poetik nuqsonlarning qiyosiy tadqiqi (“al-mo‘jam”, “badoye’ us-sanoye’”, “funun ul-balog‘a”)

DOCX 49 sahifa 117,2 KB Bepul yuklash

49 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 117,2 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 49

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 49

о‘zbekiston respublikasi oliy va о‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat til va adabiyot universiteti magistratura bо‘limi turdiboyeva ziyoda abdumutal qizining poetik nuqsonlarning qiyosiy tadqiqi (“al-mo‘jam”, “badoye’ us-sanoye’”, “funun ul-balog‘a”) mavzusidagi magistrlik akademik darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya mutaxassislik: 70230502 adabiyotshunoslik (o‘zbek adabiyoti) mutaxassisligi himoya qilishga ruxsat “_____________________________” magistratura bо‘limi boshlig‘i kafedrasi mudiri ________ _______________________________ 2023 y «____» ilmiy rahbar: _____________________________ toshkent-2023 yil mundarija kirish asosiy qism i. bob. poetikaga oid risolalarda badiiy san’at va qofiya tadqiqi. 1.1. arab va fors adabiyotshunosligi manbalarida ilmi bade’. 1.2. turk adabiyotshunosligi manbalarida poetik masalalar. ii. bob. ma’noga ta’sir qiluvchi nuqsonlar tadqiqi. 2.1. “al-mo‘jam”da poetik nuqsonlarning ilmiy tavsifi. 2.2. “badoye’ us-sanoye’”da ma’noga ta’sir qiluvchi nuqsonlar va badiiy san’at munosabati. iii. bob. qofiya nuqsonlarining qiyosiy tahlili. 3.1. “al-mo‘jam” asarida qofiya ayblari masalasi. 3.2. “funun ul-balog‘a”da turkiy qofiyaga oid ilmiy-nazariy masalalar tadqiqi. xulosa kirish tadqiqot mavzusining dolzarbligi. yana shuni ta’kidlab o‘tish zarurki, mustaqillik bizga …

2 / 49

atida mashhurdir. bu asar va uning muallifi haqida alisher navoiy oʻzining “majolis un-nafoyis” asarida “...ammo sanoyi’da kitobe tasnif qiliptur “badoyi’-i atoiy”g‘a mavsumdur...” deb yozadi. balog‘at ilmining rivojiga munosib hissa qoʻshgan bu asar xv-xvi asrlarda yaratilgan. muallif bu asarida balog‘at san’atlarini “miftohu-l-ulum” da uchramagan o‘ziga xos uslubda tasniflaydi. “badoyi’ us-sanoyi’” asari bir necha tillarga tarjima qilingan boʻlsa-da, uning o‘ziga xos xususiyatlari maxsus o‘rganilmagan. demak, ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligi atoulloh husayniy yozgan “badoyi’ us-sanoyi’” asari mundarijasining o‘rganilishi bilan belgilanadi. ilmiy izlanishning maqsad va vazifalari. atoulloh husayniyning “badoyi’ us-sanoyi’” asarida badiiy san’atlar tasnifini o‘rganish mazkur tadqiqotning maqsadidir. shuningdek, tadqiqotda quyidagi vazifalar belgilandi: - balog‘at ilmi haqida ma’lumot yig‘ish; - “badoyi’ us-sanoyi’” asarining tarkibini tadqiq qilish; - lafziy san’atlar tarkibini oʻrganish; - ma’naviy san’atlar tarkibini oʻrganish; - lafziy-ma’naviy san’atlar tarkibini oʻrganish; - ma’noga ta’sir qiluvchi ayblar tarkibini oʻrganish. mavzuning oʻrganilish darajasining qiyosiy tahlili. badoyi-i atoiy, yaʼni atoullox husayniyning “badoylu-s-sanoyt asari fors tilida yozilgan bulib, …

3 / 49

. adabiyotshuoslikda mazkur asar va uning tarjimalari haqida ayrim maqolalar e’lon qilingan. lekin atoulloh husayniyning “badoyi’ us-sanoyi’” asarida badiiy san’atlar tasnifi xususida maxsus ilmiy-tadqiqot ishi olib borilmagan. tadqiqotning ilmiy yangiligi. atoulloh husayniyning “badoyi’ us-sanoyi’” asarida badiiy san’atlar tasnifi tadqiq qilindi. - adabiyotshunoslikda badiiy san’atlar talqini tadqiq qilindi; - she’rshunoslik ilmidagi “balog‘at” tushunchasi oʻrganilib, tahlil qilindi; - ilmi bayon, ilmi ma'oniy va ilmi badi’ tushunchalari oʻrganildi; - asarda keltirilgan ma’naviy, lafziy hamda lafziy-ma’naviy san’atlar alohida oʻrganilib, misollar vositasida sharhlashga, shuningdek, boshqa ilmiy asarlar bilan qiyosiy oʻrganishga harakat qilindi; - “badoyi’ us-sanoyi’” asarida alohida bob sifatida keltirilgan ma’noga ta’sir qiluvchi ayblar tahlilga tortildi. tadqiqot predmeti va ob’yekti. mazkur tadqiqot ishida asosiy manba sifatida a.rustamovning 1981-yil toshkentda nashr qilingan oʻzbekcha tarjimasi va qo‘shimcha manba sifatida hifnu nosifning “qovo‘idu-l-lug‘ati-l-arabiyya va-l-balog‘a”, ahmad taroziyning “funun ul-balog‘a” o‘zbek adabiyotshunoslarining tadqiqotlaridan foydalanildi. tadqiqotning ilmiy ahamiyati. mazkur bitiruv malakaviy ishining nazariy ahamiyati shundaki, bu mavzuning yoritilishi orqali “badoyi’ us-sanoyi’” …

