oksidlar

PPTX 20 pages 5.0 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.0 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

oksidlar oksidlar nazariy qism oksidlar, (yunoncha, oxys — nordon) — elementlarning kislorod bilan tabiiy kimyoviy birikmalari, minerallar sinfi. 300 taga yaqin mineralni oʻz ichiga oladi. tabiatda eng koʻp uchraydigan oksiddan biri — suv (vodorod oksidi). silikat angidrid (sio2) koʻpgina togʻ jinslari tarkibiga kiradi. ularning umumiy formulasi e2on (e—kisloroddan boshqa kimyoviy element)lekin bu hamma oksidlarga to‘g‘ri kelmaydi. masalan, co, co₂, no₂, p₂o₅ kabi misollar umumiy formuladan istisno bo‘lishi mumkin. oksidlarni nomlashda avval kimyoviy element nomi, keyin shu elementning ayni oksid tarkibidagi valentligi qavsichida beriladi va chiziqcha qo’yilib, oksid so’zi qo’shiladi. masalan, feo—temir(ii)-oksid, fe2o3— temir (iii)-oksidi. davriy jadvaldagi he, ne, ar — oksidlarining mavjud emas. boshqa elementlarning oksidlari suv bilan ta’sirlashib tegishli birikmalar hosil qilish xossalariga ko’ra befarq (co, n2o, no) va tuz hosil qiluvchi oksidlarga bo’linadi. tuz hosil qiluvchi oksidlar suv bilan ta’sirlashib hosil qilgan birik malarining xossalariga ko’ra yana uchga; asosli, kislotali, amfoter oksidlarga bo’linadi. asosli oksidlar deb, suv bilan …

2 / 20

bilan olinadi: 2cus+3o2→ 2cuo+2so2; 2mns+3o2→ 2mno+2so2; asosli oksidlar kimyoviy xossasi 1.asosli oksidlar suv ta’sirida tegishli asos (ishqor)larni hosil qiladilar: na2o+h2o → 2naoh; mgo+h2o → mg(oh)2; cao+h2o → ca(oh)2; cao+sio2 → casio3 ; cao+p2o5→ ca3(po4)2; feo+sio2→ fesio3 ; na2o+co2 → na2co3; k2o+so2 → k2so3 ; 2.kislotalar bilan ta’sirlashib tuz va suv hosil qiladilar: feo+2hcl → fecl2+h2o; mgo+h 2so4 → mgso4+h2o; cao+2ch3cooh → ca(ch3coo)2+h2o; cuo+2hno3 → cu(no3)2+h2o; asosli oksidlarning barchasi qattiq moddalar bo’lib, kristall va amorftuzilishga, o’ziga xos rangga ega: feo (qoramtir) ag2o, cuo — qora, cao, na2o, k2o, mgo, mno — oq rangli, coo — ko’kimtir yashil, nio —yashil. ishqoriy metallamirig oksidlari suvda yaxshi eriydi, ishqoriy-yer metallari oksidlari qisman, boshqa asosli oksidlarsuvda yomon eriydigan moddalar. yuqori temperaturalarda suyuqlanuvchan, elektr tokini o’tkazmaydigan birikmalardir. kislotali oksidlar. suv bilan ta’sirlashib kislotalami hosil qiluvchi oksidlarga kislotali oksidlar deyiladi.ular qatoriga:co2, so2, n2o5 ,p 2o5, so3, cl2o7 oksidlari va mn2о7, mno3, cro3, v2o5, moo3, wo3 kabi metallarning …

3 / 20

va metallmaslarga kislota eritmalarini ta’sir ettirish bilan hosil qilinadi: cu+4hno3(kons) → cu(no3)2+2no2+2h2o, cu+2h2so 4(kons) →cuso4+so2+2h2o, 2h2so4+c→ 2h2o+2so2+co2 , nazariy ma'lumotlar kimyoviy xossalari. 1.suv ta’sirida tegishli kislotalami hosil qiladi: 2no2+ h 2o → hno2+hno3, p2o5+3h2o → 2h 3po4, cro3+h2o → h2cro4, mn2o7 +h 2o → 2hmno4, cl2o7+h 2o → 2hclo4, 2.asos (ishqor)lar bilan reaksiyaga kirishib tuz va suv hosil qiladi: co2+2naoh → na2co3+h2o, yoki co2+naoh → nahco3, so2+2koh → k2so 4+h2o, yoki so3+koh →khso4, n2o5+ca(oh)2 → ca(no3)2+h2o, 2cu(oh)2+co2 →(cuoh)2co3+h2o, 3.asosli oksidlar bilan birikib tuzlami hosil qiladi: na2o+co2 → na2co3 , k2o+sio2 → k2sio3, cao+co2 → caco3, mno+so3 → mnso4, amfoter oksidlar. ham kislota, ham asos xossasiga ega bo‘lgan oksidlar amfoter oksidlar deyiladi. amfoter (“ikki yuzlamachi”) oksidlar qatoriga beo, zno, sno, pbo, al2o3, cr2o3, mno2, sno2, pbo2 larni kiritish mumkin. olinishi. 1.ko‘pchilik boshqa oksidlar qatori bu oksidlar ham kislorod bilan ayni elementlarning o‘zaro bevosita ta’sirlashuvi natijasida hosil bo’ladi. 4al+3o2 → 2al2o3, 2zn+o2 …

