perspektiva va uning turlari

PDF 12 pages 1.2 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PDF

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

m25: perspektiva va uning turlari. perspektivaning geometrik apparati. o’quv mashg’ulotining maqsadi: perspektivaning maksad va vazifalari. perspektiva turlari. perspektiva yasashning geometrik apparati vauning asosiy terminlari. nuqtaning perspektivasi haqidagi materiallarni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar - perspektiv tasvir deganda nimani tushunasiz? - perspektiv tasvir qaysi proyeksiyalash usuliga asoslanib bajariladi? - perspektivaning tasviriy san’at asarlarini chizishdagi ahamiyatini nimalarda ko‘rasiz? vizual materiallar 1-savol. pеrspеktiva fanining maqsad va vazifalari. pеrspеktiva turlari. perspektiva fransuzcha so‘z bo‘lib, la perspektive — uzoqqa qarash, yunonchasiga esa perspictor — oyna orqali to‘g‘ri va aniq ko‘rayapman degan ma’noni bildiradi. agar markaziy proveksiyalash insonning ko‘rish xususiyati talablariga moslashtirilsa, yasalgan tasvir yaqqol va ishonchli chiqadi. bu talablar proyeksiyalanuvchi obyektlarning bir-biriga nisbatan o‘zaro joylashuvi va ular orasidagi masofalar bilan bog‘liqdir. demak, in- sonning ko‘rish xususiyatini hisobga olgan holda markaziy proyeksiyalash usulida bajarilgan tasvir perspektiva deb ataladi. perspektiva — tasviriy san'atning grammatikasidir, chunki yaratilgan har qanday realistik …

2 / 12

jarilgan tasvirga aytiladi. perspektiva rassomlar amaliyotida rasm tuzilishini to‘g‘ri bajarish, arxitekturada qurilayotgan binoning kompozitsiyasini loyiha bosqichida tekshirib, unga tuzatishlar kiritish, aerofotogeodeziyada yuqoridan olingan suratlar orqali obyekt o‘lchamlarini aniqlash, kriminalistikada avvaldan harakatda bo‘lib to‘qnashgan mexanizmlarning harakatini tiklash uchun, shuningdek, optika va boshqa sohalarda ishlatiladi. perspektiva ishlatilish joyi va qanday sirt ustida bajarilishiga qarab quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. kuzatish perspektivasi. bunda obyekt qanday ko‘rinsa, xuddi shunday tasvirlash qoidalari o‘rganiladi. 2. havoiy perspektiva. bunda narsa tasviri uning yoritilish kuchiga qarab ranglarda tasvirlanadi. fazoning chuqurligi va kengligi rang orqali ifodalanadi. 3. analitik perspektiva. bunda narsaning tasviri grafik-analitik, ya’ni nuqtalar o‘mini hisoblash orqali bajariladi. 4. geometrik perspektiva. geometrik perspektiva perspektiv tas- vir yasashning asosi bo‘lib, u tasvir yasaladigan sirt turiga ko‘ra quyidagi turlarga bo‘linadi: 4.1. chiziqli perspektiva. bunda narsaning tasviri gorizontal tekislikka nisbatan vertikal va ba’zan og‘ma bo‘lgan tekisliklarda yasaladi. 4.2. panoramali perspektiva. bunda narsaning tasviri silindr sirtining ichki tomonida yasalib, qarash nuqtasi sirt o‘qida …

3 / 12

lib, teatrlarda sahna bezash ishlarida qo‘llaniladi. bu perspektiva relyefli perspektiva prinsiplariga asoslangan bo‘lib, hajmli tasvirlar bir necha tekisliklar bilan almashtiriladi. bu perspektiva dekoratsiyalar yasash- ning uazariy asosi bo‘lib hisoblanadi. bunda perspektiv tasvir ketma-ket joylashtirilgan bir necha parallel tekislik (kuhsa)larda yasaladi. shunga ko‘ra sahna juda keng va ko‘p manzarali ko‘rinadi. sahna orti ma’lum bir oraliqda bir-biriga nisbatan parallel yoki burchak ostida joylashtirilib, orqa dekoratsiya bilan qo‘shilib ketadi. 4.7. stereoskopik perspektiva. bunda narsaning ikki ko‘rinishi, ya’ni chap va o‘ng ko‘z uchun alohida-alohida perspektiv tasvirlari — ikki nuqtadan turli ranglarda bajariladi hamda ular ma’lum burchak ostida ustma-ust qo‘yiladi. tasvir, xususan, chap ko‘z uchun qizil, o‘ng ko‘z uchun ko‘k rangli chiziqlar bilan chiziladi va ular anaglif (bo‘rttirilgan) tasvirlar deyiladi. anagliflar maxsus yasalgan qizil va ko‘k rangli stereoko‘zoynaklar orqali kuzatilsa, narsalar ko‘z oldimizda hajmli bo‘lib ko‘rinadi. 4.8. plafonli perspektiva. bunda narsaning tasviri gorizontal te- kislikda yasalib, asosan bino shiftlariga ishlanadi. 5. kinoperspektiva. bu grafik usulda …

