mustaqil so‘z turkumlari. ot so‘z turkumi

PPTX 25 pages 98.2 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 98.2 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

mustaqil so‘z turkumlari. ot so‘z turkumi mustaqil so‘z turkumlari. ot so‘z turkumi 4-ma’ruza u.gafurova so‘z turkumi soni va tarkibini aniqlashda o‘zbek tilshunosligida so‘zlarning semantik, morfologik va sintaktik xususiyatini inobatga olish keng tarqalgan. so‘zlarning semantik tasnifi a) mustaqil lug‘aviy ma’noli so‘z (fe’l, ot, sifat, son, ravish, taqlid); b) nomustaqil lug‘aviy ma’noli so‘z (olmosh va so‘z-gap); d) lug‘aviy ma’nosiz so‘z (ko‘makchi, bog‘lovchi, yuklama). so‘zlarning morfologik tasnifi leksemalar o‘zgaruvchi o‘zgarmas fe’l taqlid ot ravish sifat ko‘makchi son bog‘lovchi yuklama so‘z-gap leksemalarning sintaktik tasnifi gap bo‘lagi bo‘lishga xoslanmagan so‘z: undov, modal, so‘z-gap; gap bo‘lagi bo‘lishga xoslangan so‘z: fe’l, ot, sifat, son, ravish, taqlid, olmosh; sintaktik aloqa vositasi bo‘lishga xoslangan so‘z: ko‘makchi, bog‘lovchi, yuklama so‘z turkumlari ko‘chishi keyingi yillarda konversiya, ba’zan transpozisiya deb nomlanadi umumiy nomlanishi leksikalizatsiya otlashish – substantivatsiya olmoshlashish – pronominalizatsiya ravishlashish – adverbializatsiya sifatlashish – adyektivatsiya fe’lga o‘tish − verbalizatsiya ot so‘z turkumi kim, nima, qayer so‘roqlariga javob bo‘lib, mavjudot, narsa, joy, …

2 / 25

lbars. 7. mahsulot nomi: siltama (go‘shtli ovqat), qoraqum (shokolad) chiyal yaxnasi. 8. ilohiy tushunchani ifodalovchi nom: alloh, do‘zax, iso, buroq. atoqli ot matndan, nutq vaziyatidan uzilgan holda atash ma’nosiga ega bo‘lmaydi, faqat kontekstda reallashadi. masalan, sanam so‘zining atoqli yoki turdosh ekanligi shu so‘zni qurshab turgan so‘z yordamida anglashiladi. bu jihatdan atoqli ot olmoshga o‘xshab ketadi atoqli otning aksariyati turdosh ot va boshqa turkum so‘zi asosida vujudga kelgan. turdosh otdan: asal, dilshoda, rayhon, anor; fe’ldan: sotiboldi, o‘lmas, itolmas, turdi; sifatdan: shirin, buyuk, aziz, ulug‘; sondan: yetmishboy, saksonboy kabi. turdosh ot bir jinsdagi predmetlarning umumiy nomini bildiruvchi ot turdosh ot deyiladi. ular ot turkumining asosiy qismini tashkil etadi: tog‘, qishloq, mashina, sevgi, muhabbat. turdosh otda predmetlik va belgilik xususiyati yaxlitlashgan holda mavjud bo‘ladi. chunki har qanday narsa – belgi-xususiyat majmui. yakka va jamlovchi ot bir turdagi predmetning o‘zini bildiruvchi ot yakka ot deyiladi: kitob, uy, daraxt. jamlovchi ot birlik shaklda ham predmetlar …