4 / 20

b oksidlar. ular bir nechta oksidning o‘zaro birikishi yoki bitta elementning har xil oksidlanish darajalarida bo‘lishi natijasida hosil bo‘ladi. aralash oksidlar qatoriga fe3o4 (feo•fe 2o3), pb2o3 (pbo•pbo2), co3o 4 (coo •co2o3) larni kiritish mumkin. oksidlar mavzusi yuzasidan qiziqarli metod va topshiriqlar: amaliy qism. 1.quyidagi kimyoviy reaksiyalarni davom ettiring! na₂o + h₂o → ___ co₂ + h₂o → ___ zno + hcl → ___ fe₂o₃ + h₂so₄ → ___ so₂ + naoh → ___ oksidlar mavzusi yuzasidan qiziqarli metod va topshiriqlar: amaliy qism. 2. qiziqarli matematik topshiriq! quyidagi oksidlarning nisbiy molekulyar massasini hisoblang va eng yengilini aniqlang: *co₂ *al₂o₃ *mgo *so3 *na₂o 3.sirli oksid! quyidagi ma’lumotlar asosida oksid formulasini toping: #bu oksid kislotali oksidlar qatoriga kiradi. #uning tarkibida 1 ta metal va 3 ta kislorod atomi bor. #u ishqorlar bilan reaksiyaga kirishadi. #uning nisbiy molekulyar massasi 102 g/mol ga teng. 4. "noto‘g‘ri ma’lumotni top!" topshiriq: quyidagi ma’lumotlardan qaysi biri noto‘g‘ri ekanligini …

5 / 20

tarkibidagi modda qizil lakmus qog’ozida ko‘k rangga o‘tdi. savollar: 1. har bir flakonda qaysi oksid bor edi? 2. har bir oksidning kimyoviy formulasi qanday? 3. ushbu oksidlarning turlarini aniqlang. “ortiqchasini top” o‘yini. topshiriq: quyidagi qatorlarga mos kelmaydigan oksidni aniqlang. 1. co₂, so₂, p₂o₅, na₂o 2. zno, al₂o₃, fe₂o₃, cao 3. cuo, feo, mgo, so₃ "reaksiya to‘g‘rimi?" topshiriq: quyidagi reaksiya tenglamalaridan noto‘g‘rilarini toping va to‘g‘rilang. 1. na₂o + h₂o → na₂oh 2. zno + hcl → zncl₂ + h₂ 3. so₂ + h₂o → h₂so₄ 4. cao + co₂ → caco₃ .“xatolikni top!” – noto‘g‘ri formulalarni tuzating.topshiriq: quyidagi oksidlarning formulalarida xatolik bor. to‘g‘ri variantni yozing. 1. ca₂o 2. feo₃ 3. p₂o₄ 4. nao “kim birinchi topadi?”- quyidagi jadvaldagi oksidlarning umumiy nomini yozing. e'tiboringiz uchun raxmat image1.png image2.svg image3.png image4.svg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.gif image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.jpeg image15.png image16.png image17.svg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oksidlar"

oksidlar oksidlar nazariy qism oksidlar, (yunoncha, oxys — nordon) — elementlarning kislorod bilan tabiiy kimyoviy birikmalari, minerallar sinfi. 300 taga yaqin mineralni oʻz ichiga oladi. tabiatda eng koʻp uchraydigan oksiddan biri — suv (vodorod oksidi). silikat angidrid (sio2) koʻpgina togʻ jinslari tarkibiga kiradi. ularning umumiy formulasi e2on (e—kisloroddan boshqa kimyoviy element)lekin bu hamma oksidlarga to‘g‘ri kelmaydi. masalan, co, co₂, no₂, p₂o₅ kabi misollar umumiy formuladan istisno bo‘lishi mumkin. oksidlarni nomlashda avval kimyoviy element nomi, keyin shu elementning ayni oksid tarkibidagi valentligi qavsichida beriladi va chiziqcha qo’yilib, oksid so’zi qo’shiladi. masalan, feo—temir(ii)-oksid, fe2o3— temir (iii)-oksidi. davriy jadvaldagi he, ne, ar — oksidlarining mavj...

This file contains 20 pages in PPTX format (5.0 MB). To download "oksidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: oksidlar PPTX 20 pages Free download Telegram