harakatli o’yinlar va milliy o’yinlar

DOCX 6 pages 20.7 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.7 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

6-mavzu:mustaqillik yillarida harakatli o’yinlari. 1. o’zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimovning milliy sport o’yinlarini rivojlantirish to’g’risidagi farmon va qarorlari mohiyati 2 .o’zbek milliy harakatli o’yinlari o’zbekistonning mustaqillikka erishishi va istiqloli halqimizni milliy qadriyatlarini tiklamoqda. bu jarayonda, «navro’z», «mustaqillik kuni» hosil bayramlari muhim ahamiyat kasb etmoqda. bu tadbirlarning shakl va mazmunini faqat jismoniy tarbiya va sport xodimlarigina emas, balki barcha ziyolilar bilishlari zarur. ayniqsa, o’quvchi yoshlarning yozgi dam olish maskanlari hamda sog’lomlashtiruvchi sport oromgohlarida turli milliy harakatli o’yinlarni tashkil qilish hamda aholi kishilar bilan kelishgan holda ot o’yinlarini tashkil qilish ayni muddaodir. chunki tog’ sharoitlarida otlar ko’p va yoshlar poyga, ko’pkari (uloq) bilan shug’ullanadi. o’rta osiyo halqlarining yashash joylari, urug’lar, til, madaniyat va ijtimoiy muhitlarni chuqur o’rganib, piyoda kezib kuzatgan tilshunos olim mahmud qoshg’ariy 1069 yilda «devonu lug’ot turk» (turkiy so’zlar devoni) kitobini yozdi. uning urf-odatlar haqidagi qismida halq sayillari, o’yinlari, kurash, ot o’yinlari haqida ham ma’lumotlar bor. xorazm shohi mahmud pahlavon (1246-1334) …

2 / 6

at qilishgan. o’zbekiston mustaqil davlat bo’lgandan keyin madaniyat, milliy qadriyat va urf-odatlarni chuqur o’rganish, ularning zamon talablariga javob beradigan tomonlarini rivojlantirish ishlariga katta e’tibor berilmoqda. bu asnoda milliy halq o’yinlari ham alohida ahamiyat kasb etadi. milliy o’yinlarning toifasini quyidagi xillarga ajratish maqsadga muvofiq bo’lar edi: 1. kurash (buxorocha, farg’onacha, xorazmcha va h.k.) 2. ot o’yinlari (ko’pkari-uloq, poyga, qiz quvmoq, otdan ag’darish, chavgon) 3. kuch sinashish (tosh ko’tarish, arqon tortish, yuk, qop, ho’kiz, mashina va h.k. ko’tarish). 4. dorboz o’yinlari. 5. harakatli o’yinlar. 6. piyoda poyga. shuni ta’kidlash lozimki, milliy o’yinlarni o’rganish va uni ommalashtirishda professor atoyev a.k., dosentlar toymurodov a.r., karimov f.a. (kurash), abdumalikov r. (ko’pkari), professor usmoxo’jayev t.s., tojiboyev x.t., xo’jayev f., qosimov a.sh. (harakatli o’yinlar) va boshqalar ko’p ishlar qiladilar. lekin ot o’yinlari, kuch sinashish, yuk ko’tarish kabi turlar faqat ba’zi bir rasmiy tantanalarda namoyish sifatidagina qo’llanib kelinmoqda. ular sport darajasigacha borib etganicha yo’q. shuningdek, harakatli o’yinlarni o’quv …

3 / 6

i juda mohirona aks ettirilgan. ot o’yinlari faqat dostonlarda emas, balki ulug’ allomalarning yozib qoldirgan tarixiy asarlarida ham bayon qilinadi. mahmud qoshg’ariyning «devonu lug’otit turk», abulqosim firdavsiyning «shohnoma», abu ali ibn sinoning «tib qonunlari», buyuk sarkarda amir temurning «temur tuzuklari», alisher navoiyning «farxod va shirin», zahriddin muhammad boburning «boburnoma» va sh.k. boshqa asarlarda qilichbozlik, nayza uloqtirish, kamondan o’q otish, otdan ag’darish, poyga kabi halq o’yinlari otda bajarilgani tavsirlangan. tarixiy ma’lumotlardan ma’lumki, xalqlar otlardan faqat ulov sifatidagina emas, jangavor qurol sifatida foydalangan. iskandar zulqaynarni yoki amir temur dunyoni zabt etganlarida bir necha o’ng minglab chaqirim masofalarni otlarda yurib o’tishgan. bunday faoliyat halqining ot o’yinlarini takomillashtirishga sababchi bo’lgan. shu sababdan hozirgi ot o’yinlarining kelib chiqishi va rivojlanishi bir necha ming yillardan avvalgi davrga borib taqaladi. ot o’yinlarining turlari, muzmunlari va uni o’tkazish tartib hamda qoidalari halqdan-halqqa, avloddan-avlodga halq og’zaki ijodi sifatida o’tib, o’rganib kelingan. milliy halq ot o’yinlarini o’rganish, uni o’tkazish masalasida …

