fuqarolik huquqida shaxslar

DOCX 22 pages 145.4 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 145.4 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

11-mavzu: fuqarolik huquqida shaxslar. fuqarolar fuqarolik huquqi sub’ekti sifatida. yuridik shaxslar, ularning belgilari. yuridik shaxslarning vujudga kelishi va bekor bo‘lish asoslari. yuridik shaxslarning turlari, tijoratchi yuridik shaxslar, ularning turlari. xo‘jalik shirkatlari, xo‘jalik jamiyatlari, aksiyadorlik jamiyatlari, davlat korxonalari va xususiya korxonalar. notijorat yuridik shaxslar tushunchasi va turlari. fuqarolar fuqarolik huquqi sub’ekti sifatida. fuqarolik huquq layoqati tushunchasi huquq sub’ektlarini xarakterlaydigan asosiy huquqiy xususiyatlar huquq va muomala layoqatlaridan iborat. fuqarolik huquq va burchlariga ega bo‘lish layoqati (huquq layoqati) teng ravishda e’tirof etiladi (fkning 17-moddasi). har bir shaxs fuqarolik huquq va burchlariga ega bo‘lish layoqatiga molik bo‘lmay turib, fuqarolik huquqining sub’ekti bo‘la olmaydi. bu qoida odatda yuridik shaxslarga taalluqli bo‘lsada, jismoniy shaxslar uchun ahamiyatli hisoblanadi. davlat hayotning moddiy sharoitlariga qarab fuqarolarning huquq layoqati, ya’ni muayyan huquq va burchlarga ega bo‘lish layoqatini belgilaydi. huquq layoqatining xarakteri va mazmuni jamiyatdagi ishlab chiqarish munosabatlaridan kelib chiqadi. fuqarolik huquq layoqati fuqarolarga o‘zlarining moddiy va madaniy ehtiyojlarini qondirish maqsadida …

2 / 22

chlari” nomli ikkinchi bo‘limidagi qator moddalarda keng ta’riflangan va mustahkamlangan. ularda fuqarolarning mol-mulkka ega bo‘lishi, meros olishi, meros qoldirishi, kasb va turar-joy tanlash, fan, adabiyot, san’at asarlari yaratish, tadbirkorlik faoliyati bilan va umuman qonunda ta’qiqlanmagan har qanday faoliyat bilan shug‘ullanish, shuningdek boshqa keng mulkiy va shaxsiy nomulkiy huquqlarga ega bo‘lishlari mumkinligi aytilgan va asosiy qonun darajasida mustahkamlangan. o‘zbekiston respublikasida fuqarolarning fuqarolik huquq layoqati mazmunini fkning 18-moddasida mustahkamlab qo‘yilgan. unga asosan fuqarolar: -mulk huquqi asosida mol-mulkka ega bo‘lishlari; -mulkni meros qilib olishlari va vasiyat qilib qoldirish-lari; -bankda jamg‘armalarga ega bo‘lishlari; -tadbirkorlik, dehqon (fermer) xo‘jaligi bilan hamda qonunda ta’qiqlab qo‘yilmagan boshqa faoliyat bilan shug‘ullanishlari; -yollanma mehnatdan foydalanishlari, o‘zlari mustaqil ra-vishda yoki boshqa fuqarolar va yuridik shaxslar bilan birgalikda yuridik shaxslar tashkil etishlari; -qonunga zid bo‘lmagan har qanday bitimlar tuzishlari va majburiyatlarda qatnashishlari; -boshqa shaxslar tomonidan yetkazilgan zararning to‘lanishini talab qilishlari; -mahsulot turini va yashash joyini tanlashlari; -fan, adabiyot va san’at asarlarining, ixtirolarning, …

3 / 22

h, mol-mulkni musodara qilish, muayyan huquqdan mahrum qilishni ko‘zda tutadi. jinoyat qonunida huquqdan mahrum qilish vaqtincha chora sifatida ko‘zda tutiladi. o‘zbekiston respublikasi jinoyat kodeksining 45-moddasida ko‘rsatilganidek, muayyan huquqdan mahrum qilish bir yildan besh yilgacha muddatga tayinlanishi mumkin. bu muddat o‘tgach fuqaro yana o‘zi mahrum qilingan o‘sha huquqni qonuniy asoslarda qo‘lga kiritilishi mumkin bo‘ladi. huquq layoqatining boshlanishi va tamom bo‘lishi huquq layoqati kishi tug‘ilganidan to o‘limigacha undan ajralmaydi, u bilan birga bo‘ladi. yangi tug‘ilgan chaqaloq ham har xil huquqlarga, chunonchi, yashash huquqi, ovqatlanish huquqi, erkin bo‘lish huquqi kabi qator tabiiy huquqlarga shu jumladan, ota-onalardan tarbiya olish va boshqa huquqlarga ega bo‘ladi. aqli zaif va ruhi xastalar ham huquq sub’ekti bo‘lib hisoblanadi. ular, xususan, davolanish, pensiya olish va boshqa huquqlarga ega. ularning mulkiy huquqlari to‘liq hajmda saqlanadi. kishi tug‘ilishi bilan uning hayoti boshlanganidek, tug‘ilishi bilan huquq sub’ekti sifatida yashashi ham boshlanadi. kishining tug‘ilish fakti muhim yuridik ahamiyatga ega bo‘lganligi tufayli bolaning tug‘ilishi …

