rim huquqida shaxslar tushunchasi

DOCX 3 pages 26.4 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.4 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

2.mavzu: rim huquqida shaxslar tushunchasi reja: 1. shaxslar tushunchasi. 2. rim fuqarolarining huquqiy holati. 3. lotinlar va peregrinlarning huquqiy holati. 4. kolonlarning huquqiy holati 5. yuridik shaxslar. 1. shaxslar tushunchasi. rim fuqarolik huquqida va hozirgi zamon huquqiy sohalarida ham huquqiy munosabatlarni amalga oshiruvchi, ularni amaliyotga tadbiq etuvchilar sub'yektlar, ya'ni shaxslardir. shaxslar huquqiy munosabatlarning sub'yektlari sifatida ikki qismga bo'lingan, jismoniy shaxs va yuridik shaxslar. qadimgi rim jamiyatida jismoniy shaxslar asosiy huquq sub'yektlari bo'lib hisoblanib, ular ommaviy va xususiy huquq asosida berilgan manfaatlarini amalga oshiruvchi individlardan iboratdir. rim fuqarolik huquqida jismoniy shaxslarni keng ma'noda tushunishga katta e'tibor qaratilgan. unga asosan, jismoniy shaxs deb, har qanday individning qonunlar tomonidan berilgan huquq bo'yicha o'z daxlsizligini, yashash huquqini, ya'ni sha'ni, or-nomusi, qadr-qimmatini, ularda mustahkamlangan huquqlari va erkinliklarini amalga oshira oladigan va uni kafolatlaydigan huquq va burchlarga ega bo'lgan shaxslar tushunilgan. rim xususiy huquqida qatnashuvchi shaxs sub'yekt bo'lishligi uchun, uning mulkka egalik huquqi bo'lishligi, shartnomaviy munosabatlarga …

2 / 3

ishi bilan vujudga kelgan va uning o'limi bilan tugagan. huquqiy layoqat insonning huquq va burchlariga ega bo'lish layoqatidir. huquqiy layoqatdan tashqari har bir jismoniy shaxs muomala layoqatiga, ya'ni fuqaro o'z harakati asosida o'zi uchun huquq va burchlarni vujudga keltira olish qobiliyatiga ega bo'lishi lozim. qadimgi rim xususiy huquqining o'ziga xos xususiyatlaridan biri, farzand tug'ilmasdan oldin ham, ya'ni onaning homilalik davrida, otasi vafot etgan taqdirda, u otasidan qolgan merosdan o'z hissasini, ulushini olish huquqiga ega bo'lgan. hatto tug'ilmagan farzandning otasi ozod bo'lgan rim fuqarosi hisoblangan bo'lsa, onasi esa qul bo'lgan taqdirda ham, tug'ilishi lozim bo'lgan farzand «ozod inson», ya'ni rim davlatining fuqarosi sifatida tan olingan. jismoniy shaxslar barcha huquqiy munosabatlarning birinchi va markaziy ishtirokchisi sifatida qatnashib, o'z harakatlarini amalga oshirar ekan, o'zlari uchun huquq va burchlarni vujudga keltiradi, o'zgartiradi va bekor qiladi. qadimgi rim davlatida hamma insonlar ham bir me'yordagi huquqiy layoqat va muomala layoqatiga ega bo'lmaganlar. jamiyat ijtimoiy munosabatlarining hamda …

3 / 3

kllarining vujudga kelishligi, qullar institutining saqlab qolinishligi, ba'zi bir guruhlarning huquqlarini kengaytirdi, ba'zan esa ba'zi birlarining huquqlarini chegaralab, umrbod yer bilan bog'liq qilib, feodal munosabatlarini keltirib chiqarishlikka ham sabab bo'ldi. rim davlati fuqarolik huquqining hamda siyosiy, oilaviy, iqtisodiy, mulkiy munosabatlarning to'liq huquq layoqatiga ega bo'lgan sub'yekti bo'lishlik uchun shaxs eng avvalo uchta talabga javob berishligi lozim edi: 1. ozodlik holatlari status libertatis (status libertatis), ozod bo'lgan shaxslar bo'lishligi lozim edi. ya'ni qul bo'lmasligi; 2. fuqarolik holatlari status civitatis (status kivitatis), chet el fuqarolari bo'lmasdan rim davlatining fuqaroligiga ega bo'lishlik; 3. oilaviy holati status familias (status familias), oila boshlig'i, boshqaruvchisiga qaram - ratria rotestas (patria potestas) bo'lmagan shaxslar bo'lishlik lozim edi. rim xususiy huquqining sub'yekti yoki to'liq huquq layoqatiga ega bo'lishlik uchun esa ikki elementning vujudga kelishligi taqozo etilgan: a) rim huquqi bo'yicha nikohga kirishishlik va oila qurish huquqiga ega bo'lishlik; b) barcha mulkiy munosabatlarning sub'yekti va shartnomaviy munosabatlarga kirisha olishlik …

