nometall materiallarni ekspluatatsion xossalarini tadqiqot qilish uchun ishlatiladigan qo’rilma va priborlar

PDF 10 pages 407.7 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 407.7 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1 5- amaliy mashg’ulot mavzu: nometall materiallarni ekspluatatsion xossalarini tadqiqot qilish uchun ishlatiladigan qo’rilma va priborlar bilan tanishish. ishdan maqsad: nometall materiallarni ekspluatatsion xossalarini tadqiqot qilish uchun ishlatiladigan qo’rilma va priborlar hamda tadqiqot metodlari bilan tanishish. ishni bajarish tartibi: 1. ekspluatatsion yoki ishlatilish xossalari haqida tushuncha. 2.nometall materiallarni moy, benzin va sirt ta’siriga chidamliligini aniqlash. 3. amaliy qism. 4. ob-havo, yorug’lik va temperatura ta’siriga nometall materiallarni chidamligini aniqlash. hisobotga qo’yilanadigan talablar: amaliy ish bo’yicha to’liq hisobot rasmiylashtiriladi va talaba tomonidan himoyaga taqdim qilinadi. 1. ekspluatatsion yoki ishlatilish xossalari haqida tushuncha. nometall materiallarni ekspluatatsion yoki ishlatilish hossalariga materiallarni sovuqqachidamliligi, issiqqachidamliligi, anifrikqionligi va boshqa materiallarga moslanish xususiyatlari bo’lib, ular maxsus sinov-tajribalar yoki mashina va konstrukqiyalarni ishlatilish sharoitidan kelib chiqib o’rganiladi. amaliy ish bajarish jarayonida nometall materiallarni namunasi, maxsus shisha idish va analitik tarozi qo’llaniladi. 2. nometall materiallarni moy, benzin va sirt ta’siriga chidamliligini aniqlash. nometall materialarning moy, benzin va spirt ta’siriga chidamliligi- …

2 / 10

spirt ta’siriga chidamlilikni tekshirishda nometall materiallardan olingan namunalarni agressiv suyuqliklardan birida 24 soat vaqt mobaynida uy temperaturasida (20 ± 20s) ushlab turilsa, ularning og’irligi o’zgaradi. bu tajribada tekshirilayotgan nometall materiallar namunasi brus shaklida bo’lib, uning o’lchamlari (120 ± 2) x (15 ± 0,2) x (10 ± 0,2) mmga teng. 3. amaliy qism. tekshirilayotgan namuna vazni analitik tarozida 0,002 g aniqlikkacha ortilib, sig’imi 500 ml bo’lgan shisha idishga solib qo’yiladi. uchta shisha idishlarga benzin, transformator moyi va etil spirt qo’yiladi. har bir idishga bir biriga tegmaydigan qilib ikkitadan namuna solinadi va 24 soat mobaynida uy temperaturasida qoldiriladi. 24 soatdan so’ng namunalar shisha idishlardan qisqich (pintset) yordamida chiqarib olinadi, filьt qog’oz bilan yaxshilab artiladi va qayta tortiladi. namuna suyuqlik ichidan chiqarib olingan vaqtdan to uni tortgungacha ketadigan vaqt 5 minutdan oshmasligi kerak. namuna vaznini o’zgarishi foiz hisobida ifodalaniladi. agar namuna vazni tekshirgandan keyin ortgan bo’lsa, chidamlilik qo’yidagi formula orqali aniqlanadi. %100 )( …

3 / 10

rtirib boradi, bunda ular qattik va mo’rt bo’lishi bilan bir qatorda ularni elektrik xossalari ham yomonlashib boradi. bu o’zgarishlar nometall materiallarni “eskirishi” deb nomlanadi. eskirishni oldini olish maqsadida nometall materiallarga jumladan, polimer materiallar tarkibiga maxsus moddalar “stabilizatorlar” qo’shiladi. polimerlarga qo’shiladigan stabilizatorlarni turlari va miqdorlarni to’g’ri tanlanishi ularni xizmat muddatini bir muncha uzaytiradi. temperaturaning uzgarnshi plastmassalarning qator hossalariga salbiy ta’sir etadi. masalan, temperaturaning pasayishi ayrim plastmassalarning murtligini oshirsa, zarbiy qovushoqligi, tssiqdan chizikli kengayish koeffiqienti va boshka kursatkichlarini kamaytirib yuboradi. bu hol organik shisha, qellyuloid, getinaks, tekstolit kabi plastmassalarga yaqqol namoyon buladi. uzilishga, egilishga, siqilishga bulgan mustahkamlik va qattiqlik kabi kursatkichlar esa aksincha, temperatura pasayishi bilan ortib boradi. temperatura ortishi bilan plastmassalarning mexanik xossalari kamayadi. 4 har xil nometall materiallarga issiqlik, yorug’lik va ob-havoning ta’siri 1-jadval № nometall materiallar nomi issiqlik ta’siri yorug’lik va ob-havo ta’siri 1. qellyuloza 85°s dan boshlab eskirish jarayoni boshlanadi. 270°s dan boshlab esa u havoda parchalana boshlaydi. …

