tarjima atoqliotlar va geografik nomlar

PPTX 40 pages 136.9 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 136.9 KB

File type PPTX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

презентация powerpoint mavzu: atoqli otlar, geografik nomlar, tashkilotlar nomlarini tarjima qilish. reja: terminlar tarjimasi. qisqartma so‘zlar tarjimasidagi muammolar. 3.“tarjimonning sohta do‘stlari” muammosi. 4.transliteratsiya. transkripsiya. an'anaviy qo'llanilayotgan shakllar. kontekstning roli. 5.standartlashtirilgan shakllar. egzonim va endonimlar. tarixiy va siyosiy omillar. 6.rasmiy nomlar. qisqartmalar.tashkilotning faoliyat sohasi va maqsadi. brend nomi sifatida qo'llanilishi. 7.atoqli otlar, geografik nomlar va tashkilotlar nomlarini to'g'ri tarjima qilishning ahamiyati. yer yuzida millionlab geografik nomlar - toponimlar mavjud. yer yuzidagi har bir geografik obyekt, hodisa va voqeaning o'z nomi bor. har bir dengiz, har bir daryo, har bir tog'u - cho'qqi, har bir shahar, qishloq, har bir daha, har bir mahalla, ko'cha o'z nomiga ega. geografik nomlarga shunday o'rganib ketganmizki, hatto, ularning mavjudligini ham unutib qo'yamiz. faraz qilaylik, bir zum geografik nomlar yo'qolib qoldi deb: kim qayerga borishini ham, qayerdan kelayotganini ham, shuningdek qayerda yashashini ham bilmay qoladi. geografik nomlar hayotiy zarurat bo'lib qolgan. geografik nomlar asosan ikki xil bo'ladi: …

2 / 40

har bir kishi, avvalo, o'z joyi - shahri, qishlog'i, mahallasi, ko'chasi nomini, ularning qanday hodisa, voqea, tabiiy xususiyat, qanday inson nomi bilan bog'liqligini bilishni istaydi. nega hindikush, ajal vodiysi, borsakelmas, dashti margoh, dashti lut, o'lik dengiz deyiladi? chet ellardagi nomlarning ba'zilarini o'zbek tiliga tarjima qilinsa, g'alati, ba'zan bema'ni nomlarni ko'rasiz. krivoy rog - egri shoh, tbilisi - qaynar buloq, vladivostok - sharqni egalla, velikiye luki - katta yoylar, los - anjeles - “bizning janobi oliylari farishtalar qiroli” va h.k. joy nomlarini yozishda ham nozik tomonlari bor. ba'zan bir harf o'zgarishi bilan tamomila boshqa joy tushuniladi. masalan: amu - amur, avstriya - avstraliya, riga - risa, jurjon - juzjon, mari - mariy, neva - niva va boshqalar. bularning hammasini toponimika fani o'rganadi. toponimika ham yunoncha “topos” va “noma” so'zlaridan hosil bo'lgan. bu fan geografik nomlarning kelib chiqishi, rivojlanishi, o'zgarishini, ularning mazmuni, shakli va to'g'ri yozilishini o'rganadi. toponimika geografiya, tarix va tilshunoslik …

3 / 40

niyati yaratiladi. joy nomlarini o'rganuvchi mutaxassislar toponimistlar deb, terminlarni o'rganuvchi mutaxassislar terminologlar deb ataladi. toponimika va terminshunoslikka oid ma'lumotlar kishilar bilimini juda kengaytiradi hamda madaniy saviyasini o'stiradi. deyarli barcha buyuk kishilar, allomalar toponimika va terminshunoslikka oid ma'lumotlarga juda qiziqqan va o'zlari ham fanning bu sohalari bilan shug'ullanganlar. geografiya darslarida toponimika va terminshunoslikka oid ma'lumotlardan foydalanish o'quvchilarning fanga qiziqishini kuchaytiradi va shu sohada chuqur bilim olishlariga yordam beradi. har bir fanni, shu jumladan toponimikani ham puxta o'rganish uchun uning atama va tushunchalarini bilish zarur. toponimikaning o'ziga xos atama va tushunchalari mavjud. bularning eng muhimlari quyidagilar: abbreviatsiya - geografik nomlarning qisqartirilgan shakli: xxr, aqsh, mar, bam, donbass, kuzbass, rf va boshqalar. antonim nomlar - bir - biriga teskari ma'noli geografik nomlar: oqdaryo - qoradaryo, kungay olatog'i - terskay olatog'i, yuqori chirchiq - quyi chirchiq, oqtog' - qoratog' va boshqalar. antroponim nomlar - kishilarning ismi, familiyasi, taxallusi, laqamidan olingan nomlar: navoiy shahri, beruniy …

