inflyatsiya darajasini hisoblash. narx indekslari

PDF 7 pages 168.8 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 168.8 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

32 javoblar: a) 100000; 105000; 115500. b) 5 %; 5 %; v) 10 %; 10%; g) 15,5 %. 2-masala. agar kapitalning mahsulotga bo‘lgan nisbati 3 ga teng bo‘lsa ( )3k y = , u holda 10 mlrd. doll.dan iborat investitsiya to‘la ishlatilganda yamm qanday o‘zgaradi? javob: 3 13 mln. doll.ga oshadi. 3-masala. yamm tarkibida jamg‘arma 5% ni tashkil qiladi. kapitalning mahsulotga bo‘lgan nisbati 3 ga teng ( )3k y = bo‘lgan holda yammning o‘sish sur’atini toping. javob: 2 3 1 %. 4-masala. daromaddagi kapitalning hissasi 0,4, mehnatning hissasi esa 0,6 ga teng. kapital yilida daromad 6% oshgan, ish kuchi esa 2% ga kamaygan. ishlab chiqarishining o‘sish sur’atini (mehnat unumdorligining o‘sish sur’ati 0 ga teng bo‘lganda) aniqlang. javob: 1,2 %. 5-masala. daromaddagi kapitalning hissasi 0,3, mehnitning hissasi esa 0,7 ga teng. agar kapital sarfi 2,5 % ga kamaygan, ish kuchi sarfi 3 % ga oshgan bo‘lsa, u holda yammning o‘sish sur’ati …

2 / 7

sita bog‘liq bo‘lgan inflyatsiya, iqtiso- diyotning barcha sohalarida (ishlab chiqarish, iste’mol, jamg‘arish, davlat moliyasi, investitsiya va boshqalarda) buzilish jarayonini keltirib chiqaradi. shu sababli inflyatsiya darajasini o‘lchash va uni pasaytirishga qaratilgan chora tadbirlar har bir mamlakatning iqtisodiy siyosatida muhim rol o‘ynaydi. inflyatsiya ko‘rsatkichlaridan biri deflyator bo‘lib, u asosan real va nominal yalpi milliy mahsulot (yamm) lar yordamida hisoblanadi. nominal yamm deb, joriy t yilda ishlab chiqarilgan barcha mahsulot va xizmatlarning shu yil narxlardagi qiymatiga aytiladi. deylik, joriy yilda mamlakatgda n ta moddiy ne’matlar ishlab chiqarilgan bo‘lsin. jumladan, har bir i – mahsulot xi (t) miqdorda ishlab chiqarilgan bo‘lib, uning joriy yildagi narxi si (t) ga teng bo‘lsin. u holda nominal yamm 1 ( ) ( ) ( ) n i i i x t x t c t = = ⋅∑ . (1) formula orqali aniqlanadi. aniq bir davr oralig‘idagi har bir yilga yammni hisoblash va solishtirish uchun ularni o‘zgarmas narxlarda …

3 / 7

yammga bo‘lgan nisbati deflyator deb ataladi. deflyator narxlarning o‘sishi natijasida yammning o‘zgarishini ko‘rsatadi. agar joriy (t) yildagi yamm deflyatorini d(t) bilan belgilasak, u quyidagiga teng bo‘ladi: ( )( )( ) ( ) ( ) n real r x tx td t x t x t = = . (3) deflyatorni hisoblashda yammning tarkibiga kiruvchi barcha tovarlar va xizmatlarni tekshirish imkoniyati bo‘lmagani uchun, undan yammning tarkibidagi tovar va xizmatlarni asosiy qismini o‘z ichiga oluvchi “bozor savati” ajratiladi hamda nominal, real yamm va deflyatorni “bozor savati”ga kiruvchi tovar va xizmatlar uchun hisoblanadi. 1-misol. shartli ravishda faraz qilaylik, “bozor savati”ga 2 ta mahsulot – banan va apelsinlar kiritilgan bo‘lib, 1982 yilda banandan 15 birlik, apelsindan 50 birlik etishtirilgan bo‘lsin. shu yildagi banan va apelsinlarning narxi mos ravishda 0,20 va 0,22 dollardan iborat bo‘lsin. u holda etishtirilgan barcha bananlarning pul qiymati 15 0, 20 3 .doll⋅ = apelsinlarning pul qiymati esa 50 0, 22 …