4 / 22

or ayollarning bo‘lishi ham hisobga olinadi. huquq layoqati kishi, ya’ni huquq sub’ekti vafot etishi bilan tamom bo‘ladi. o‘lgan kishining to o‘limiga qadar ixtiyorida bo‘lgan huquq va zimmasidagi majburiyatlarning bir qismi (mulkiy, shaxsiy huquq va majburiyatlari) bekor bo‘ladi, shu bilan birga ba’zi mulkiy huquqlar vorislarga o‘tadi. o‘lim qator huquqiy oqibatlar tug‘diradigan faktdir. shuning uchun o‘lim ham tug‘ilish singari fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish bo‘limida (fhdyo) da oila qonunchiligiga muvofiq qayd etiladi. normal tartibda guvohlantirilgan o‘lim hollaridan tashqari, qonun fuqaroni bedarak yo‘qolgan deb topish va vafot etgan deb e’lon qilish institutini ham biladi. fuqarolarning muomala layoqati muomala layoqati fuqarolarning o‘z harakatlari bilan fuqarolik huquqlarini olish, amalga oshirish, o‘zlari uchun fuqarolik burchlarini vujudga keltirish va ularni bajarish layoqatidir (fkning 22-moddasi). muomala layoqatini yuridik harakatlar qilish, ya’ni qonun bo‘yicha ma’lum huquqiy oqibatlar qilish layoqati deb ham ta’riflash mumkin (masalan, shartnomalar tuzish, yetkazilgan zararni to‘lash va hokazolar). muomala layoqatining huquq layoqatidan farqi shuki, barcha fuqarolar ham …

5 / 22

lari va majburiyatlarini ham oladi. qonun voyaga yetish yoshini belgilash bilan bir qatorda, voyaga yetgunga qadar qonuniy asosda nikohdan o‘tgan fuqaro nikohdan o‘tgan vaqtdan e’tiboran to‘la hajmda muomala layoqatiga ega bo‘lishi belgilaydi (fkning 22-moddasi). voyaga yetgan fuqarolar teng darajada muomalaga layoqatli hisoblanadilar. fuqarolarning muomala layoqati faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibdagina cheklanishi mumkin. fuqaroning muomala layoqatini cheklashga qaratilgan bitimlar o‘z-o‘zidan haqiqiy emas (fkning 23-moddasi). to‘la muomala layoqati yuqorida ko‘rsatilganidek, o‘n sakkiz yoshga yetgan fuqarolarga berilgani sababli bu yoshga to‘lmagan shaxslarning huquqiy holatini belgilashda ular ikkiga bo‘linib, ya’ni o‘n to‘rt yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmagan va o‘n to‘rt yoshdan o‘n sakkiz yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmagan shaxslar muomala layoqati o‘ziga xosligi bilan ajralib turadi. o‘n to‘rt yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmaganlar (kichik yoshdagi bola-lar) to‘la ravishda muomalaga layoqatsiz hisoblanadilar. olti yoshdan o‘n to‘rt yoshgacha bo‘lgan bolalar: 1) mayda maishiy bitimlar; 2) tekin manfaat ko‘rishga qaratilgan, notarial guvohlanti-rish yoki davlat ro‘yxatidan o‘tkazishni talab qilmaydigan …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fuqarolik huquqida shaxslar"

11-mavzu: fuqarolik huquqida shaxslar. fuqarolar fuqarolik huquqi sub’ekti sifatida. yuridik shaxslar, ularning belgilari. yuridik shaxslarning vujudga kelishi va bekor bo‘lish asoslari. yuridik shaxslarning turlari, tijoratchi yuridik shaxslar, ularning turlari. xo‘jalik shirkatlari, xo‘jalik jamiyatlari, aksiyadorlik jamiyatlari, davlat korxonalari va xususiya korxonalar. notijorat yuridik shaxslar tushunchasi va turlari. fuqarolar fuqarolik huquqi sub’ekti sifatida. fuqarolik huquq layoqati tushunchasi huquq sub’ektlarini xarakterlaydigan asosiy huquqiy xususiyatlar huquq va muomala layoqatlaridan iborat. fuqarolik huquq va burchlariga ega bo‘lish layoqati (huquq layoqati) teng ravishda e’tirof etiladi (fkning 17-moddasi). har bir shaxs fuqarolik huquq va burchlariga ega bo‘lish layoqat...

This file contains 22 pages in DOCX format (145.4 KB). To download "fuqarolik huquqida shaxslar", click the Telegram button on the left.

Tags: fuqarolik huquqida shaxslar DOCX 22 pages Free download Telegram