4 / 40

oroli nomidan vulqon termini, karst rayoni nomidan karst termini hosil bo'lgan va h.k. dromonim - yo'llar bilan bog'liq nomlar: yangiyo'l, buyuk ipak yo'li, toshkent - termiz yo'li. ekzonim - yozilishi va talaffuzi odat (traditsion) bo'lib qolgan geografik nomlar. toponimikaning rivojlanish tarixidan geografik nomlarning ma'nosini, ularning kelib chiqishini, o'zgarishini bilishga qiziqish juda qadim zamonlardan boshlangan. toponimikaga oid ma'lumotlar qadimgi dunyo olimlari asarlarida ko'plab uchraydi. chunonchi, gerodotning “tarix”, strabonning “geografiya”, pomiponiy melaning “xorografiya”, pliniyning “tabiiy tarix” nomli asarlarida ko'pgina toponimik ma'lumotlarni uchratish mumkin. sharqda, jumladan, o'rta osiyoda ham toponimikaga qiziqish qadimdan boshlangan. yusuf xos hojibning “qutadg'u bilig”, abu rayhon beruniyning “qonuni ma'sudiy”, “hindiston”, “saydana”, mahmud koshg'ariyning “devonu lug'atit turk”, ibn sinoning “dengiz qirg'oqlari” asarlarida toponimikaga oid juda ko'p ma'lumotlarni topish mumkin. toponimik ma'lumotlar muallifi noaniq “hudud al - olam” nomli geografik asarda ham mavjud. zahiriddin muhammad boburning “boburnoma” asari mumtoz o'lkashunoslik asari bo'lishi bilan birga unda toponimikaga oid juda ko'p ma'lumotlar bor. …

5 / 40

adi. masalan, turkiycha tosh so'zini arablar shosh deb talaffuz qilishidan ma'no o'zgarganini aytadi. “saydana” kitobida 400 dan ortiq qishloq, tog', daryo, shahar va orollarning nomlari tilga olingan. “qonuni ma'sudiy” kitobida 603 ta joy nomi ko'rsatilgan. abu rayhon beruniy mo'lton shahri nomiga quyidagicha izoh bergan (h.h.hasanov, 1985): “mo'ltonning (asl) nomi koshiyapura edi. keyin hansapura, keyin bashapura, keyin sanbhapura va keyin mo'lastxona, ya'ni “asl joy” deb nomlanadi; mo'l - “asl”, tona - “joy” demakdir” deydi. “mineralogiya” kitobida konlarning geografik tarqalishi, qaysi toshning qaysi tog', qaysi daryo vodiysi va qaysi qishloqdan qazib olinishi haqida yozishi bilan birga ayrim tosh, minerallarga izoh ham bergan. beruniyning dunyo xaritasida qirqqa yaqin joy nomlari berilgan. muallifi noma'lum “hudud al - olam” (x asr) kitobida ham geografik toponimika va terminshunoslikka oid ma'lumotlar ko'p. bu kitobda buxoro, farob, poykent, so'g'd, tavovis, karmina, dabusi, arbinjon, kushoniya, samarqand, kesh, termiz, zomin, jizzax, farg'ona, axsikat, qubo, shosh, kot va boshqa joylar haqida …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarjima atoqliotlar va geografik nomlar"

презентация powerpoint mavzu: atoqli otlar, geografik nomlar, tashkilotlar nomlarini tarjima qilish. reja: terminlar tarjimasi. qisqartma so‘zlar tarjimasidagi muammolar. 3.“tarjimonning sohta do‘stlari” muammosi. 4.transliteratsiya. transkripsiya. an'anaviy qo'llanilayotgan shakllar. kontekstning roli. 5.standartlashtirilgan shakllar. egzonim va endonimlar. tarixiy va siyosiy omillar. 6.rasmiy nomlar. qisqartmalar.tashkilotning faoliyat sohasi va maqsadi. brend nomi sifatida qo'llanilishi. 7.atoqli otlar, geografik nomlar va tashkilotlar nomlarini to'g'ri tarjima qilishning ahamiyati. yer yuzida millionlab geografik nomlar - toponimlar mavjud. yer yuzidagi har bir geografik obyekt, hodisa va voqeaning o'z nomi bor. har bir dengiz, har bir daryo, har bir tog'u - cho'qqi, har bir shahar, qi...

This file contains 40 pages in PPTX format (136.9 KB). To download "tarjima atoqliotlar va geografik nomlar", click the Telegram button on the left.

Tags: tarjima atoqliotlar va geografi… PPTX 40 pages Free download Telegram