistika — tilshunoslik, sotsiologiya jamiyatshunoslik, ijtimoiy psixologiya va etnik fanlari tutashmasida rivojlanuvchi va tilning ijtimoiy tabiati, uning ijtimoiy vazifalari, ijtimoiy omillarning tilga ta’sir koʻrsatish mexanizmi hamda tilning jamiyat hayotida tutgan o‘rni bilan bog’liq koʻplab muammolar majmuini oʻrganuvchi ilmiy- nazariy soha bo‘lib, 1952-yil sotsiolingvistika atamasi aqshda fanga kiritildi. 1963-yildan boshlab tadqiqot yo’nalishlari shakllana boshladi. sotsiolingvistikaning eng muhim tushunchalaridan biri lisoniy vaziyat tushunchasi bo‘lib, u muayyan etnik birliklar yoki maʼmuriy hududiy birlashmalarda muomalalarga izchilligini taʼminlaydigan tilning tillar, mintaqaviy umumiy tillar, hududiy va ijtimoiy lahjalarning …

2 / 36

fayli vaziyatni farqlashni ham o‘z ichiga oladi. hozirgi davrda tilshunoslikda sotsiolingvistik tadqiqotlarning tez rivojlanishi strukturalizm oqimining salbiy tomonlari bilan ham bog’liqdir, chunki strukturalizm til birliklariga xos bo‘lgan shakl va ma’no birligini rad etib, faqat shaklan o‘rganishga ko‘proq e’tiborni qaratgan edi. ammo jamiyat rivojlanishi buning tamomila aksini isbotladi, yani biror tilning yashashi va rivojlanishi bu tilde gaplashuvchi xalq va jamiyat taraqqiyoti bilan uzviy bog’liq ekani ma’lum bo‘ldi. jahon tilshunosligida tadqiqotlar rossiyada, aqsh, fransiya, angliya kabi mamlaktlarda jadal suratlar bilan olib borilmoqda. xorijiy olimlar tomonidan "sotsiolingvistika" atamasining turli ta'riflari tahlil qilindi. xususan: fransuz sotsiologik maktabi —fransuz tilshunosligidagi tilni birinchi navbatda ijtimoiy hodisa sifatida talqin qilgan.tilga bunday yondashuv d. didro, j. j. russo, m. breal va p. lafarg tomonidan "inqilobdan oldin va keyin fransuz tili" kitobida bayon qilingan. til o'zgarishlarining sabablari ijtimoiy munosabatlardagi o‘zgarishlar bilan. 20-asr boshlarida parijda shakllangan. f.de sossyur va a. meyening shogirdlarini birlashtirdi. uning vakillari o. komte, e. dyurkgeymning pozitivist …

3 / 36

g'oyalar va til hodisalariga funksional yondashuv, shuningdek, til va semantikaning umumiy nazariyasi muammolarini o'rganadigan j. munen va m. mamudian tomonidan ishlab chiqilgan. shunday qilib, xulosa qilish mumkinki, sotsiolingvistik tahlilning boshlang’ich tushunchasi sifatida ko‘rib chiqilgan til jamoasi ham ijtimoiy, ham lingvistik xususiyatlar (ijtimoiy o‘zaro ta’sirning mavjudligi va lingvistik xususiyatlarning birligi) asosida aniqlanadi. sotsiolingvistik tadqiqotning asosiy operatsion birliklari-sotsiolingvistik o‘zgaruvchilar-o‘zaro bog’liqlik, bir tomondan, til tuzilishining ma’lum darajasi (fonologik, morfologik, sintaktik, leksik - semantik) bilan, boshqa tomondan, ijtimoiy tuzilish yoki ijtimoiy vaziyatlarning o‘zgarishi bilan tavsiflanadi. bu hududda yashovchi xalqlar orasida qadimiy yozuv an‘analariga ega bo‘lganlari ham, umuman yozuvi bo‘lmaganlari ham mavjud edi. shuning uchun sotsiolingvistika fani bu davrda quyidagi masalalarni yoritish bilan shugullandi. adabiy tilga asos bolgan tayanch sheva yoki dialektni aniqlash va uning tayanch ekanligini ilmiy-nazariy jihatdan asoslash bo‘lsa, bo‘lajak adabiy tilning tovush tarkibini inobatga olib, o‘sha xalqning milliy yozuvini, alfavitini, imlo qoidalarini yaratish hamda yangi barpo etilayotgan adabiy tildan rasmiy til sifatida …

