mavzu. so‘z turkumlari ni o‘qitish metodikasi

PPTX 37 pages 11.2 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.2 MB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

слайд 1 mavzu. so‘z turkumlarini o‘qitish metodikasi reja: 1.boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida so‘z turkumlari haqidagi ko‘nikmalarni shakllantirish yo‘llari. 2. ot so‘z turkumini o‘rgatish metodikasi. 3. boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida sifat tushunchasini shakllantirish. 4. fe’lni o‘rganish metodikasi. 5. son so‘z turkumini o‘rganish bosqichlari. 6. kishilik olmoshlarini o‘rganish metodikasi. tayanch tushunchalar: so‘z, so‘z turkumlari, leksik ma’no, grammatik ma’no, ot, birlik va ko‘plikdagi ot, kelishiл qo‘shimchalari, egalik qo‘shimchalari, sifat, sifatlarning yasalishi, son, fe’l, fe’l zamonlari, shaxs-son qo‘shimchalari, so‘z turkumlari ustida ishlash metodikasining lingvistik asosi so‘zlarning leksik-grammatik, morfologik va sintaktik belgilariga ko‘ra turli guruhlarga ajratilishi, ya’ni so‘z turkumlari haqidagi ilm hisoblanadi. so‘zlarni leksik-grammatik turkumlarga ajratishda uch belgiga: 1)leksik ma’nosi (nimani ifodalashi, ya’ni shaxs, narsa, harakat yoki holat, belgi kabilarning umumlashtirilgan ma’nolari); 2) morfologik (so‘zning turli shakllari tizimi); 3) sintaktik (turli morfologik shakllarning sintaktik vazifa bajarishi) belgilariga asoslaniladi. demak, so‘z turkumlari ustida ishlash o‘quvchilarning muayyan guruhdagi so‘zlarning umumlashtirilgan ma’nolarini, kishilarning aloqa vositasi sifatidagi rolini tushunib olishlariga qaratilishi …

2 / 37

.o‘zgarmaydi. 3.o‘zgarmaydi. 3. ular birlik va ko‘plikda bo‘ladi. 3. bo‘lishli va bo‘lishsiz shaklda qo‘llanadi. 4.egalik qo‘shimchalari bilan o‘zgaradi. 4.gapda ikkinchi darajali bo‘lak vazifasida keladi. 4. gapda ikkinchi darajali bo‘lak vazifasida keladi. 4.kishilik olmoshiari kelishik qo‘shimchalari bilan qo’llanadi. 4.shaxs-son qo‘shimchalari bilan tuslanadi. 5.kelishik qo‘shimchalari bilan turlanadi. 5.sifatlar yasaladi. 5.sonlar yasalmaydi. 5.ular gapda bosh va ikkinchi darajali bo‘laklar vazifasida keladi. 5. uch zamonni bildiradi. 6. gapda ega yoki ikkinchi darajali bo‘lak vazifasida keladi. 6. olmoshlar yasalmaydi. 6. gapda kesim vazifasida keladi. 7. otlar yasaladi. 7. fe’llar yasaladi. boshlang‘ich sinf o‘quvchilari so‘z turkumlari (ot, sifat, son, olmosh, fe’l) bilan umumiy tanishtirilgandan so‘ng har bir leksik-grammatik guruh alohida o‘rganiladi. bu so‘z turkumlarini o‘rganishning boshlang‘ich bosqichidayoq ularni taqqoslashga qulay sharoit yaratadi va shakllantiriladigan grammatik tushunchaning asosiy tomonlarini aniqroq ajratishga imkon beradi. boshlang‘ich sinf o‘quvchilari ot, sifat, son, fe’lning quyidagi xususiyatlarini bilib oladilar: - so‘z nimani bildirishi (shaxs, narsa, belgi, miqdor va tartib, harakat yoki holat); …

3 / 37

foydalanish va to‘g‘ri yozish malakasini shakllantirish maqsadida bajariladigan mashqlar asta murakkablashtira boriladi. til hodisasi sifatida otning xususiyatlari, uni o‘rganish vazifalari, o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda, har bir sinf uchun material hajmi, ularni o‘rganish izchilligi belgilangan. boshlang‘ich sinflarda otni o‘rganish vazifalari quyidagilar: “ot” haqidagi grammatik tushunchani shakllantirish; kim? so‘rog‘iga javob bo‘lgan (shaxs bildirgan) otlardan nima? so‘rog‘iga javob bo‘lgan (narsa, hayvon, jonivor va boshqalarni bildirgan) otlarni farqlash ko‘nikmasini hosil qilish; kishilarning familiyasi, ismi, otasining ismi, hayvonlarga qo‘yilgan nomlar va geografik nomlarni bosh harf bilan yozish ko‘nikmasini shakllantirish; otlarda son (otning birlik va ko‘plikda qoilanishi) bilan tanishtirish; otlarni egalik qo‘shimchalari bilan to‘g‘ri qo‘llash ko‘nikmasini shakllantirish; otlarning kelishiklar bilan turlanishi va kelishik qo‘shimchalarining yozilishi haqida malaka hosil qilish; o‘quvchilar lug‘atini yangi otlar bilan boyitish va ulardan nutqda aniq, o‘rinli foydalanish malakasini o‘stirish; otlarning birlik va ko‘plikda qo‘llanishi ustida ishlash jarayonida o‘quvchilarda: 1) birlik va ko‘plikda qo‘llangan otlarning ma’nosi va qo‘shimcha orqali farqlash, 2) …

