perspektiva fanining geometrik apparati

DOC 9 pages 672.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 672.0 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

iv semsetr 1-mavzu: perspektivaning geometrik apparatini o‘zlashtirish. nuqtaning perspektivasini yasash. to‘g‘ri chiziq va tekislikning turli vaziyatlari perspektivasini yasash. reja: 1. perspektiva yasashning geometrik apparati va uning asosiy terminlari. 2. nuqtaning perspektivasi. 3. to‘g‘ri chiziq va tekislikning turli vaziyatlari perspektivasini yasash. o‘quv mashg`ulotining maqsadi: perspektiva fanining maqsadi va vazifalarini, perspektiva turlarini tushuntirish va nuqtaning perspektivasini chizishni talabalarga o‘rgatish. vizual amaliy materiallar: 1. perspektiva yasashning geometrik apparati va uning asosiy terminlari. narsalarning fazodagi holati va ularning shaklini qanday ko‘r- sak, tekislikda huddi o‘shanday ko‘rinadigan qilib ilmiy asosda tas- virlashni o‘rgatadigan fan perspektiva fanidir. perspektiv tasvir qurishda «chizma geometriya» fanida o‘rga- niladigan markaziy proyeksiyalash usuliga asoslaniladi (1.1-rasm). bu usulning moliiyati shundaki, fazodagi narsaning, masalan, gugurt qutisini soddalashtirib, uni parallelepipedga (prizmaga) almashtirib olingan ko‘rinishini о markaziy nuqta orqali biror p tekislikka proyeksiyalashda о nuqta bilan prizma uchlari 1, 2, 3, ... nuqtalar tutashtiriladi. shunda 01, 02, 03, ... chiziqlar p tekislik bilan lp, 2p, …

2 / 9

narsalar tekisligi bilan kesish- gan chizig‘i. s — ko‘rish nuqtasining fazodagi geometrik o‘rni. uning balandligi perspektiv tasvirlar yasovchi (kuzatuvchi)ning qayerdan qarab bajarishiga bog‘liq. s1 — ko‘rish nuqtasi s ning h dagi asosi. p — kartinaning bosh nuqtasi. bu nuqta s ko‘rish nuqtasidan kartinaga o‘tkazilgan perpendikular to‘g‘ri chiziq orqali aniqlanadi. ya’ni s dan к ga o‘tkazilgan perpendikular chiziqning к bilan kesishgan nuqtasidir. u — ufq tekisligi. s ko‘rish nuqtasi orqali к kartinaga perpendikular qilib o‘tkaziladi. h — ufq (gorizont) chizig'i. u ufq tekisligining к bilan o‘zaro kesishgan chizig'i. sp — bosh yoki distansion masofa. u tanlab olingan kartina diagonalining 1,5—2 baravariga teng qilib olinadi. bu distansion masofa asosan ko‘rish burchagiga bog‘liq bo'lib, ko‘rish maydoni orqali tanlanadi. n — neytral tekislik. bu tekislik s ko'rish nuqatasidan k kartinaga parallel qilib o‘tkaziladi. kartina va neytral tekisliklar fazoni uch qismga bo‘ladi. bu hosil bo‘lgan fazolar shartli ravishda quyidagicha nomlanadi. 1. narsalar fazosi. kuzatuvchiga nisbatan …

3 / 9

tarog‘idan o‘kaziladi. ko‘rish maydoni. 1.3-rasmga nazar tashlansa, undagi aylana odam ko‘rish maydoni sifatida tasvirlangan. u maydonning o‘rta- sidagi kvadrat markazidagi p bosh nuqtadan chizilgan perpendikular chiziqdagi birinchi s nuqta (ko‘rish nuqtasi) ko‘rish maydonining d diagonaliga teng masofada olingan. shunda ko‘rish burchagi taxmi- nan 53° ga to‘g‘ri keiadi. 1,5 diagonaldan qaralsa, ko'rish burchagi taxminan 37° ni egallaydi. 2d masofaga teng bo‘lgan masofadan ku- zatilsa, qarash burchagi taxminan 28° ni tashkil etadi. ushbu ko‘rish burchagining eng optimal (eng maqsadga muvofiq) holatini tahmi- nan 30° qilib olish tavsiya etiladi. bu 1,5—2d oralig‘ida tanlab olingan masofa hisoblanadi. agar sp bosh masofa 2d dan oshib ketsa yoki 1,5d dan kamayib ketsa, optimal ko‘rish maydoni buziladi. shunda obyektning perspektivasida buzilish ro‘y beradi, ya’ni tas- virda xatolikka yo‘l qo‘yiladi. 1.3-rasm. distansion (masofa) nuqtalar. ko‘rish nuqtasidan kartina tekisligigacha tanlab olingan masofa distansiya deyilib, u ufq chizig‘ida ikki marta belgilanadi. bosh ko‘rish nuqtasining chap tomonida ufq chizig‘i bo‘yicha sp …