4 / 3

fuqarolari va chet el fuqarolari hamda rim davlatida ozod bo'lgan shaxslarning hammasi ham to'liq huquq layoqatiga ega bo'lavermagan. chunonchi, ba'zi ozod bo'lgan shaxslar hech qanday huquq layoqatiga ega bo'lmaganlar. ozod bo'lgan fuqarolarning ham rim davlatining siyosiy, oilaviy va mulkiy munosabatlarida to'liq qatnashishligi uchun rim davlatida yashab turgan, uning fuqaroligiga ega bo'lgan, cives romani quirites (sives romani kvirites) huquqiga erishgan shaxslar maqomiga ega bo'lishlik talab etilgan. chet davlatlardan kelib qolgan ozod bo'lgan fuqarolar siyosiy, oilaviy yoki mulkiy munosabatlarda qatnasha olmagan, balki ularni hostis (xostis-dushman) deb hisoblaganlar. ammo ular pretorlik munosabatlari orqali o'ziga patron ya'ni xo'jayin izlab topib, unga mijoz (kliyent) sifatida rasmiylashtirilib, patrondan huquqiy yordam, bitimlar tuzishlikda va o'zlarining huquqlarini sudda himoya qilishlikda katta yordam olib, xo'jayini ya'ni patroni orqali huquqiy munosabatlarga kirishganlar. bunda patron chet el fuqarosining vakili sifatida emas, balki uning manfaatini himoya qiluvchi va o'z nomidan harakat qiluvchi shaxs bo'lib tanilgan. rim davlatida yashovchi lotinlar siyosiy huquqlardan mahrum …

5 / 3

ing huquqiy holati bilan belgilanishi, nikohda turmagan xotindan tug'ilgan farzand onaning huquqiy holati bilan bog'liq bo'lishligi; otasi rim fuqarosi bo'lmagan hamda onasi rim davlatiga mansub bo'lgan shaxsdan nikohsiz tug'ilgan farzand rim fuqarosi deb hisoblanmagan. rim fuqarolik huquqida otasi rim fuqarosi bo'lgan, ammo onasi homiladorligida otasi vafot etgan hali tug'ilmagan chaqaloq, tug'ilganidan so'ng ozod bo'lgan rim fuqarosi sifatida e'tirof etilgan. nikohda turmasdan homilador bo'lgan, lekin farzandining tug'ilishi davrida rim fuqarosiga ega bo'lgan onadan tug'ilgan farzand fuqaroligi onaning huquqiy holati bilan belgilangan. ikkinchidan, rim davlatida qulning o'z xo'jayini tomonidan ozod etilishligi; uchinchidan, fuqarolikka ega bo'lmagan shaxsning rim fuqarosi tomonidan farzandlikka olinishi; to'rtinchidan, davlat tomonidan qabul qilingan hujjatlar, normativ aktlar asosida, hamda provinsiya va jamoalar qarorlari asosida fuqarolar ozod deb e'lon qilinganda, ularga rim fuqarolik huquqi layoqati yoki huquqiy holati berilganligi asosida. rim fuqarolarining rim xususiy huquqi va oilaviy huquqlariga ega bo'lishligida ularning huquqlari rim fuqaroligiga ega bo'lganlik asoslariga qarab bir-biridan biroz bo'lsada …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rim huquqida shaxslar tushunchasi"

2.mavzu: rim huquqida shaxslar tushunchasi reja: 1. shaxslar tushunchasi. 2. rim fuqarolarining huquqiy holati. 3. lotinlar va peregrinlarning huquqiy holati. 4. kolonlarning huquqiy holati 5. yuridik shaxslar. 1. shaxslar tushunchasi. rim fuqarolik huquqida va hozirgi zamon huquqiy sohalarida ham huquqiy munosabatlarni amalga oshiruvchi, ularni amaliyotga tadbiq etuvchilar sub'yektlar, ya'ni shaxslardir. shaxslar huquqiy munosabatlarning sub'yektlari sifatida ikki qismga bo'lingan, jismoniy shaxs va yuridik shaxslar. qadimgi rim jamiyatida jismoniy shaxslar asosiy huquq sub'yektlari bo'lib hisoblanib, ular ommaviy va xususiy huquq asosida berilgan manfaatlarini amalga oshiruvchi individlardan iboratdir. rim fuqarolik huquqida jismoniy shaxslarni keng ma'noda tushunishga katta e'tibor qara...

This file contains 3 pages in DOCX format (26.4 KB). To download "rim huquqida shaxslar tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: rim huquqida shaxslar tushuncha… DOCX 3 pages Free download Telegram