badiiy matnni tekshirishdagi ilmiy maktablar

DOC 73.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483366144_66913.doc badiiy matnni tekshirishdagi ilmiy maktablar reja: 1. tahlil tarixi, uning ko’rinishlari. 2. tipologik va qiyosiy tahlil belgilari. 3. funksional tahlilga xos xususiyatlar. 4. sotsiologik talqin va formal tahlil. 5. struktural tahlilga xos jihatlar. 6. matn interpretatsiyasi va hermenevtika. agar dastlabki badiiy asar hazrati odam tomonidan yaratilgan bo’lsa, o’sha zamonlardan buyon badiiy matnni o’rganish, o’zlashtirishga urinib kelinmoqda. chunonchi, odamiyatga nozil etilgan barcha muqaddas kitoblar ham insoniyatning eng buyuk aql egalari tomonidan tafsir qilibkelingan. ma'lumki, bu kitoblar bir darajada badiiy asarlar sanalardi. botish, yurtlarida muqaddaskitoblarning tafsiriga "eksegez" - anglatish, tushuntirish deb qaralgan. badiiy asarni tekshirishning yuqorida sanalgan turlari yo matn interpretatsiyasi va yoki hermenevtikasi yo’nalishida amalga oshirilgan. badiiy matnga tahlilchi o’z maqsadi, falsafiy qarashlar tizimi, estetik tayyorgarlik darajasi, ilmiy va badiiy saviyasi va boshqa omillardan kelib chiqqan holda yondashadi. badiiy tahlilni amalgaoshirishda turli millatlar va mintakalarda turlicha munosabatlar tizimi qaror topgan. sharq va garb mintaqalarida badiiy matnga tamomila turlicha munosabatda bo’lib …

tibor qilinmay, diqqat matnni talqin etishga, ya'ni tushuntirishga, unda nima haqda gapirilayotganligini ochishga qaratiladi. interpretatsiya tekshirilayotgan matnga o’sha davr talabidan kelib chiqib yondashishni taqozo etadi. hermenevtika esa badiiy asarga tadqiqiy yondashuvni talab qiladi. tahlilchi badiiy matning qatlaridagi yashirin ma'nolarni tekshirishga intiladi. uning badiiyliginita'minlangan tasviriy unsurlarning o’rnini belgilash, asarning ijtimoiy salmogini kashf etishdan kam kurilmaydi. tahlil xulosalari faqat bir davrga emas, balki zamonlarga yararli bo’ladi.badiiy matnni tarixiy-tipologik o’rganish badiiy asarni alohida filologik-estetik butunlik sifatidaemas, balki ijtimoiy-tarixiy jarayonning tabiiy oqibati tarzida izohlaydi. bunga ko’ra insoniyat tarixi bir xil qonuniyat asosida rivojlanadi, binobarin, xalq yaratadigan badiiy obidalar ham ayni ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot bosqichiga muvofiq tarzda vujudga keladi. sovet folkloristikasitarixiy-tipologik nazariya asosida yuzaga kelib, rivojlanadi. afsuski, hanuzgacha ham uzbekadabiyotshunosligda ana shu nazariyaga tayanib fikrlashga mayl kuchlilk qilmoqda. shu bois"alpomish" deyarli barcha turk xalqlarida hatto dunyodagi turkiy bo’lmagan ayrim xalqlar ogzaki ijodida ham o’z muvoziylariga, variantlariga, o’xshashliklariga ega degan qarash mavjud. bu qarashga ko’ra ijodiy daho …

rmoqda. badiiy tahlil tarixida badiiy asarga qiyosiy-tarixiy yondashuv ham muhim o’rin tutgan. badiiy adabiyotni komparativistik o’rganish 19 asr boshlarida paydo bo’lgan. gyote "umumiy dunyo adabiyoti" shiorini o’rtaga tashladi. u badiiy adabiyotni dunyo xalqlari uchun bir-birini ruhanboyituvchi, davlat chegaralarini tan olmay, ulardan o’ta oladigan estetik hodisa deb bildi. qiyosiy- tarixiyadabiyotshunoslik yoki komparativizm tahlilning bir yo’nalishi sifatida birinchi jahon urushidan keyin to’liq shakllandi. ikkinchi jahon urushidan so’ng, 1949 yil aqshda "komparativ adabiyot" jurnali chiqdi. bu xildagi nashrlar fransiya, gfr, rossiya va boshqa qator mamlakatlarda ham paydo bo’ldi. o’zbekitsonda 1997 yilda "jahon adabiyoti" jurnali paydo bo’ldi. u o’zbek adabiyotini dunyo badiiyati kontekstida o’rganish imkonini berdi. komparativistika xalqaro adabiy aloqalarni o’rganishga va adabiy ta'sirlar zamiridagi qonuniyatni ochishga qaratilgan ilmdir. komparativistika jahon adabiy hodisalari orasidagi o’xshashliklarni ikki sabab bilan izohlaydi: a) xalqlar taraqqiyotidagi tarixiy o’xshashlik; b) bevosita adabiy-ijodiy aloqa va ta'sirlar. shundan kelib chiqqan holda adabiy aloqalarni quyidagi aspektlarda o’rganadi: 1. tipologik yo’nalish; 2. adabiy …