4 / 9

a tekislik hosil qilguncha aylantiriladi. shunda h tekislik kartina к biian bitta vertikal holatga o‘tadi va u kartina epyuri deyiladi. perspektiv apparatning bu holati qisqacha kartina deb ham ataladi. kartinada d1 va d2 distansion nuqtalarni aniqlash uchun p dan yu- qoriga sp masofa o‘lchab qo‘yiladi va u nuqta s' deb belgilanadi. s' dan s'p ga 45° burchak ostida to‘g‘ri chiziqlar o‘tkazilib, ufq chizig‘ida d1 va d2 nuqtalar aniqlanadi (1.4-rasm, b). 1.4-rasm. 2. nuqtaning perspektivasi. h da a1 nuqta, fazoda b' nuqta va uning h dagi proyeksiyasi b', berilgan bo‘lib, oldin a1 nuqtaning perspektiv tasvirini yasash ko‘rib chiqiladi (1.5-rasm, a). 1. ko‘rish nuqtasi s va uning h dagi asosi s1 narsalar tekisligidagi a1 nuqta bilan tutashtirilib chiqiladi. bu yerda sa1 ko‘rish nuri, s1a1 ko‘rish nurining h dagi proyeksiyasi deyiladi. s1а1 va kh bitta h tekislikka tegishli bo'lganligi uchun ular o‘zaro ak nuqtada kesishadi. ssla1, uchburchak tekislik h ga perpendikular bo‘lganligi uchun …

5 / 9

q kartinaga nisbatan 45° burchakni tashkil etadi) distansion nuqta d1 bilan tutashtirilsa, a nuqta orqali o'tadi. demak, kartinaga 45° burchak ostidagi to‘g‘ri chiziqlar perspektivada distansion nuqtalardan birida uchrashar ekan (2-qoida). 1.5-rasm. в'1 dan kh ga perpendikular chiziq o'tkazilib, blk aniqlanadi. bik dan vertikal chiziq chizilib, unga b'1b’ balandlik o‘lchab qo‘yilib, p bilan tutashtirilsa, b' nuqtaning perspektivasi в orqali o‘tadi. demak, vertikal (h ga perpendikular, kartinaga parallel) to‘g‘ri chiziq perspektivada geometrik parallelligini saqlagan holda vertikal tasvirlanadi (3-qoida). perspektiv tasvirlar yasashda ushbu qoidalardan foydalanilsa, ortiqcha yasaslilardan halos bo‘linadi. 1.6-rasm. kartina epyurida (bundan keyin u faqat kartina deb yuritiladi) a nuqtaning perspektivasini yasash uchun a1 dan kartina asosi kh ga perpendikular chiziq chizilib, a0 aniqlanadi va u p bilan tutashtiriladi. a1a0 masofa kartina asosi kh ga olib o’tiladi yoki a1 dan kartina asosiga 45˚ burchak ostida chiziq chizlib, a1k topiladi va u nuqta d1 bilan tutashtiriladi. p va d1 nuqtalarga yo’nalgan to’g’ri chiziqlar …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "perspektiva fanining geometrik apparati"

iv semsetr 1-mavzu: perspektivaning geometrik apparatini o‘zlashtirish. nuqtaning perspektivasini yasash. to‘g‘ri chiziq va tekislikning turli vaziyatlari perspektivasini yasash. reja: 1. perspektiva yasashning geometrik apparati va uning asosiy terminlari. 2. nuqtaning perspektivasi. 3. to‘g‘ri chiziq va tekislikning turli vaziyatlari perspektivasini yasash. o‘quv mashg`ulotining maqsadi: perspektiva fanining maqsadi va vazifalarini, perspektiva turlarini tushuntirish va nuqtaning perspektivasini chizishni talabalarga o‘rgatish. vizual amaliy materiallar: 1. perspektiva yasashning geometrik apparati va uning asosiy terminlari. narsalarning fazodagi holati va ularning shaklini qanday ko‘r- sak, tekislikda huddi o‘shanday ko‘rinadigan qilib ilmiy asosda tas- virlashni o‘rgatadigan fan persp...

This file contains 9 pages in DOC format (672.0 KB). To download "perspektiva fanining geometrik apparati", click the Telegram button on the left.

Tags: perspektiva fanining geometrik … DOC 9 pages Free download Telegram