toponimika va geografik terminshunoslik

PPTX 17 pages 7.2 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.2 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: toponimika va geografik terminshunoslik reja. 1. toponimika va geografik terminshunoslikning bog‘liqligi 2. makro, mezo va mikrotoponimlar 3. xalq toponimikasining keng qo‘llanilishi. har bir fanning muayyan tushuncha, qoida, qonunlarni ifodalaydigan tayanch so‘z, termin va iboralari bo‘ladi. toponimikaning alohida ilm sohasi ekanligini bildiruvchi o‘z tushunchalarini ifodalovchi tayanch tushuncha va so‘z – terminlari mavjud. toponim-lotincha tpos-joy, yer, noma-nom, ism so‘zlaridan olingan bo‘lib, joy nomi , geografik nom – atoqli ot geografik ob‘ektni alohida nomga ega ekanligini bildiradi. toponimiya - malum hududdagi joy nomlarining yig‘indisi. toponimika – joy nomlarini geografik ob‘ektlarning nomlarini o‘rganuvchi ilm sohasi hisoblanadi. antroponim har qanday shaxsning atoqli oti, ismi otasining ismi laqabi taxallusi. antroponimlardan geografik nomlar yasalib kelishi kishilar nomiga qo‘yilgan dengiz cho‘l tog‘ tizmasi shahar va boshqa geografik ob‘ektlar - potronimlar deyiladi. barens dengizi, bering, bafort , tasmaniya dengizlari , boliviya , kolumbiya davlatlari, vashington, dehli , hoshimin kabi poytaxt shaharlar, laperuza, bering, kuk, devisov, torresov kabi bo‘g‘ozlar …

2 / 17

i turini mazmunini ifodalaydigan so‘z ibora (terakli, beshqayrag‘och, qoratog‘ va boshqalarga aytiladi). odatda mahalliy geografik atamalar geografik nomlar hosil bo‘lishida faol qatnashadi. qo‘shtegirmon qishlog‘i yangiariq tumani va boshqalar. oronim – yer usti relefining atoqli otlari qir, jar, vodiy , botqoq, tog‘, tepalik nomlari. toponimik strategrafiya toponimlarning turli yoshdagi turli davrlarda lisoniy har xil bo‘lgan qatlamlari. qatlam tasviri mazmunidagi bu ifoda geologiya fanidan olingan bo‘lib, pastgi o‘rta yuqori qatlamalrda so‘zlarning joylashuvi orqali geografik nomning eng qadimgisidan hozirgi ishlatiladigan yuqori qatlamlargacha ma‘nosini aniqlashga yordam ebradi. toponim semantikasi geografik nomning lug‘viy manosi demakdir. kal‘ka – (fransuscha nusxa ) boshqa tillardagi geografik nomlarni muayyan tilga o‘zbekcha tilga to‘liq yoki qisman tarjimada ifodalash. chunonchi great, salt, laki – katta sho‘r ko‘l new gellnd – yangi zelandiya inglizcha beloe mori oq dengiz, novaya zemliya yangi yer oroli. aynan tarjima qilingan ma‘nosi bir-u ikki tilda ikki xil aytiladigan nomalr kal‘ka bo‘ladi. qizilsuv, surxob, qorasuv-siyohab, toponimik formant – …

3 / 17

g‘ri yozilishi imlosi oynonim aholi turar joylarining nomi -urbonim, shahr ichidagi nomlardir. ma‘lum bo‘ldiki toponimika faniad ishlatiladigan atamalar so‘zlar iboralar asosan geografik mazmunga ega. geografik nomlar turli maqsad va nuqtai nazardan o‘rganilishi mumkin o‘rta va markaziy osiyo geografik nomlarining yirik tatqiqotchisi mashhur geografik olim i.m.murzayev toponimlar yetti xil nuqtai nazardan o‘rganilishi mumkin. bular nomning geografik ob‘ekt turiga mansubligi, paydo bo‘lish sharoiti va vaqti. u yoki bu tilga mansubligi, mazmun va etmologiyasi bo‘yicha. gramatik qoida va miyyorlarga tog‘ri kelishi. bir tildan ikkinchi tilga tarjima qilish imkoniyati va tarqalishi, areali va migratsiyasi yani nomning ko‘chib yurishi nuqtai nazarlaridan o‘rganilishi mumkin. toponimlarning bunday turlicha yo‘nalishlarda o‘rganilishi bir necha metotlar yordamida amalga oshiriladi. nomlarni tarixiy tahlil qilish metodi orqali toponimning paydo bo‘lishi evalutsiyasi o‘zgarishi nom vujudga kelgan ijtimoiy muhit aniqlanadi. geografik paydo bo‘lgan tarixiy sharit va manbani aniqlash bu metodning mahiyatini tashkil etadi. lingvistik metodlar etmologiya metodi formatlari metodi va leksik, semantik tahlil metodini …