3 / 25

harakatni bajarish odati kuchli bo‘lgan shaxsni bildiruvchi ot to‘polonchi, buzg‘unchi, tavakkalchi kompozitsiya usuli bilan qo‘shma va juft otlar hosil qilinadi: toshko‘mir, tuyaqush, karnaygul, oybolta, ko‘kqarg‘a, qoraqurt, mingoyoq, qo‘ziqorin, ota-ona, qozon-tovoq, qizilishton. qo‘shma otlar: ot+ot: ajdargul, ayiqtovon, atirgul, kinolenta, xontaxta, xo‘rozqand, toshbo‘ron, sochpopuk, shakarqamish, qo‘ypechak, qo‘larra, temir yo‘l, piyozdog‘, o‘rta chirchiq. sifat+ot: kaltakesak, markaziy osiyo, sho‘rko‘l, ko‘ksulton, ko‘rsichqon, sassiqpopishak, qoradori. ot+fe’l: echkiemar, ko‘zboylog‘ich, kallakesar, husnbuzar, beshiktervatar, socho‘sar, dunyoqarash. son+ot: beshbarmoq, beshqarsak, yettisuv, oltiariq, uchburchak, mingoyoq, qirqog‘ayni. son+fe’l: beshotar, birqoqar. ot+sifat: ustabuzarmon, gulbeor, oshko‘k. fe’l+fe’l: iskabtopar, ishlab chiqarish. fe’l+ot: savacho‘p. juft otlar juft otlar ot+ot, sifat+ot kabi qoliplar, shuningdek, boshqa turkumga oid juft so‘zlarning otga ko‘chishidan vujudga keladi. har ikki qismi mustaqil holda ham ishlatiladigan juft otlar: qismlari o‘zaro sinonim: azob-uqubat, aysh-ishrat, dori-darmon, baxt-saodat, zeb-ziynat, izzat-ikrom, izzat-hurmat, kayf-safo, makr-hiyla, nasl-nasab, pand-o‘git. qismlari o‘zaro antonim: avra-astar, avlod-ajdod, achchiq-chuchuk, bordi-keldi, bosh-oyoq, er-xotin, o‘g‘il-qiz, savol-javob, salom-alik, qulf-kalit. qismlarining ma’nosi yaqin: ariq-zovur, baxt-taxt, baqir-chaqir, boj-xiroj, bosh-ko‘z, …

4 / 25

an iborat bo‘lib, ular quyidagi ma’noni ifodalaydi: -cha: a) shaxs va predmetning kichik ekanligini: (kitobcha), (qalamcha); b) erkalash ma’nosini: (o‘g‘ilcha), (qizcha); d) kamsitish ma’nosini: (domlacha), (odamcha). -gina: a) kichraytirish: (qizgina), (bolagina); b) achinish: (bechoragina); d) erkalash: (bolaginam). -(a)loq qo‘shimchasi ayrim otlarga qo‘shilib, erkalash ma’nosini bildiradi: (bo‘taloq), (qizaloq), (toyloq). /docprops/thumbnail.jpeg mustaqil so‘z turkumlari. ot $0‘z turkumi

5 / 25

mustaqil so‘z turkumlari. ot so‘z turkumi - Page 5

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqil so‘z turkumlari. ot so‘z turkumi"

mustaqil so‘z turkumlari. ot so‘z turkumi mustaqil so‘z turkumlari. ot so‘z turkumi 4-ma’ruza u.gafurova so‘z turkumi soni va tarkibini aniqlashda o‘zbek tilshunosligida so‘zlarning semantik, morfologik va sintaktik xususiyatini inobatga olish keng tarqalgan. so‘zlarning semantik tasnifi a) mustaqil lug‘aviy ma’noli so‘z (fe’l, ot, sifat, son, ravish, taqlid); b) nomustaqil lug‘aviy ma’noli so‘z (olmosh va so‘z-gap); d) lug‘aviy ma’nosiz so‘z (ko‘makchi, bog‘lovchi, yuklama). so‘zlarning morfologik tasnifi leksemalar o‘zgaruvchi o‘zgarmas fe’l taqlid ot ravish sifat ko‘makchi son bog‘lovchi yuklama so‘z-gap leksemalarning sintaktik tasnifi gap bo‘lagi bo‘lishga xoslanmagan so‘z: undov, modal, so‘z-gap; gap bo‘lagi bo‘lishga xoslangan so‘z: fe’l, ot, sifat, son, ravish, taqlid, olmosh; sint...

This file contains 25 pages in PPTX format (98.2 KB). To download "mustaqil so‘z turkumlari. ot so‘z turkumi", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqil so‘z turkumlari. ot so… PPTX 25 pages Free download Telegram