sarning omma tasavvuridagi martabasi tarixini tadkiketish bilan shugullanadi. ma'lumki, xar bir tarixiy davr uz ukuvchilariga ega buladi. garchi, xarkanday davrda xam turli fikrlaydigan kitobxonlar mavjud bulsa-da, ukiydigan ommaningkupchiligi uchun xos bulgan sifatlarning mavjudligi xam xakikatdir. 40-60-yillarda uzbek xalkdostonlari mamlakatimizdagi shaxaru kishlokda ommaviy ravishda ukilgan. 60-yillarda"shixidamas bargida" kissasi mashxur edi, usha davrda "tirik satrlar" antologiyasi yashirinchaukilar edi. 80-yillar "ulmas koyalar" romani kulma-kul buldi. vaktida mirmuxsin, r.bobojon, n.safarov asarlari mashxur buldi. ammo bu asarlar vakt sinovidan utmadi. 20 asrning 70-80yillarida r.parfi tushunarsiz, injik shoir xisoblanar edi. endilikda ilmiy tafakkurimiz rivojida uuziga xos boskich ekanligi ma'lum buldi. bir vaktlar soxib jamol asarlari, "kismat" romani,"kasos" kissasi ommaviy edi. endilikda ularni deyarli xech kim ukimaydi. chulpon, kodiriy,fitrat xatto "alpomish" bir zamonlar rad etildi. keyin yana kabul kilindi.bu xolatning ijtimoiy,ruxiy, estetik va funksional sabablari bor. tarixiy-funksional taxlil ayni shu savollarga javobberishga xarakat kiladi.davrning uzgarishi ijtimoiy ongni yangilaydi. ijtiomiy tafakkurdagi yangilanishlar davrniuzgartirishga olib keladi. taxlilchi asar muallifi …

ri 20 asrning 80-90-yillarida yaxshi kabul kilinmadi. xozirda ularning eksperimentlariga kitobxonlar urganibborishyapti. "baxor kaytmaydi", "mukaddas", "umid", "mash'al" singari bir zamonlar kuldankuymay ukilgan asarlar bugun kupchilik nazaridan kolgan. tarixiy-funksional taxlil rusadabiyotshunosligida 19 asr sunggida paydo buldi. aleksandr veselovskiy dante ijodiga shuyondashuvni tatbik etdi. sung f.f.zelinskiy sitseron, i.n.rozanov pushkin va tyutchev,v.m.jirmunskiy gyote, m.alekseev shekspir ijodini tarixiy-funksional jixatdan tekshirdi.m.baxtin xam bu yondashuvdan foydalandi. 20 asrning 60-70 yillarida m.b.xrapchenko tarixiyfunksionaladabiyotshunoslik atamasinit ilmga kat'iy tarzda kiritdi. badiiy matn struktur butunliksifatida uzgarmagani xolda uning kabul etilishida davr kilayotgan ta'sirni anglash ilmiy va estetikjixatdan muxim axamiyat kasb etadi.jaxon adabiyotshunosligi tarakkiyotida, badiiy matnni ilmiy tadkik etishda madaniy-tarixiymaktab deb atalgan okimning xam urni katta bulgan. ovrupodaadabiyot ilmi baland rutabaga kutarilmagan, badiiy matnga baxo berish tamoyillari tulik shakllangmagan bir shariotda madaniytarixiymaktab dunyoga keldi. madaniy-tarixiy maktab 19-asrning urtalarida shakllandi. ungafransuz teologi, faylasuf va esteti ippolit ten asos soldi. ten uzining "san'at falsafasi" asaridabadiiy fenomenga tushunarsiz va sirli xodisa emas, balki xuddi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy matnni tekshirishdagi ilmiy maktablar"

1483366144_66913.doc badiiy matnni tekshirishdagi ilmiy maktablar reja: 1. tahlil tarixi, uning ko’rinishlari. 2. tipologik va qiyosiy tahlil belgilari. 3. funksional tahlilga xos xususiyatlar. 4. sotsiologik talqin va formal tahlil. 5. struktural tahlilga xos jihatlar. 6. matn interpretatsiyasi va hermenevtika. agar dastlabki badiiy asar hazrati odam tomonidan yaratilgan bo’lsa, o’sha zamonlardan buyon badiiy matnni o’rganish, o’zlashtirishga urinib kelinmoqda. chunonchi, odamiyatga nozil etilgan barcha muqaddas kitoblar ham insoniyatning eng buyuk aql egalari tomonidan tafsir qilibkelingan. ma'lumki, bu kitoblar bir darajada badiiy asarlar sanalardi. botish, yurtlarida muqaddaskitoblarning tafsiriga "eksegez" - anglatish, tushuntirish deb qaralgan. badiiy asarni tekshirishning yuqorida s...

DOC format, 73.5 KB. To download "badiiy matnni tekshirishdagi ilmiy maktablar", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy matnni tekshirishdagi il… DOC Free download Telegram