4 / 17

‘planadi. shunday qilib, toponimikaning tatqiqot metodlari bir necha bo‘lib, bu mertodlar tilshunoslik tarix va geografiya fanlarining tadqiqot metodlariga yaqin turadi. geogrfaik nomlarning kelib chiqishi tarqalishi manosi haqidagi fan bo‘lgan toponimika geografik hodisa va jarayonlarning natijasi bo‘lgan nomlarni aniq bir hudud bilan bog‘lab o‘rganagni bois toponimikani geografik mazmuni va mohiyati fan desak to‘g‘ri bo‘lishi mumkin. o‘zbekistonda har biri o‘z o‘rniga ega bo‘lgan 17 mingdan ortiq qishloq va aholi manzilari, 5 mingdan oshiq quduq borligi hisobga olingan bo‘lib ularning faqat ma‘nosini axtarish bilangina o‘rganib bo‘lmaydi. joy nomlar qo‘yilishidagi qonuniyatlarni qidirib topish ularni guruhlarga tasniflab o‘rganish kerak. shundagina nomlarning izohli lug‘atini tuzish mumkin. geografik fanlar enk planetar tarzdagi okean dengiz, materik , tog‘ sestemasi, region, davlat nomlari makro toponimlar , qo‘ltiq, ko‘rfaz, bo‘g‘oz, ko‘l botqoqlik, muzlik tog‘ tizmasi tarmog‘i daryo irmog‘i o‘rtacha kattalikdagi shaharlar nomlari hajmidagi mezo toponimlar va mahalliy ahamiyatli mikrotoponimlarga bo‘lish ananasi mavjud. ammo bu tasnif ham nisbiy bo‘lib, mashhurligi ahamiyati …

5 / 17

ografiyada yuqorida qisman qayd etilgani mezden mintaqa , iqlimzona, landshaft atmosfera, biosfera rayonlashtirish iqtisodiy rayon, musson, fiyon, seklon, antiseklon, tropik, rel‘ef, tog‘ adir tekilsik, ploto, yassi tog‘lik, pasttekislik, bug‘oz dengiz, orol va boshqa mingdan oshiq soz ishlatiladi. bu tarminlarning oldiga yana aniqlagich qo‘shiladiki, hodisa, jarayon, voqeylik, turini bildiradi. arktika mintaqa issiq iqlim, baland tog‘ qumli cho‘l tropik siklon, yirik iqtisodiy rayon, sanoat tuguni, eroziya rel‘efi, va hakozo. ushbu va boshqa geografik atama va so‘zlar geografiya fanida mumkin. qadimgi yunon, lotin va hozirgi yevropa xalqlari tillaridan olingan terminlar ko‘pchilikni tashkil etadi. shelf inglizcha fiyon landshaft-nemischa, metiorit metioroilit – yunoncha, meloratsiya – lotincha, kadastr – artizan –fransuzcha, plota, kryaj, uval-ruscha, so‘zlar umumqabul qilingan geografik terminlar shunday so‘zlardir. shu bilan faqat muayyan geografik landshaft voqeylik yoni relefini ifodalash uchun aniq bir regiondan olingan ilmiy terminlar sifatida qabul qilingan so‘z va iboralar talaygina. aniq bir regiondan olingan ilmiy terminlar sifatida qabul qilingan so‘z va …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toponimika va geografik terminshunoslik"

mavzu: toponimika va geografik terminshunoslik reja. 1. toponimika va geografik terminshunoslikning bog‘liqligi 2. makro, mezo va mikrotoponimlar 3. xalq toponimikasining keng qo‘llanilishi. har bir fanning muayyan tushuncha, qoida, qonunlarni ifodalaydigan tayanch so‘z, termin va iboralari bo‘ladi. toponimikaning alohida ilm sohasi ekanligini bildiruvchi o‘z tushunchalarini ifodalovchi tayanch tushuncha va so‘z – terminlari mavjud. toponim-lotincha tpos-joy, yer, noma-nom, ism so‘zlaridan olingan bo‘lib, joy nomi , geografik nom – atoqli ot geografik ob‘ektni alohida nomga ega ekanligini bildiradi. toponimiya - malum hududdagi joy nomlarining yig‘indisi. toponimika – joy nomlarini geografik ob‘ektlarning nomlarini o‘rganuvchi ilm sohasi hisoblanadi. antroponim har qanday shaxsning atoqli ...

This file contains 17 pages in PPTX format (7.2 MB). To download "toponimika va geografik terminshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: toponimika va geografik termins… PPTX 17 pages Free download Telegram