4 / 10

k mustaqkamlikning pasayishi kuzatiladi. 5. epoksid smolalar 120°s dan boshlab issiqlikdan eskirish jarayoni bosh- lanadi. 230 . . . 250°s da esa polimer namunalari parchalana boshlaydi. 6. poliefiruretai kauchugi ulьtrabinafsha, ozon va oksidlovchidar ta’siriga chidamli. 7. xlorlangan kauchuk 130°s dan boshlab parchalana boshlaydi. uzoq muddatli yoruglik ta’sirida u mo’rt bo’lib qoladi. 8. polixlorpren 130°s gacha qizdirilganda hech qanday o’zgarish ro’y bermaydi. kuyosh nuri ta’sirida u umuman oksidlanmaydi. 5 9. polisulьfid kauchuk (tiokol) havoli muhitda 150°s gacha 24 soat mobaynida qizdirilganda xam hech qanday uzgarish ro’y bermaydi. yoruglik va ozon ta’siriga chidamli 10. poliizobutilen 100°s dan boshlab issiqlik- dan eskirish jarayoni bosh- lanadi. 200 °s da esa parchalanib ketadi. uzoq muddatli ulьtrabinafsha nurlar ta’sirida polimer parchalana boshlaydi. 11. polietilen 1000's dan boshlab issiklikdan eskirish jarayoni boshlanadi. stabilizator qo’shilmagan polietilen ulьtrabinafsha nurlar ta’sirida oksidlanadi. eskirishga qarshi moddalar qo’shilgan polietilen ob-havo ta’siriga chidamlidir. 12. polipropilen . 280 °s gacha qizdirilganda termik parchalanish jarayoni …

5 / 10

di. 6 18. polivinilatsetallar (formal, atsetal va butirallar) 100 . . 120°s dan boshlab materialda eskyrish jarayoni boshlanadi. atmosfera yogin- sochinlari ta’siriga chidamlyligi urtacha. 19. polivinilxlorid 100 °s dan boshlab material da eskirish jarayoni bosh- lanadi. yukori temperaturada uzoq vaqt qoldirish yaramaydi. plastifikator qushilmagan polivinilxlorid quyosh nuri ta’siriga nisbatan turgun. 20. poliakrilonitril 270 °s dan yuqorida yumshaydi va parchalana boshlaydi. quyosh nuri ta’siriga chidamli. 21. sopolimer (vinilxlorid+ akrilonitril) 1000s dan boshlab polimer ogirligi kamaya boshlaydi. uzok muddatli quyosh nuri ta’sirida rangi uzgara boshlaydi. 22. polivinilidenxlorid 170 . . 200 °s da parchalana boshlaydi . quyosh nuri ta’sirida asta-sekin yemirila boshlaydi. 23. polivinilftorid (plyonka) 100 °s li issiqlikda uzoq vaqt ishlatilishi mumkin hech qanday o’zgarish ruy bermaydi. 24. polimetilmetakrilat (organik shisha) 250 . . . 300 °s temperaturada parchalana boshlaydi. quyosh, nuri va ob-qavo ta’siriga chidamli. uzoq davom etgan atmosfera yogin- sochinlari ta’sirida faqqat uning shaffofligi uzgarishi mumkin. 25. mochevina- formalьdegid …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nometall materiallarni ekspluatatsion xossalarini tadqiqot qilish uchun ishlatiladigan qo’rilma va priborlar"

1 5- amaliy mashg’ulot mavzu: nometall materiallarni ekspluatatsion xossalarini tadqiqot qilish uchun ishlatiladigan qo’rilma va priborlar bilan tanishish. ishdan maqsad: nometall materiallarni ekspluatatsion xossalarini tadqiqot qilish uchun ishlatiladigan qo’rilma va priborlar hamda tadqiqot metodlari bilan tanishish. ishni bajarish tartibi: 1. ekspluatatsion yoki ishlatilish xossalari haqida tushuncha. 2.nometall materiallarni moy, benzin va sirt ta’siriga chidamliligini aniqlash. 3. amaliy qism. 4. ob-havo, yorug’lik va temperatura ta’siriga nometall materiallarni chidamligini aniqlash. hisobotga qo’yilanadigan talablar: amaliy ish bo’yicha to’liq hisobot rasmiylashtiriladi va talaba tomonidan himoyaga taqdim qilinadi. 1. ekspluatatsion yoki ishlatilish xossalari haqida tushuncha. nome...

This file contains 10 pages in PDF format (407.7 KB). To download "nometall materiallarni ekspluatatsion xossalarini tadqiqot qilish uchun ishlatiladigan qo’rilma va priborlar", click the Telegram button on the left.

Tags: nometall materiallarni ekspluat… PDF 10 pages Free download Telegram