4 / 6

o’quvchi yoshlarning jismoniy barkamolligini ta’minlovchi zamonaviy sport turlaridir. respublikaning barcha viloyatlari hamda hududlarida «alpomish o’yinlari», «tumaris o’yinlari» nomi bilan halq milliy o’yinlari rasmiy ravishda tashkil etilmoqda. ularning respublika bo’yicha final (1998, 2000 y. termiz va farg’ona, 1999, 2001 y. jizzax va shaxrisabz) musobaqalari o’tkazilmoqda. ularning dasturlaridan ko’pchilik zamonaviy sport turlari o’rin olmoqda. bu musobaqalarda milliy harakatli o’yinlar («bo’ron», «seldi mindi», «shuvoq», «to’qqiz tosh» va h.k.) o’z maqomini egallab kelmoqda. arqon tortishish, bilak kuchini sinash, tosh (gir) ko’tarish qadimdan milliy an’anaviy o’yinlar sanaladi. ular jahondagi juda ko’p mamlakatlarda ham milliy sport o’yini tariqasida tan olingan. qolaversa, ular qit’alar va jahon birinchiliklari bo’yicha rasmiy musobaqalar maqomini olgan. tan olish kerakki, ot o’yinlari (ko’pkari, uloq, poyga, qiz quvmoq, otdan ag’darish, otda qilichbozlik, nayza uloqtirish, kamondan o’q otish va h.k.). shuningdek, dorboz, «quloqcho’zma», «piyoda poyga», «xo’rozlar jangchi-yelka urushtirish», «poda to’p» kabi milliy o’yinlar behisobdir. ular bir necha ming yillik tarixga ega bo’lib o’z mazmuni, …

5 / 6

tadbirlari asosida respublika uloq-ot sporti federasiyasi tuzilgan (2001 y.). uning viloyatlar, tumanlarda tarmoqlari tarkib topmoqda. piskent, parkent (toshkent viloyati), «paxtachi», narpay, pastdarg’om (samarqand viloyati) va boshqa viloyatlarning ba’zi xo’jaliklarida uloq-ot sporti klublari faoliyat ko’rsatmoqda. lekin ularning asosiy ish mazmuni zamonaviy ot sporti (rake, poyga, to’siqlardan sakrash va h.k.) talablariga qaratilgandir. 1997 yilda nashr etilgan «ko’pkari» ilmiy ommabop risolada (r.qudratov, k.yarashev, o’zdjti) ko’pkarining (uloq) tarixiy rivojlanishi, uning mazmun va shakillari, ijtimoiy-tarbiyaviy xususiyatlari ochib berilgan. uni yakka qatnashuvchilar o’yini emas balki, jamoalar (komandalar) o’yiniga aylantirish, ularning maydon chegaralari hamda g’oliblarini aniqlash shartlari va shu kabi masalalar bilan bog’liq bo’lgan tashkiliy ishlar ifoda etilgan. lekin bunga mutaxassislar, qishloqlardagi tajribali chavandozlaro’z munosabatlarini hamon bildirganlaricha yo’q. e’tirof etish lozimki, «sport» va boshqa gazetalar, xabarlarida televideniye lavhalarida ba’zi joylarda uloq-ko’pkari jamoa ravishda (futbolga o’xshash) musobaqa tariqasida o’tkazilayotganligi bayon qilinmoqda. bular balki yuqoridagi risolada tavsiya etilgan fikrlar yoki ba’zi ijodkor- mustahkamlash uchun savollar 1. boshlang’ich sinf o’quvchilari …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "harakatli o’yinlar va milliy o’yinlar"

6-mavzu:mustaqillik yillarida harakatli o’yinlari. 1. o’zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimovning milliy sport o’yinlarini rivojlantirish to’g’risidagi farmon va qarorlari mohiyati 2 .o’zbek milliy harakatli o’yinlari o’zbekistonning mustaqillikka erishishi va istiqloli halqimizni milliy qadriyatlarini tiklamoqda. bu jarayonda, «navro’z», «mustaqillik kuni» hosil bayramlari muhim ahamiyat kasb etmoqda. bu tadbirlarning shakl va mazmunini faqat jismoniy tarbiya va sport xodimlarigina emas, balki barcha ziyolilar bilishlari zarur. ayniqsa, o’quvchi yoshlarning yozgi dam olish maskanlari hamda sog’lomlashtiruvchi sport oromgohlarida turli milliy harakatli o’yinlarni tashkil qilish hamda aholi kishilar bilan kelishgan holda ot o’yinlarini tashkil qilish ayni muddaodir. chunki tog’ shar...

This file contains 6 pages in DOCX format (20.7 KB). To download "harakatli o’yinlar va milliy o’yinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: harakatli o’yinlar va milliy o’… DOCX 6 pages Free download Telegram