poetika

PDF 4 pages 650.8 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 650.8 KB

File type PDF

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

microsoft word - 1-mavzu 1-mavzu: fanning nazariy mashg`ulotlari mazmuni ma’ruza mashgulоtining ta`lim tехnоlоgiyasining mоdеli o`quv mashg`ulоtining tехnоlоgik хaritasi reja: 1. adabiyotshunoslikka oid fanlar tizimida nazariy poetikaning mohiyati va o`rni. 2. nazariy poetika va unga yondosh fanlar (tarixiy poetika, struktural poetika v.b.). 1. “poetika” istilohi, mohiyati va adabiy jarayonda qoʻllanilish xususiyatlari. miloddan avvalgi 336 yilda bir ulugʻ donishmand oʻzining adabiyot ilmiga bagʻishlangan asarining nomini “poetika” deb qoʻydi, oʻzi esa bu bilan nafaqat poetika ilmining, balki adabiyotshunoslik, axloq, ritorika kabi oʻnlab fanlarning asoschisi sifatida insoniyat tarixiga kirdi. arastu hakim “poetika” deya nomlashi juda koʻp olimlarni oʻziga ergashtirdi. xvii asr yevropa klassislaridan biri skaliger ham oʻz asarini shunday nomladi va bu nom bir necha asarlar davomida asardan asarga koʻchib yurib, nihoyat xix asrning boshlaridan turli sohalarga taqsimlangan holda oʻz ilmiy hayotini davom ettirdi. ulugʻ rus olimi a.n.veselovskiy oʻzining badiiy tahlil tamoyillariga, ayniqsa, folklor asarlari va ularga mutanosib boʻlgan ilk yozma manbalarga munosabatda tarixiy …

2 / 4

lashtirdilar. ularning umidlarini yangilik atrofiga jamlagan poetika nomi ayrim oʻrinlardagina ularga nisbatan qoʻllanildi, qoʻllanilganda ham bu olimlar sha’niga tavqi la’natday yopishtirilgan formal soʻzi bilan yonma yon qoʻyilib, ularning kashfiyotlarini n.d.tamarchenko tahriri ostida chop etilgan “teoriya literaturы” (m.: academia, 2004) sifatida qabul qilindi. oradan yarim asrcha vaqt oʻtmay bunday shakkok olimlar ustidan yurgizilgan shoʻrolarning tegirmon toshi ottepel – yumshalish davriga kelib, rasman ularning dunyoqarashini toʻla oqlamagan holda ularning tajribalarini davom ettirish natijasida yangi tahlil yoʻsiniga erishildi. fransuz rolan bart va uning izdoshlari boshlab bergan bu yoʻl eston olimi m.yu.lotman tomonidan yaratilgan struktural poetika darajasida ancha qolib ketdik. ikki orada mafkuraviy tazyiq yoʻqola boshlashi bilan yangi asr klassitsizmi nomini olgan sotsrealizm ham oʻzining temir qonunlarini birmuncha boʻshashtirganday boʻldi. ilgari hayotni oʻz shaklida aks ettirishni shoʻro yozuvchilarining boʻyniga ilgan bu quyushqon endi hayot mohiyatini aks ettirishda uning bagʻri xilma xil shakl va uslublarga ochiq ekanini namoyishkorona anglatdi. azaliy adabiyot ilmi ham bu davrga …