4 / 7

(1990) 17, 20 n r xd x = ⋅ = ⋅ = . demak, narx-navo oshishi hisobiga 1990 yillarda yamm qiymati 22 % ga oshgan. bu holda 1982-1990 yillardagi narx-navoning oshishi, ya’ni inflyatsiya darajasi 22 % ga teng deb qaraladi. inflyatsiya deflyator bilan bir qatorda iste’mol narxlar indeksi (ini) ham xuddi deflyatordek hisoblanadi. faqat bu erda aholi iste’moli uchun ishlatiladigan tayin tovar va xizmatlar guruhi, ya’ni “iste’mol savati”dan foydalaniladi. ini joriy yilda bazis yilga nisbatan “iste’mol savati” qiymati qanchalik o‘zgarganligini ko‘rsatadi. demak, ini yordamida aholining hayot kechirish qiymati yoki turmush darajasi qanchaga o‘zgarganini aniqlash mumkin. ini quyidagi nisbat orqali aniqlanadi: 0 ( )( ) 100% ( ) u u x tj t x t = ⋅ . (4) masalan, “iste’mol savati”ning 1982 yil narxlardagi qiymati xu(1982)=17,2 doll. 1990 yilgi narxlardagi qiymati esa xu(1982)=21 dollardan iborat bo‘lsin. u holda (1982-1990) yillar orasida inflyatsiya indeksi (4) formulaga asosan quyidagiga teng bo‘ladi: ( …

5 / 7

asi” usulidan ham foydalaniladi. bu usul narxlarni barqaror o‘sish sharoitida inflyatsiya darajasi necha yilda ikki barobar oshishini aniqlash imkonini beradi. bu usulda quyidagi formula ishlatiladi: th m 70 2 = , (6) bu erda m2 – inflyatsiya sur’ati ikki marta ko‘payishi uchun zarur bo‘lgan yillar soni; h(t)-t yildagi narxlarning yillik o‘sish darajasi (%). 3-misol. aniq bir t yildagi inflyatsiya su’ati 15 % ni tashkil qiladi. inflyatsiya sur’ati ikki marta ko‘payishi uchun necha yil kerakligini aniqlang. yechish. masalaning shartiga ko‘ra: h(t)=15 %, u holda 2 70 4,6 15 m = = . javob: 4,6 yil. deylik, h – inflyatsiyaning yillik inflyatsiya sur’ati bo‘lsin. demak, x summali narx 1 yildan so‘ng x(1+h ) ga, yana bir yildan so‘ng bu narx x(1+h)2 ga teng bo‘ladi va hokazo, n yildan so‘ng bu narx x(1+h)n ga teng bo‘ladi. agar t0 < t1 < t2 < …….< tn bo‘lsa, u holda (t0, tn) intervaldagi inflyatsiya indeksi …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inflyatsiya darajasini hisoblash. narx indekslari"

32 javoblar: a) 100000; 105000; 115500. b) 5 %; 5 %; v) 10 %; 10%; g) 15,5 %. 2-masala. agar kapitalning mahsulotga bo‘lgan nisbati 3 ga teng bo‘lsa ( )3k y = , u holda 10 mlrd. doll.dan iborat investitsiya to‘la ishlatilganda yamm qanday o‘zgaradi? javob: 3 13 mln. doll.ga oshadi. 3-masala. yamm tarkibida jamg‘arma 5% ni tashkil qiladi. kapitalning mahsulotga bo‘lgan nisbati 3 ga teng ( )3k y = bo‘lgan holda yammning o‘sish sur’atini toping. javob: 2 3 1 %. 4-masala. daromaddagi kapitalning hissasi 0,4, mehnatning hissasi esa 0,6 ga teng. kapital yilida daromad 6% oshgan, ish kuchi esa 2% ga kamaygan. ishlab chiqarishining o‘sish sur’atini (mehnat unumdorligining o‘sish sur’ati 0 ga teng bo‘lganda) aniqlang. javob: 1,2 %. 5-masala. …

This file contains 7 pages in PDF format (168.8 KB). To download "inflyatsiya darajasini hisoblash. narx indekslari", click the Telegram button on the left.

Tags: inflyatsiya darajasini hisoblas… PDF 7 pages Free download Telegram