ishsizlik darajasini hisoblash

PDF 5 стр. 177,7 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 177,7 КБ

Тип файла PDF

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

57 2.7-§. ishsizlik darajasini hisoblash ish kuchi yoki yosh iqtisodiy faol aholi deb, aholining mehnatga layoqatli yoshdagilar tarkibiga kiruvchi ishlayotgan va ishsizlarning umumiy soniga aytiladi. bozor iqtisodiyoti sharoitida ishchi kuchi ham boshqa mehnat mahsulotlari kabi, tovar shakliga ega bo‘lib, tovar – pul munosabatlarida faol ishtirok etadi. mamlakatda yashovchi barcha aholini uch guruhga ajratish mumkin. birinchi guruhga 16 yoshgacha bo‘lgan bolalar hamda maxsus muas- sasalarda saqlanayotgan shaxslar kiradi. masalan, ruhiy kasalliklar shifo- xonasida, ahloq tuzatish muassasalarida bo‘lganlar. aholining bu qismi daromad keltiruvchi ijtimoiy foydali faoliyat bilan shug‘ullana olmaydi. ikkinchi guruhga ishlashi mumkin, lekin bir qator sabablarga ko‘ra ishlamaydigan aholi kiradi. ularga o‘quvchilar, uyda mehnat bilan shug‘ul- lanuvchilar kiradi. uchinchi guruhga qolgan barcha aholi kiradi va ular ishchi kuchini tashkil etib, o‘z navbatida ishlayotganlar va ishsizlarga bo‘linadi. ishlayotgan yoki band bo‘lgan aholi deb, mehnatga layoqatli yoshdagi ijtimoiy ishlab chiqarishda band bo‘lgan aholiga aytiladi. ishsizlar bu ishchi kuchlarining bir qismi bo‘lib, ijtimoiy ishlab …

2 / 5

hish. masalaning berilganlaridan foydalanib, mamlakatdagi ishchi kuchi sonini topamiz. buning uchun barcha aholi sonidan, ishchi kuchi safidan chiqib ketganlar soni bilan 16 yoshga to‘lmaganlar va maxsus muassasalardagi shaxslar sonini ayiramiz, ya’ni 58 n=30 mln. – 10 mln. – 8 mln. = 12 mln. masalaning shartiga ko‘ra, mamlakatdagi ishsizlar soni n=0,6 mln. ki- shidan iborat. endi yuqoridagi (1) formulaga asosan %5%100 12 6,0 =⋅=u ni topamiz. javob: mamlakdagi ishsizlik darajasi 5 %. mehnat faqat ishlab chiqarish jarayonini amalga oshirishning zarur sharti bo‘lmasdan, balki inson uchun daromad olishning asosiy manbaidir. shuning uchun ham ishsizlik darajasi mamlakatning ijtimoiy – iqtisodiy rivojlanishini aks ettiruvchi muhim makroiqtisodiy ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi. ishsizlikning friktsion, strukturaviy va davriy turlari mavjud. friktsion ishsizlik ish qidirish yoki kutish bilan bog‘liq bo‘lgan ishsiz- likdir. bunda aholi turar joyining almashishi, o‘quv yurtlarini tugallashi yoki mavsumiy ishlarning tugallanishi kabi sabablarga ko‘ra vaqtincha ishsizlar qatorida bo‘ladi. strukturaviy ishsizlik. bunday ishsizlik ishlab chiqarishning qisqarishi va …

3 / 5

jmi iqtisodiyotning ishlab chiqarish potentsiali deb ataladi. odatda mahsulotning haqiqiy ishlab chiqarish hajmi bilan potentsial ishlab chiqarish hajmi teng bo‘ladi. lekin, iqtisodiy pasayish davrida haqiqiy ishlab chiqarish hajmi potentsial ishlab chiqarish hajmidan past, 59 iqtisodiy o‘sish davrida esa undan yuqori bo‘ladi. mahsulotning potentsial va haqiqiy ishlab chiqarilishi orasidagi farq yalpi milliy mahsulot hajmining uzilishi yoki orqada qolishi deb ataladi. yalpi milliy mahsulot hajmining uzilishi foizlarda quyidagi formula yordamida hisoblanadi: 100%,p x n x y y y y −δ = ⋅ (2) bu erda nyδ – yalpi milliy maxsulot hajmining uzilishi, py – maxsulotni potentsial ishlab chiqarish hajmi, xy – haqiqiy mahsulot ishlab chiqarish hajmi. 2-misol. mamlakatda joriy yilda haqiqiy ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori 450 mlrd. dollarni tashkil qiladi. agar ishsizlikning tabiiy darajasida ushbu mamlakatda 500 mlrd. dollarlik mahsulot ishlab chiqarilishi mumkin bo‘lsa, u holda yalpi milliy mahsulot hajmining uzilishi qanday bo‘ladi? yechish. masalaning shartiga ko‘ra: py =500 mlrd. doll. xy …