4 / 12

i. demak, bunga qadar talaba ortogonal va aksonometrik proyeksiyalar hamda texnik rasm to‘g‘risida bilim, ko‘nikmaga ega bo‘lganligini inobatga olsak, ularning o‘zaro farqlarini mustaqil tahlil qila olishi mumkinligi ayon bo‘ladi. 1-rasm, a da parallelepipedning ortogonal, b da aksonometrik (izometriyasi va texnik rasmi) va c da markaziy proyeksiyasilarining fazoviy hamda epyur (ish vaziyati) ko‘rsatilgan. 1- rasm, a va b larda parallelepipedning xarakterli nuqtalaridan proyeksiyalash yo‘nalishlariga parallel nurlar o‘tkazilgan va ularni proyeksiyalar tekisligi bilan kesishgan nuqtalari aniqlangan. ushbu nuqtalar mos ravishda tutashtirilsa parallelepipedning ortogonal yoki aksonometrik proyeksiyasi hosil bo‘ladi. shunga o‘xshash parallelepipedning markaziy proyeksiyasini qurish uchun proyeksiyalash markazi o nuqta uning uchlari – 1, 2, 3, ... nuqtalar bilan tutashtiriladi. shunda o1, o2, o3, ... chiziq (proyeksiyalovchi nur)lar p tekislik bilan 1p, 2p, 3p, .. nuqtalarda kesishib, prizmaning p tekislikdagi markaziy proyeksiyasini hosil qiladi (1-rasm, c). a) b) c) 1- rasm endi o nuqtani ko‘z, ya’ni ko‘rish nuqtasi s bilan, p tekislikni kartina …

5 / 12

rpendikular to‘g‘ri chiziq orqali aniqlanadi. ya’ni s dan k ga o‘tkazilgan perpendikular chiziqning k bilan kesishgan nuqtasidir. u – ufq tekisligi. s ko‘rish nuqtasi orqali k kartinaga per- pendikular qilib o‘tkaziladi.h h – ufq (gorizont) chizig‘i. u ufq tekisligining k bilan o‘zaro kesishgan chizig‘i. sp – bosh yoki distansion masofa. u tanlab olingan kartina diagonalining 1,5—2 baravariga teng qilib olinadi. bu distansion masofa asosan ko‘rish burchagiga bog‘liq bo‘lib, ko‘rish maydoni orqali tanlanadi. n – neytral tekislik. bu tekislik s ko‘rish nuqatasidan k kartinaga parallel qilib o‘tkaziladi. kartina va neytral tekisliklar fazoni uch qismga bo‘ladi. bu hosil bo‘lgan fazolar shartli ravishda quyidagicha nomlanadi. 1. narsalar fazosi. kuzatuvchiga nisbatan kartina tekisligining orqasida joylashgan bo‘ladi. 2. o‘rta yoki oraliq fazo (tasvirlar yasash fazosi). kartina te- kisligi a'bilan neytral tekislik tvoralig‘idagi fazo hisoblanadi. 3. mavhum fazo. kuzatuvchining ortidagi, ya’ni n neytral tekislikning orqasida joylashgan fazo. ufq chizig‘i. odatda bu chiziq, tabiatda, yer bilan osmonning …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "perspektiva va uning turlari"

m25: perspektiva va uning turlari. perspektivaning geometrik apparati. o’quv mashg’ulotining maqsadi: perspektivaning maksad va vazifalari. perspektiva turlari. perspektiva yasashning geometrik apparati vauning asosiy terminlari. nuqtaning perspektivasi haqidagi materiallarni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar - perspektiv tasvir deganda nimani tushunasiz? - perspektiv tasvir qaysi proyeksiyalash usuliga asoslanib bajariladi? - perspektivaning tasviriy san’at asarlarini chizishdagi ahamiyatini nimalarda ko‘rasiz? vizual materiallar 1-savol. pеrspеktiva fanining maqsad va vazifalari. pеrspеktiva turlari. perspektiva fransuzcha so‘z bo‘lib, la perspektive — uzoqqa qarash, yunonchasiga esa perspictor — oyna orqali to...

This file contains 12 pages in PDF format (1.2 MB). To download "perspektiva va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: perspektiva va uning turlari PDF 12 pages Free download Telegram