fuqarolik huquqida muddatlar va da’vo muddati

DOCX 7 pages 46.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.0 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

10-mavzu. fuqarolik huquqida muddatlar va da’vo muddati. muddatlar tushunchasi. muddatlarning turlari. da’vo muddati tushunchasi va ahamiyati. da’vo muddatining turlari. da’vo muddatining o‘ta boshlashi. da’vo muddati o‘tishining to‘xtatilishi, uzilishi va da’vo muddatining tiklanishi. da’vo muddati joriy qilinmaydigan talablar. muddat tushunchasi fuqarolik huquqida muddat deb, aniq belgilangan vaqtga aytiladi. muddatning o‘tishi ma’lum yuridik fakt hisoblanadi, chunki uning o‘tkazib yuborilishi natijasida, qonunda nazarda tutilgan hollarda, muayyan huquqiy oqibatlar vujudga keladi, biron-bir huquq va majburiyat olinadi, o‘zgartiriladi yoki yo‘qotiladi. n.imomov muddatlar tushunchasi hususida to‘xtalar ekan, uni aniq belgilangan, o‘tishining boshlanishi va tamom bo‘lishi muayyan huquqiy oqibatlarni vujudga keltiradigan, fuqarolik huquqlari-ni vujudga keltiradigan, fuqarolik huquqlarini amalga oshirish va muhofaza qilishga qaratilgan paytlar va vaqt davrlariga aytilishini ta’kidlab o‘tadi. masalan, xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi to‘g‘risidagi qonunning 25-moddasi mazmuniga ko‘ra, tovarlarni yetkazib berish muddatlarini kechiktirib yuborganlik uchun tovar yetkazib beruvchi sotib oluvchiga kechiktirilgan har bir kun uchun majburiyat bajarilmagan qismining 0,5 foizi miqdorida penya to‘laydi. …

2 / 7

shi va o‘z vaqtida tatbiq etilishi-bu munosabatlarda qatnashuvchilarning huquqlarini qo‘riqlashda, qonunchilikni ta’minlashda, tashkilotlar o‘rtasida munosabatlarda esa-xo‘jalik hisobini mustahkamlashda, korxonalarning normal ishlashida, topshiriqlarni o‘z vaqtida bajarishda, muhimi, shartnoma intizo-miga amal qilishda katta rol o‘ynaydi. muddatlar kim tomonidan belgilanishiga qarab, quyidagi turlarga bo‘linadi: a) qonuniy muddatlar; b) shartnomaviy muddat-lar; v) sudlar tomonidan belgilanadigan muddatlar. qonuniy muddatlar - huquq normalarida belgilangan mud-datlardir. bu muddatlar huquqiy munosabatda qatnashuvchilarning o‘zaro kelishuvlari bilan umumiy qoida bo‘yicha o‘zgartirilishi mumkin emas. bunday muddatlarga misol qilib fuqarolarning to‘la yoki qisman muomala layoqatiga ega bo‘lishlari muddatlari (fkning 22-27-moddalari), ishonchnoma muddati (fkning 139-moddasi) umumiy da’vo muddati (fkning 150-moddasi)ni ko‘rsatish mumkin. shartnomaviy muddatlar - fkning 357-moddasida ko‘rsatil-gan bitimlar bilan belgilanadigan shartnomali muddatlarning bir turi hisoblanadi. bu muddatlar shartnoma tuzuvchi shaxslar-ning o‘zaro kelishuvlari bo‘yicha belgilanishi, o‘zgartirilishi, qis-qartirilishi yoki uzaytirilishi mumkin. ular, masalan, imoratlar qurilishida, ta’mirlashda, uy-joylar ijaraga berilishida tuzila-digan shartnomalarda keng qo‘llaniladi. sudlar tomonidan muddatlar biron-bir huquq yoki majbu-riyatlarni olish, o‘zgartirish yoxud bekor …

3 / 7

muddatlari buzilgan huquqning himoya qilinishi uchun qonun bilan belgilangan muddatlar. masalan, qarz olgan fuqaro olgan qarzini qaytarmasa, unga nisbatan uch yil mobaynida da’vo qilinishi mumkin. agar bu muddat davomida uzrsiz da’vo qilinmasa, da’vo narsasiga bo‘lgan huquq yo‘qotilishi mumkin. e’tiroz bildirish muddatlari shartnomalar bo‘yicha olingan majburiyatlar qarzdor tomonidan butunlay bajarilma-ganda yoki lozim darajada bajarilmaganda tashkilotlarning bir-birlariga talablarini bildirish uchun belgilangan muddatlar. tashkilotlar o‘rtasidagi ko‘pchilik huquqiy munosabatlarda nizolarni hal qilish uchun e’tiroz bildirish tartibi belgilangan. masalan, temir yo‘l korxonasiga tashish uchun topshirilgan yuk yo‘qotilsa, unga nisbatan olti oylik muddat davomida e’tiroz bildirilishi mumkin. e’tiroz bildirish muddatining o‘tkazib yuborilishi, qonunda nazarda tutilgan hollarda, talablarning xo‘jalik sudi tomonidan qondirilmasligiga asos bo‘ladi. kafolat muddatlari. bu muddatlar davomida sotib olingan yoki buyurtma qilingan ashyoda yoxud bajarilgan ishda kamchiliklar topilgan taqdirda, oluvchi yoki buyurtmachi mazkur nuqsonlarning tekinga yo‘qotilishini yoki ashyoning almashtirilishini yoxud qayta olib, buning uchun to‘langan pulning qaytarilishini talab qilish huquqiga ega bo‘ladi. kafolat muddatining o‘tkazib …