4 / 36

usiyatlarini tushuntirishdan iborat. 1. sotsiolingvistika fanining nazariy asoslarini hamda o‘zbek tilining ijtimoiy funksiyalari va jamiyat bilan aloqadorligini o‘rganish. 2. o‘zbek tilini o‘qitishda sotsiolingvistik yondashuvning ahamiyatini aniqlash va til o‘rgatish jarayonida ijtimoiy-madaniy omillar ta’sirini tahlil qilish. 3. ta’lim jarayonida kommunikativ kompetensiyani rivojlantirish uchun sotsiolingvistik tamoyillar asosida samarali metodik yondashuvlar ishlab chiqish. 4. ilmiy adabiyotlar, amaliy tajriba va kuzatuvlarga tayangan holda xulosalar chiqarish kurs ishining obyekti: o‘zbek tilini o‘qitish jarayoni va bu jarayonda tilning jamiyat bilan o‘zaro aloqasi, ya’ni sotsiolingvistik munosabatlar tizimi kurs ishining obyekti hisoblanadi. kurs ishining predmeti: o‘zbek tilini o‘qitishda sotsiolingvistik omillarning ta’lim mazmuniga, dars metodikasiga va o‘quvchilarning tilni o‘zlashtirish darajasiga ko‘rsatadigan ta’siri kurs ishining predmetini tashkil etadi. kurs ishining tuzilishi: kirish, 2 bob, 4 paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar iborat. i bob. sotsiolingvistika va uning o‘rganish obyekti va vazifalari 1.1. sotsiolingvistika. sotsiolingvistik tadqiqotlarga bo‘lgan zarurat. o‘zbek tilini sotsiolingvistik aspektda o‘rganish muammolari bugungi kunda fan sohalari orasidagi chegara ancha nisbiy …

5 / 36

sotsiolingvistika tilning jamiyat hayotidagi roli, uning ijtimoiy tabiati, ijtimoiy funksiya(vazifa)lari, ijtimoiy omillarning tilga bo‘lgan ta’sir mexanizmi bilan bog‘liq masalalarni o‘rganadigan tilshunoslik sohasidir. “sof” lingvistika lisoniy belgilarni, chunonchi, tovush va uning yozma ifodasini, uning boshqa belgilar bilan o‘zaro munosabatini, vaqt va zamonda o‘zgarishini va h.k. tahlil qilish bilan shug‘ullansa, sotsiolingvistika insonlar mazkur lisoniy belgilarni ularning yoshi, jinsi, ijtimoiy holati, bilimi va madaniyatlilik darajasiga ko‘ra qanday qo‘llashlarini, ya’ni ijtimoiy muhitning ularning nutqiy muomalasiga qanday ta’sir qilishini o‘rganadi. masalan, “sof” lingvistikada tomi ketmoq iborasi ot va fe’ldan tarkib topgan frazeologik birlik sifatida talqin qilinsa, sotsiolingvistikani mazkur ibora qaysi tabaqa vakilining so‘zlashuv nutqida qo‘llanilgani qiziqtiradi. xullas, sotsiolingvistikaning tilga nisbatan o‘ziga xos yondashuvini va uning “sof” lingvistikadan farqini tushunish uchun sotsiolingvistikaning manbalarini ko‘rib chiqish, uning tilshunoslikning boshqa yo‘nalishlari orasidagi mavqeyini belgilash, uning obyekti va asosiy tushunchalarini, u shug‘ullanadigan masalalarni aniqlab olish lozim bo‘ladi. sotsiolingvistikaning manbalari. tilning ijtimoiy turli-tumanligi haqidagi dastlabki fikrlar xvii asrning boshlarida vujudga …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek tilini o'qitishda sotsiolingvistik omillar"

www.xurshid.com; o‘zbek tilini o‘qitishda sotsiolingvistik omillar mundarija kirish i bob. sotsiolingvistika va uning o‘rganish obyekti va vazifalari 1.1. sotsiolingvistika. sotsiolingvistik tadqiqotlarga bo‘lgan zarurat. o‘zbek tilini sotsiolingvistik aspektda o‘rganish muammolari 1.2. til va jamiyatning o’zaro uzviy munosabatlari ii bob. sotsiolingvistikaning asosiy yo‘nalishlari va tadqiq metodlari 2.1. sinxron,diaxron va makro va mikro sotsiolingvistika 2.2. sotsiolingvistika va til sotsiologiyasi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi: sotsiolingvistika lot societas — jamiyat va lingvistika — tilshunoslik, sotsiologiya jamiyatshunoslik, ijtimoiy psixologiya va etnik fanlari tutashmasida rivojlanuvchi va tilning ijtimoiy tabiati, uning ijtimoiy vazifalari, ijtimo...

This file contains 36 pages in DOCX format (64.8 KB). To download "o'zbek tilini o'qitishda sotsiolingvistik omillar", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek tilini o'qitishda sotsio… DOCX 36 pages Free download Telegram