3 / 4

holda badiiy asar zamiriga ijtimoiy mazmunni yuklagan sotsial tanqid, ikkinchi tomondan, san’atga badiiy usullar yigʻindisi sifatida qarashni asoslayotgan formal maktab vakillarining ishlari. sir emaski, xx asrning boshlarida rossiyada sotsial tanqidning sotsrealizm asosiga qoʻyishi munosabati bilan 20-yillarning oʻzidayoq formal maktab vakillarining qarashlari keskin tanqidga uchradi. bir paytlar bu qarashlarga yaqinlashgan v.m.jirmunskiy ham formal maktabning asosiga qoʻyilgan “san’at badiiy usul sifatida” ekanini “ichdan tanqid etib”, uning asosiga poetika va uslub masalasini qoʻydi. bu bilan formal maktab vakillari qarashlaridan keskin uzoqlashib ketmagan boʻlsa-da, “formalizm”ni ilmiy tizim sifatida qabul qila olmadi. san’atning mohiyatini aniqlashda “usul” (“приём”) istilohi v.jirmunskiy nazarida aniq va toʻliq emas, shuning uchun ham oʻz qarashlari asosiga “usullar majmui” sifatida ijodkor yoki badiiy matn uslubini qoʻydiki, tadqiqotchi fikricha, ayni uslub turli xil usullarni bir qonuniyat asosida birlashtiradi va kitobxon koʻz oʻngida badiiy asarning yaxlitligini ta’minlaydi. uslub, v.jirmunskiyning belgilashicha, muallifning dunyoqarashi va borliqni idrok etish xususiyatlarini badiiy asarga koʻchiradi. badiiy asar esa ijtimoiy …

4 / 4

ng strukturasini oʻrganuvchi ilmiy predmet (2)1. qadimgi sanskrit poetikasi sifatida visheshana (badiiy soʻzning alohida xusuiyatlarini qayd qiluvchi, uni ogʻzaki va yozma odatiy ifodadan farqlovchi), alankara-shastra – bezak nazariyasi; arab-fors-turk poetikasida balogʻat ilmi (hozirgi istilohda – badiiy san’atlar) istilohlari qoʻllanilgan. shuningdek, poetikaga “badiiy asar qurilishi va va unda qoʻllanilgan estetik vositalarining tizimi haqidagi fandir” (kle) degan ta’rif bilan tavsifiy (opisatelnaya) va tarixiy poetika navlari tavsiya etiladi. ingliz olimi s.baldik (c.baldick) yuqoridagi xususiyatlar qatoriga “poeziyaning til, shakl, janr, kompozitsiya vositalari kabi aspektlari bilan aloqadorlikda” tushunadi. boshqa bir xorijiy olim h.shav [h. shaw] arastu “poetika”si xx asrdan beri munaqqid va adiblarning “bibliya”si boʻlganini ta’kidlaydi. r.yakobson poetikaning vazifadorligiga koʻra “u (poetika – h.b.) tufayli nutqiy ma’lumot san’at asariga aylanadi... xabar berishning soʻz strukturasi, birinchi navbatda, ustuvor vazifa sanaladi. diqqat-e’tiborni bunday xabarga yoʻnaltirish – bu tilning poetik vazifasidir” deb yozgan. b.v. tomashevskiy: “poetika oʻz vazifasini adabiy asarning qurilish xususiyatlarini oʻrganishda koʻradi. poetikaning oʻrganilish obyekti – …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "poetika"

microsoft word - 1-mavzu 1-mavzu: fanning nazariy mashg`ulotlari mazmuni ma’ruza mashgulоtining ta`lim tехnоlоgiyasining mоdеli o`quv mashg`ulоtining tехnоlоgik хaritasi reja: 1. adabiyotshunoslikka oid fanlar tizimida nazariy poetikaning mohiyati va o`rni. 2. nazariy poetika va unga yondosh fanlar (tarixiy poetika, struktural poetika v.b.). 1. “poetika” istilohi, mohiyati va adabiy jarayonda qoʻllanilish xususiyatlari. miloddan avvalgi 336 yilda bir ulugʻ donishmand oʻzining adabiyot ilmiga bagʻishlangan asarining nomini “poetika” deb qoʻydi, oʻzi esa bu bilan nafaqat poetika ilmining, balki adabiyotshunoslik, axloq, ritorika kabi oʻnlab fanlarning asoschisi sifatida insoniyat tarixiga kirdi. arastu hakim “poetika” deya nomlashi juda koʻp olimlarni oʻziga ergashtirdi. xvii asr yevropa kla...

This file contains 4 pages in PDF format (650.8 KB). To download "poetika", click the Telegram button on the left.

Tags: poetika PDF 4 pages Free download Telegram