4 / 7

ti kelganligini bildiradi. huquqiy oqibatiga ko‘ra muddatlar huquqni vujudga keltiruvchi, huquqni o‘zgartiruvchi va huquqni bekor qiluvchi muddatlarga bo‘linadi. huquqni vujudga keltiruvchi muddatlarning o‘tishi natijasida fuqarolik huquqlari vujudga keladi. bunda huquqning bir shaxsdan ikkinchi shaxsga o‘tishi ahamiyatga ega emas. masalan, oldi-sotdi shartnomasiga muvofiq tovarga nisbatan mulk huquqi sotuvchiga tovar topshirilishi muddati natijasida vujudga keladi(fkning 389-moddasi). huquqni o‘zgartiruvchi muddatlar o‘tishining boshlanishi yoki o‘tib ketishi fuqarolik huquq va burchlarini o‘zgarishiga olib keladi. huquqni o‘zgartiruvchi muddatlar o‘z tabiatiga ko‘ra shartnomaviy munosabatlarda keng qo‘llaniladi va odatda bunday muddatlarning o‘tishi natijasida shartnoma taraflarining huquq va majburiyatlari u yoki bu darajada o‘zgaradi. masalan, pudrat shartnomasiga muvofiq buyurtmachining bajarilgan ishni qabul qilishdan bosh tortishi ishni topshirish kechikib ketishiga sabab bo‘lsa, tayyorlangan (qayta ishlangan) ashyoning tasodifan nobud bo‘lish xavfi ashyo topshirilishi lozim bo‘lgan paytdan buyurtmachiga o‘tgan deb hisoblanadi (fkning 646-moddasi). bunda ashyoning tasodifan nobud bo‘lish xavfi avval pudratchida bo‘lgan bo‘lsa, belgilangan muddatning o‘tishi natijasida bu xavf buyurtmachiga o‘tadi. huquqni …

5 / 7

qiluvchi muddatlar muayyan munosabat ishtirokchilarining faqatgina shu munosabatlariga doir huquqlari yoki majburiyatlarini bekor qiladi. muddatlar o‘zlarining aniqlanish tavsifiga ko‘ra imperativ va dispozitiv, mutloq aniq, qisman aniq va noaniq, umumiy va maxsus hamda boshqa muddatlarga ajratiladi. imperativ muddatlar qonunda aniq belgilanib, tarflar-ning kelishuvi bilan o‘zgartirilmaydi. bunday muddatlar impera-tiv bo‘lib, qonunda belgilangan barcha muddatlar uchun bu hol majburiy ahamiyatga ega emas. faqatgina qonun hujjatlarida qat’iy belgilangan va huquqiy munosabat ishtirokchilariga o‘zgartirish imkoniyati berilmagan muddatlargina imperativ muddat hisoblanadi hamda huquqiy munosabat ishtirokchilari bu muddatlarga og‘ishmay amal qilishlari lozim. masalan, uch yillik umumiy da’vo muddatini taraflar ikki yilga kamaytirishlari yoki to‘rt yilga uzaytirishlari mumkin emas. dispozitiv muddatlar qonunda belgilangan bo‘lsada, taraflar kelishuvga muvofiq mavjud vaziyat taqozosidan kelib chiqib qisqartirish yoki uzaytirish huquqiga ega bo‘ladilar. masalan, majburiyatni darhol bajarish vazifasi qonun, shartnoma yoki shartnoma mohiyatidan anglashilmasa qarzdor bunday majburiyatni kreditor talab qilgan kundan boshlab yetti kunlik muddat ichida bajarishi lozim (fkning 242-moddasi), biroq taraflar o‘zaro …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fuqarolik huquqida muddatlar va da’vo muddati"

10-mavzu. fuqarolik huquqida muddatlar va da’vo muddati. muddatlar tushunchasi. muddatlarning turlari. da’vo muddati tushunchasi va ahamiyati. da’vo muddatining turlari. da’vo muddatining o‘ta boshlashi. da’vo muddati o‘tishining to‘xtatilishi, uzilishi va da’vo muddatining tiklanishi. da’vo muddati joriy qilinmaydigan talablar. muddat tushunchasi fuqarolik huquqida muddat deb, aniq belgilangan vaqtga aytiladi. muddatning o‘tishi ma’lum yuridik fakt hisoblanadi, chunki uning o‘tkazib yuborilishi natijasida, qonunda nazarda tutilgan hollarda, muayyan huquqiy oqibatlar vujudga keladi, biron-bir huquq va majburiyat olinadi, o‘zgartiriladi yoki yo‘qotiladi. n.imomov muddatlar tushunchasi hususida to‘xtalar ekan, uni aniq belgilangan, o‘tishining boshlanishi va tamom bo‘lishi muayyan huquqiy oq...

This file contains 7 pages in DOCX format (46.0 KB). To download "fuqarolik huquqida muddatlar va da’vo muddati", click the Telegram button on the left.

Tags: fuqarolik huquqida muddatlar va… DOCX 7 pages Free download Telegram