4 / 37

lashtiriladi: agar otlar bir predmetni bildirsa, birlikda qo‘llanadi, agar ikki va undan ortiq shaxs yoki narsani bildirsa, ko‘plikda qo‘llanadi. ko‘plikdagi otni yasash uchun birlikdagi otga -lar qo‘shimchasi qo‘shiladi. birlikdagi otlar kim? yoki nima? so‘rog‘iga, ko‘plikdagi otlar esa kimlar? yoki nimalar? so‘rog‘iga javob bo‘ladi. sifatni o‘rganish tizimi materialni leksik va grammatik tomondan izchillik bilan boyitib, murakkablashtirib borishni ko‘zda tutadi. o‘quvchilar 1- va 2-sinfda sifatning leksik ma’nosini kuzatadilar, sifatga qanday?, qanaqa? so‘rog‘ini berishga o‘rganadilar; 3-sinfda sifat so‘z turkumi sifatida o‘rganiladi; 4-sinfda ilgari o‘rganilganlar takrorlanib, grammatik materialga bog‘liq holda qip-qizil, yam-yashil kabi orttirma darajadagi (atama aytilmaydi) sifatlarning yozilishi o‘rgatiladi. ona tili va o‘qish darslarida o‘quvchilar nutqi yangi-yangi sifatlar bilan boyitiladi, ularga oldindan ma’lum bo‘lgan sifatlarning ma’nosiga aniqlik kiritiladi. sifatni o‘rganish bosqichlari birinchi bosqich. sifat bilan dastlabki tanishtirish sifatning leksik ma’nosi va so‘roqlari ustida kuzatish o‘tkazishdan boshlanadi. predmetning belgilari xilma-xil bo‘lib, uni rangi, mazasi, shakli, xil-xususiyatlari tomonidan tavsiflaydi. shunday ekan sifat tushunchasini shakllantirish uchun …

5 / 37

rshox, ко‘m-ко‘к daraxt. qanaqa? shkaf— oynali, baland shkaf). xulosa chiqariladi: qanday?,qanaqa? so‘roq‘iga javob bo‘lgan so‘zlar predmet belgisini bildiradi. ikkinchi bosqichda asosan ikki vazifa: „sifat" tushunchasini shakllantirish hamda o‘quvchilar nutqini yangi sifatlar bilan boyitib borish, fikrni aniq ifodalash uchun mazmunga mos sifatlardan nutqda o‘rinli foydalanish ko‘nikmasini o‘stirish hal qilinadi. „sifat" tushunchasini shakllantirish o‘quvchilarning „predmet belgisi" degan umumlashtirilgan kategoriyani o‘zlashtirish darajasiga bevosita bog‘liq. shu maqsadda rang, maza, shakl, hajm, xil-xususiyat bildiradigan so‘zlar guruhlanadi va shu so‘zlarning xususiyatlari umumlashtiriladi. sifatning leksik ma’nosi bilan birga uning xarakterli grammatik xususiyatlari ham qayd etiladi. sifatlarning xususiyatlarini umumlashtirish asosida o‘quvchilar uning so‘z turkumi sifatidagi o‘ziga xos ko‘rsatkichlarini ajratadilar: a) predmet belgisini bildiradi, b)qanday? yoki qanaqa? so‘rog‘iga javob bo‘ladi, d) gapda otga bog‘lanib, shu ot bilan so‘z birikmasi hosil qiladi, ikkinchi darajali bo‘lak vazifasida keladi. bu sinfda og‘zaki va yozma ijodiy ishlar (maktab bog‘i yoki parkka ekskursiya vaqtida kuzatilgan daraxt, qushlar, hayvonlarni tasvirlab kichik hikoya tuzish kabilar)ga katta …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mavzu. so‘z turkumlari ni o‘qitish metodikasi"

слайд 1 mavzu. so‘z turkumlarini o‘qitish metodikasi reja: 1.boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida so‘z turkumlari haqidagi ko‘nikmalarni shakllantirish yo‘llari. 2. ot so‘z turkumini o‘rgatish metodikasi. 3. boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida sifat tushunchasini shakllantirish. 4. fe’lni o‘rganish metodikasi. 5. son so‘z turkumini o‘rganish bosqichlari. 6. kishilik olmoshlarini o‘rganish metodikasi. tayanch tushunchalar: so‘z, so‘z turkumlari, leksik ma’no, grammatik ma’no, ot, birlik va ko‘plikdagi ot, kelishiл qo‘shimchalari, egalik qo‘shimchalari, sifat, sifatlarning yasalishi, son, fe’l, fe’l zamonlari, shaxs-son qo‘shimchalari, so‘z turkumlari ustida ishlash metodikasining lingvistik asosi so‘zlarning leksik-grammatik, morfologik va sintaktik belgilariga ko‘ra turli guruhlarga ajratilishi, ...

This file contains 37 pages in PPTX format (11.2 MB). To download "mavzu. so‘z turkumlari ni o‘qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mavzu. so‘z turkumlari ni o‘qit… PPTX 37 pages Free download Telegram