4 / 5

hida ifodalash mumkin: )(5,2 xtn uuy −−=δ , (3) bu erda nyδ – yamm uzilishi, tu – ishsizlikning tabiiy darajasi, xu – 60 ishsizlikning haqiqiy darajasi. 3-misol. joriy yilda a mamlakatda ishsizlikning tabiiy darajasi 6,5 % bo‘lib, uning haqiqiy darajasi 8,5 % bo‘lsin. u holda ushbu mamlakatda yamm uzilishi qanday bo‘ladi? yechish. masalaning shartiga ko‘ra: tu =6,5 %, xu =8,5 %. u holda (3) formulaga asosan: %5%)5,8%5,6(5,2 =−−=δ ny . bu yechim shuni ko‘rsatadiki, agar joriy yilda a mamlakatda ishsizlikning tabiiy darajasi ta’minlangan bo‘lsa, u holda yamm hajmi 5 % ga o‘sgan bo‘lar edi. javob: 5 %. yammning pastroq darajasi, o‘z navbatida, ishlab chiqarishda qatna- shuvchilar daromadlarining nisbatan kamroq bo‘lishiga va, demak, iqtisodiyot taraqqiyotini investitsiyalash darajasining ham qisqarishini bildiradi. tayanch so‘z va iboralar ish kuchi, ishlab chiqarishda band bo‘lgan aholi, ishsizlar, ishsizlik darajasi, friktsion ishsizlik, strukturaviy ishsizlik, davriy ishsizlik, ishsizlikning tabiiy darajasi, iqtisodiy ishlab chiqarish potentsiali, yamm uzilishi, ouken qonuni. …

5 / 5

yil ish kuchi, ish bilan band bo‘lganlar ishsizlar ishsizlik darajasi 84889 80796 95453 87524 javob: 1 -yil: 4093, 4,8 %, 5 -yil: 7929, 8,3 %. 2. agar ish bilan band bo‘lganlar soni 90 mln. bo‘lib, ishsizlar soni 10 mln. bo‘lsa, u holda ishsizlik darajasi qanday bo‘ladi? javob: 10 %. 3. agar 90 mln. ish bilan band bo‘lganlardan 0,5 mln. kishi ishdan bo‘shatilgan, ishsizlar ro‘yxatidagi 10 mln. kishi ish qidirishdan voz kechgan bo‘lsa, u holda a) ish bilan band bo‘lganlar soni qancha? b) ishsizlar soni qancha? v) ishsizlik darajasi qanday? javob: a) 89,5 mln.; b) 9,5 mln.; v) 9,6 %. 4. agar tabiiy ishsizlik haqiqiy ishsizlikka nisbatan 2% ga oshgan bo‘lsa, u holda yamm uzilishi qanday bo‘ladi? javob: 5 %. 5. quyidagi ma’lumotlar asosida ishsizlik darajasini hisoblang: 1) aholi soni – 500 mln. kishi; 2) 16 yoshga to‘lmaganlar va maxsus muassasadagilar – 20 mln. kishi; 3) ishchi kuchi tarkibidan chiqqanlar – …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ishsizlik darajasini hisoblash"

57 2.7-§. ishsizlik darajasini hisoblash ish kuchi yoki yosh iqtisodiy faol aholi deb, aholining mehnatga layoqatli yoshdagilar tarkibiga kiruvchi ishlayotgan va ishsizlarning umumiy soniga aytiladi. bozor iqtisodiyoti sharoitida ishchi kuchi ham boshqa mehnat mahsulotlari kabi, tovar shakliga ega bo‘lib, tovar – pul munosabatlarida faol ishtirok etadi. mamlakatda yashovchi barcha aholini uch guruhga ajratish mumkin. birinchi guruhga 16 yoshgacha bo‘lgan bolalar hamda maxsus muas- sasalarda saqlanayotgan shaxslar kiradi. masalan, ruhiy kasalliklar shifo- xonasida, ahloq tuzatish muassasalarida bo‘lganlar. aholining bu qismi daromad keltiruvchi ijtimoiy foydali faoliyat bilan shug‘ullana olmaydi. ikkinchi guruhga ishlashi mumkin, lekin bir qator sabablarga ko‘ra ishlamaydigan aholi kiradi. ...

Этот файл содержит 5 стр. в формате PDF (177,7 КБ). Чтобы скачать "ishsizlik darajasini hisoblash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ishsizlik darajasini hisoblash PDF 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram