карташунослик фани

PPTX 54 sahifa 24,7 MB Bepul yuklash

54 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 24,7 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 54

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 54

презентация powerpoint карташунослик фани релъефни тасвирлаш усуллари жойдаги релъеф шакллари рельеф умумгеографик карталарда тасвирланадиган энг мураккаб элемент ҳисобланади. оддий шакллар эни ва бўйи масштаб асосида кичрайтирилиб тасвирланса, рельефни учинчи бир кўрсаткичи - баландлиги ҳам тасвирланиши керак. рельеф – ер юзасидаги паст-баландликларни, жарлик ва чўкмаларни, тоғлик ва текисликларни ўзида мужассам қилган ландшафтнинг асосий элементларидан бири ҳисобланади. рельеф геологик жараён билан боғлиқ бўлиб, уни шаклланишида роли катта. ер юзасидаги гидрографик элементларни шаклланишида ўсимлик ва тупроқларни тарқалишида, экологик вазиятни ривожланишида, инженерлик иншоотларни лойиҳалашда, аҳоли яшайдиган шаҳар ва посёлкалар қурилишида, деҳқончиликда рельефни роли катта бўлиб, у билан ҳисоблашмай бўлмайди. ер устини рельефи хилма-хил бўлиб, уларни тасвирлаш ҳам ҳар хил бўлади. рельефи текислироқ бўлган ҳудудлар билан, рельефи баланд-пастликлардан иборат бўлган ҳудудларни бир хил усулда тасвирлаб бўлмайди. масалан, текислик ҳудудлар горизонталлар билан тасвирланса аниқлик даражаси юқори бўлсада, ўқувчанлиги паст бўлади. рельефи баландликлар, тоғликлар бўлган ҳудудларда горизонталлар билан тасвирланганда ҳам, рельефни хусусиятлари тўлиқ ифодаланмайди. шунинг учун горизонталлар …

2 / 54

асини нотекислигини кўриш; тасвирларни нафислиги, рельефни текислиги ва нотекислигини бир меъёрда кўрсатилиши ва ўқувчида тасвирланган рельеф тўғрисида кўргазмали шакл ҳосил бўлишига эришиш; тасвирланган рельефда морфологик ўхшашлик бўлишлиги, яъни рельефни типологик хусусиятлари ва таркиби кўриниб туриши керак. юқорида келтирилган талабларни бажариш бутун рельефни картага олиш тарихида намоён бўлади, ҳар хил даврларда биринчи ўринга тасвирни кўргазмалилиги, ҳажмли ёки аниқ метрик ўлчамли кўрсатишга интилиш кузатилса, баъзи даврларда рельефни морфологик ўхшашлигини тасвирлашга, ёки бу талабларни битта картада кўрсатишга ҳаракат қилинган. ер юзасининг рельефи эски карталарда рельеф схематик переспектив (узоқдан манзарали тасвирлаш) усулда алоҳидаги тепалик, баланд жойлар, тоғлар кўринишида тасвирланган. рельеф элементларини бурттириб кўрсатиш учун тепаликлар сояси билан қопланган, бу рельефни суратли тасвирлаш усули ҳам деб аталган бу усулга рельефнинг абсолют ёки нисбий баландликлари зарур эмас, фақат сув айирғичларнинг умумий жойлашиши, асосий тоғ тизмалари йўналишини билиш керак, холос. бундай тасвирлаш усули албатта, шартли бўлиб, ҳеч қандай геометрик аниқлик ҳақида сўз юритилиши мумкин эмас. рельефнинг суратли …

3 / 54

ликлар, тизмалар) переспектив усулда тасвирланган. жой ҳолати бу усулда қуш учуш баландлиги бўйича кўрсатилган. равшанлиги билан фарқ қилади, лекин рельеф шакллари, уларнинг ўлчамлари тасвирида аниқликка эга эмас. шимолий италия тоғларидаги рельефларни перспектив усулида тасвирланиши (э.райс бўйича) тинч океани ости рельефини перспектив усулда тасвирланиши кейптауннинг табиий-географик харитаси махсус компьютер дастурлари ёрдамида ишланган рельефни тасвирлашни перспектив (узоқдан манзарали тасвирлаш) усулини хiх аср ҳарбий карталарда қўллаш мумкин эмаслиги сезилиб қолди, чунки ҳарбийларга аниқ карталар зарур эди. рельефнинг бундай тасвирланиши пиёда қўшинларнинг, артеллерия ва отлиқ аскарларнинг манёврлилигини таъминлай олмай қолди, бу эса рельефни штрихлар билан тасвирлаш усулини пайдо бўлишига асосий сабаб бўлди. рельеф штрихлар билан тасвирланганда чизиқларнинг ингичка ва йўғонлигига қаралади. рельеф қанча тик бўлса, қора чизиқлар шунчалик йўғонлаштирилиб кўрсатилади, бу ёритилганликнинг ўзгарганлигини билдиради, яъни рельеф элементлари қанчалик тик жойлашган бўлса, шунчалик соя қуюқ, нишаблиги камайиб борган сари соялар шунчалик ёритилиб берилади. рельефни штрих чизиқлар билан тасвирлаш 1800 йиллардан бошланган, уни биринчи марта 1799 …