4 / 49

asosida takomillashdi. arab ilmida adabiyotshunoslik uch mustaqil sohada tavsiflangan: 1. ilmi bade’ (ar. yangi, ajoyib, nodir) – fikrni ravon va nafis ifodalash usullari va vositalari, badiiy san’atlarning turlari hamda xususiyatlari. 2. ilmi aruz – she’riy vaznlar va ularning qonun-qoidalari. 3. ilmi qofiya – qofiya qonuniyatlari va turlari. ilmul badi’ – balog‘at tarkibiga kiruvchi uch ilmning biri hosoblanadi. tarixiy poetikaga doir bizgacha ma’lum asarlar turli davrlarda yaratilgan bo‘lib, ular sohaning muayyan masalalariga bag‘ishlangan. ulardan ba’zilari tarixiy poetikaning har uch yo‘nalishi, ayrimlari faqat aruz yoki qofiya yoxud badiiy san’atlar tahliliga bag‘ishlangan. ilmul badi’ga oid dastlabki asarlar arab tilida yaratilgan boʻlib, ix–x asrlarga oid nasr bin hasanning “mahosin ul-kalom”, ibn mu’tazning “kitob ul-badi’”, qudama ibn ja’farming “naqd ush-she’r”, abu hilol al-askariyning “kitob as-san’atayn”, abul qohira jurjoniyning “asror al-balog‘a” va “daloyil al-a’jaz” risolalari shular jumlasidandir. ibn mu’tazzning “kitob ul-badi’” (ix–x) asari badiiyat ilmiga bag‘ishlangan bo‘lib, olim tajnis va uning turlarini bayon qilish barobarida qofiyaning …

5 / 49

va qofiya ayblari (iqvo) tilga olinadi, izohlanadi. qinoiyning “mezon uz-zahab fi sinoat she’r ul-arab”, damanxuriyning “al-hoshiya ul-kabiri ali matn ul-kofi fi ilm ul-aruz va-l qavofiy” asarlarida ham badiiy san’at va vazn munosabatlari asosida qofiya ayblari, ixtiloflari borasida fikrlar keltirilgan[footnoteref:3]. [1: abdulloh ibn mutazz. kitab al-bade’ / крачковский. и.ю. избранные сочинения. т.6. –м. л. 1956, - с.179-252.] [2: al-askariy. divan al-maoniy.t.1-2. qohira. 1933. (ушбу каталогнинг рус тилидаги таржимаси а.б.куделиннинг “средновековая арабская поэтика (вторая половина viii – xi век.)” асарига илова қилинган. (–м.: наука, 1983. –с. 231-243)] [3: freytag a. darstellung der arabischen verkckunst. –bonn,1830.] keyinchalik ilmi badi’ va mumtoz qofiya uzviyligi asosidagi nazariy fikrlarning takomili vazn va qofiya ilmiga ko‘chgan. arab tilidagi aruz va qofiya ilmi nazariyasi aks etgan muhim manbalardan biri abu zakariyyo (al-xatib) at-tabriziyning “al-kafi fi-l aruz val qavofiy” (“aruz va qofiyaga oid kifoya” xii) asaridir[footnoteref:4]. xatib tabriziy “al-kafi fi-l aruz va-l qavofiy” (“aruz va qofiya haqida kifoya”) asarida …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 49 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"poetik nuqsonlarning qiyosiy tadqiqi (“al-mo‘jam”, “badoye’ us-sanoye’”, “funun ul-balog‘a”)" haqida

о‘zbekiston respublikasi oliy va о‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat til va adabiyot universiteti magistratura bо‘limi turdiboyeva ziyoda abdumutal qizining poetik nuqsonlarning qiyosiy tadqiqi (“al-mo‘jam”, “badoye’ us-sanoye’”, “funun ul-balog‘a”) mavzusidagi magistrlik akademik darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya mutaxassislik: 70230502 adabiyotshunoslik (o‘zbek adabiyoti) mutaxassisligi himoya qilishga ruxsat “_____________________________” magistratura bо‘limi boshlig‘i kafedrasi mudiri ________ _______________________________ 2023 y «____» ilmiy rahbar: _____________________________ toshkent-2023 yil mundarija kirish asosiy qism i. bob. poetikaga oid risolalarda badiiy san’at va qofiya tadqiqi. 1.1. arab va fors adabiyotshunosligi manbalari...

Bu fayl DOCX formatida 49 sahifadan iborat (117,2 KB). "poetik nuqsonlarning qiyosiy tadqiqi (“al-mo‘jam”, “badoye’ us-sanoye’”, “funun ul-balog‘a”)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: poetik nuqsonlarning qiyosiy ta… DOCX 49 sahifa Bepul yuklash Telegram