tilshunoslikning zamonaviy sohalari

DOCX 139.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1695814390.docx tilshunoslikning zamonaviy sohalari o’zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti xorijiy filologiya fakulteti rus tili o’zga tilli guruhlarda yo’nalishi mustaqil ish fan nomi: o’zbek tilining sohada qo’llanilishi bajardi: tekshirdi: ташкент – 2023 tilshunoslikning zamonaviy sohalari reja: 1. tilshunoslik yoki lingvistika o’zi nima 2. tilshunoslikning turlari 3. logistikani ohada qo’llanilishi tilshunoslik o’zi nima? tilshunoslik yoki lingvistika tillarni o’rganuvchi fandir. tilshunoslikning amaliy va nazariy turlari mavjud bo’lib, nazariy tilshunoslik tilning strukturasi (grammatikasi) va uning maʼnosi (semantikasini) o’rganadi. grammatika — morfologiya (so’zlarning tuzilishi va o’zgarishi), sintaksis (so’zlarning iboralarga va gaplarga biriktrilish qoidalari) va fonologiya (tilni abstrakt tovushlar yordamida o’rganish) fanlarini qamrab oladi. amaliy tilshunoslik, asosan, tilshunoslikda o’rganilgan nazariy bilimlarni amaliyotda qo’llash bilan shug’ullanadi. amaliy tilshunoslik tarkibiga xorijiy tillarni o’rganish va o’rgatish kiradi. tilshunoslik, lingvistika til haqidagi, uning ijtimoiy tabiati, vazifasi, ichki tuzilishi, tasnifi, muayyan tillarning amal qilish (faoliyat) qonunlari, tarixiy taraqqiyoti haqidagi fandir. maqsadi va …

aralingvistika, etnolingvistika, psixolingvistika, sotsiolingvistika kabi sohalar so’zlovchi (shaxs)ning jamiyatdagi faoliyati bilan aloqador til xususiyatlarini o’rganadi. mazkur yo’nalishlardan tashqari tilshunoslikning har bir tildagi muayyan sathlar va birliklarni o’rganuvchi ko’plab tarmoq va bo’limlari bor: semasiologiya til birliklari maʼnolarini o’rganadi; fonetika va fonologiya tilning tovush qurilishini tekshiradi; leksikologiya va frazeologiya tilning lug’aviy materialini tadqiq etadi. so’z yasalishining tadqiqot obyekti so’zlarning yasalish usullari va ushbu usullarning mahsuldorligi bo’lsa, grammatika (morfologiya va sintaksis) so’z o’zgarishlarini va so’zlarning gaplar va so’z birikmalari sifatida birikishi qonuniyatlarini o’rganadi. tilshunoslikning har bir bo’limida yanada kichikroq (maydaroq) maxsus bo’limchalar bo’lishi mumkin. masalan, leksikologiya doirasida onomastika bo’limchasi bo’lib, u o’z navbatida antroponimika, toponimika va boshqalarga bo’linadi. muayyan tilning hududiy farqlanishi (differensiatsiyasi)ni dialektologiya o’rganadi. mazkur bo’limlarning har birida tilning hozirgi ahvoli va uning tarixiy taraqqiyoti tadqiq etiladi (qarang diaxroniya, sinxroniya). jahon tillari, ularning oilalari va guruhlarini o’rganuvchi tilshunoslik tarmoqlari: arabistika (arabshunoslik), germanshunoslik, turkiyshunoslik, slavyanshunoslik, finugorshunoslik va boshqa tillarning o’zaro taʼsirlashuvi, yordamchi xalqaro …

nazariy xulosalar chiqarishga imkon berdi. til va tafakkurning, lisoniy va mantiqiy birlik (kattalik)larning o’zaro aloqasi muammosi tilshunoslik va falsafa tomonidan baravar, bir vaqtning o’zida o’rganiladi. asosiy lingvistik metodlar sifatida tavsifiy (qiyosiy, konfrontativ, kontrastiv, tipologik), tarixiy (qiyosiy-tarixiy, komparativ) va normativstilistik (meʼyoriyuslubiy) metodlarni ko’rsatish mumkin. tilshunoshlikda yana maxsus tadqiqot usullari — lisoniy hodisalarni kuzatish, lisoniy eksperiment, lingvistik modellashtirish, lingvistik talqin usullari ham mavjud. tilshunoslik falsafa va filologiya fanlari tutashgan chegarada paydo bo’lgan. tilshunoslik muammolarini o’rganish dastlab qadimgi hindistondan boshlangan. qadimgi hind tilshunosligi mil. avv. 6-asrdan oldin yaratilgan vedalarni til nuqtai nazaridan sharxlash natijasida vujudga keladi va mil. avv. 5 —4-asrlarda yashagan paninining grammatikasi tufayli yuksaklikka ko’tarildi. bu asar nazmda yozilgan 3996 ta qoidadan iborat bo’lib, unda sanskrit fonetikasi va grammatikasi tavsif etilgan. yunonistonda til mantiqqa bog’liq holda, shuningdek, uning grammatik qurilishi nuqtai nazaridan o’rganilgan (geraklit va demokritning qarashlari, platon va aristotelning asarlari, frakiyalik dionisiyning „grammatika“si va boshqalar). so’zlarni turkumlarga ajratish aristoteldan boshlangan …