4 / 54

нлиги ва улар орасини зичлигига боғлиқ. нишабликни кўрсатишда чизиқларни йўғонлиги асосий роль ўйнайди. а.н.болотов томонидан шу усулда топографик карталар яратилиб, ҳарбий соҳада улар кенг қўлланилиб келинган. штрихлар усулидан фойдаланишда ишлатилган чизиқларни йўғонлиги билангина чегараланмай, уларнинг узун ва ингичкалигига ҳам эътибор берилган. штрихлар рельефни пластикасини (юзини) яхши кўрсатибгина қолмай, унинг морфологик хусусиятларини ҳам кўрсатиб беради, лекин нуқталарни абсолют ва нисбий баландликларини аниқ бермайди. шу билан бир қаторда бу усулдан рельефнинг барча шаклларини тўлиқ тасвирлаб бўлмайди, масалан, бунда ер юзасининг текислик қисмини кўрсатиш жуда қийин. қияликлар штрихлари шкаласи а) и.леман шкаласи; б) бош штаб шкаласи рельефни штрихлар билан тасвирлаш схемаси а) горизонталларнинг кўриниши ва қияликларни кўрсатувчи чизиқлар; б) штрихларни жойлаштирилиши; в) қияликларни штрихлар билан кўрсатилиши; г) штрихларнинг сояларидан фойдаланиш. рельефнинг кўпроқ кўринишини таъминлайди, лекин жойнинг баландлигини аниқлашга имкон бермайди рельефни баланд нуқталарини штрихлар билан тасвирлашда қияликлар яхши кўрастилмаган ва кескин қияликлар қора тусга кирган; штрихларни чизиш учун кўп вақт ва катта маҳорат …

5 / 54

ларда рельефни тасвирловчи асосий усул ҳисобланади. горизонтал ёрдамида картани ҳоҳлаган жойини баландлигини аниқлаш мумкин. горизонталлар ёрдамида жойнинг рельефини рақамли моделини тузиш ва морфометрик кўрсаткичларини олиш мумкин. рельефни тасвирлашда асосий муаммо горизонталлар оралиғини танлашдир. топографик карталарда махсус қабул қилинган стандартлардан фойдаланиб, у карта масштабига ва тасвирланётган ҳудудга боғлиқ бўлиб қуйидаги жадвалда кўрсатилган горизонталлар шартли белгилар, баландлик отметкалари ва горизонталлар билан жой рельефи шаклларини тасвирланиши горизонталлар - жойдаги бир хил баландликларни нуқталарни туташтирувчи чизиқ. горизонталлар - гипсометрик, табиий, умумгеографик ва топографик хариталарда рельефни тасвирлашнинг асосий усули ҳисобланади рельефни бошқа кўплаб тасвирлаш усуллари - баландликларни босқичма-босқич бўяш, штрихлар, отмивка ва бошқалар горизоталлар бўйича амалга оширилади. агар асосий горизонталлар билан рельефни ўзига хос хусусиятларини кўрсатиш мумкин бўлмаса ярим горизонталлардан фойдаланилади. ўрта осиё ҳудудидаги қизилқум ва қорақум чўлларида рельефни, яъни тўп-тўп, кўчиб юрувчи ва бархан қумларни асосий горизонталларда тасвирлаганда, қум рельефини тўлиқ ифодалаб бўлмайди. шунинг учун ярим горизонталлардан фойдаланилади. баъзан рельефни янада аниқроқ ва тўлароқ …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 54 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"карташунослик фани" haqida

презентация powerpoint карташунослик фани релъефни тасвирлаш усуллари жойдаги релъеф шакллари рельеф умумгеографик карталарда тасвирланадиган энг мураккаб элемент ҳисобланади. оддий шакллар эни ва бўйи масштаб асосида кичрайтирилиб тасвирланса, рельефни учинчи бир кўрсаткичи - баландлиги ҳам тасвирланиши керак. рельеф – ер юзасидаги паст-баландликларни, жарлик ва чўкмаларни, тоғлик ва текисликларни ўзида мужассам қилган ландшафтнинг асосий элементларидан бири ҳисобланади. рельеф геологик жараён билан боғлиқ бўлиб, уни шаклланишида роли катта. ер юзасидаги гидрографик элементларни шаклланишида ўсимлик ва тупроқларни тарқалишида, экологик вазиятни ривожланишида, инженерлик иншоотларни лойиҳалашда, аҳоли яшайдиган шаҳар ва посёлкалар қурилишида, деҳқончиликда рельефни роли катта бўлиб, у била...

Bu fayl PPTX formatida 54 sahifadan iborat (24,7 MB). "карташунослик фани"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: карташунослик фани PPTX 54 sahifa Bepul yuklash Telegram