ka terminining o'zbek tilidagi muqobili, ma'nodoshi tilshunoslik bo’lib, ular o'zaro sinonimik munosabatga kirishadi. lingvistika yoki tilshunoslik fani o'ziga xos murakkab ijtimoiy hodisa bo’lgan aloqa qurolini - tilni sistema sifatida - bir butun obyekt sifatida tadqiq va tahlil qiladi. ayni jarayonda u turli ko'rinishlarda, shakllarda kuzatiladi. bu ijtimoiy xarakterga ega bo'lgan tilning mohiyatidan, uni turli tomondan o'rganish, tekshirish lozimligidan va bu ilmiylik nuqtayi nazaridan mutlaqo to'g'ri ekanligidan kelib chiqadi. lingvistika nihoyatda qudratli ma'naviyat belgisi, millat boyligi bo’lgan tilni o'rganish jarayonida quyidagi ko’rinishlarda namoyon bo'ladi: 1. dinamik lingvistika. 2. statik lingvistika. 3. sinxron lingvistika. 4. diaxron lingvistika. 5. intralingvistika. 6. ekstralingvistika. 7. paralingvistika. 8. psixolingvistika. 9. sotsiolingvistika. 10. matematik lingvistika. 11. kompyuter lingvistikasi. 12. kognitiv lingvistika. 13. pragmalingvistika. 1. dinamik lingvistika. dinamik lingvistika, asosan, tilni real mavjudligida, kommunikativ jarayonda turlicha vazifalarni faol bajarishda, >, o'zgarishda tadqiq qiladi. 2. statik lingvistika. statik lingvistika til faoliyatidagi to'liq sinxronlashgan muayyan bir davrni (bo'lakni) ajratadi va …

ik-larining sistem aloqasini, munosabatini ekstralingvistik faktorlarga bog'liq bo'lmagan holda o'rganadi. ichki lingvistikaning tadqiqot manbai bo’lib fonologiya, leksikologiya va grammatika hisoblanadi. 6. ekstralingvistika (tashqi lingvistika). tashqi lingvistika tilning taraqqiyoti va vazifasini ijtimoiy-siyosiy, ijtimoiy-tarixiy, etnik, jo'g'rofiy kabi faktorlar bilan bog’liq holda o’rganadi. shunga ko'ra, ushbu lingvistika tilni ijtimoiy hodisa sifatida tekshiradi. 7. paralingvistika. paralingvistika bevosita nutq faoliyati bilan bog'liq bo’lib, nutq jarayonida fikr ifodalash bilan bir vaqtda yuzaga keluvchi, so'zlashuv nutqining doimiy hamrohi bo'lgan qo'l va yuz harakatlarini (imo-ishora, mimika), nutqning balandligi, ekspressiv-emotsional bo'yoq kabi qator jihatlarni o'rganuvchi sohadir. 8. psixolingvistika. psixolingvistika psixologiya va lingvistika fanlarining umumlashmasi (sintezi) sifatida nutq jarayonini mazmun nuqtayi nazaridan, kommunikativ ahamiyati, nutq aktining muayyan ijtimoiy-amaliy maqsadga yo'naltirilganligi, shunga muvofiqligi jihatidan o'rganadi. u nutqdagi fikr ifodalashdagi shakl va mazmun birligiga alohida e'tibor beradi. psixolingvistika lisoniy imkoniyatlar asosida nutqiy birliklarni hosil qilish va qabul qilish, nutq jarayoni (fikr almashtirish-ifodalash va anglash) da ruhiy holatlarga, bunda sharoit (situatsiya), o'xshashlik (analogiya), …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tilshunoslikning zamonaviy sohalari"

1695814390.docx tilshunoslikning zamonaviy sohalari o’zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti xorijiy filologiya fakulteti rus tili o’zga tilli guruhlarda yo’nalishi mustaqil ish fan nomi: o’zbek tilining sohada qo’llanilishi bajardi: tekshirdi: ташкент – 2023 tilshunoslikning zamonaviy sohalari reja: 1. tilshunoslik yoki lingvistika o’zi nima 2. tilshunoslikning turlari 3. logistikani ohada qo’llanilishi tilshunoslik o’zi nima? tilshunoslik yoki lingvistika tillarni o’rganuvchi fandir. tilshunoslikning amaliy va nazariy turlari mavjud bo’lib, nazariy tilshunoslik tilning strukturasi (grammatikasi) va uning maʼnosi (semantikasini) o’rganadi. grammatika — morfologiya (so’zlarning tuzilishi va o’zgarishi), si...

DOCX format, 139.2 KB. To download "tilshunoslikning zamonaviy sohalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tilshunoslikning zamonaviy soha… DOCX Free download Telegram