тюрингия ҳавзасининг куэста ландшафти

DOC 77,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404130883_51215.doc тюрингия ҳавзасининг куэста ландшафти. заале дарёси водийси (автор фотоси) иқлимнинг континенталлиги чехия массивининг ички қисми ва тюрингия ҳавзасида янада ортади. прага шаҳрида энг совуқ ойнинг ўртача температураси 0°с дан бир оз паст, энг иссиқ ой + 19°с. йиллик ёғин миқдори атиги 500 мм, қишда унинг анчагина қисми қор тарзида тушади. барча тоғ массивларининг ғарбий ёнбағирларида, ҳатт шарқда ҳам йилига 1000 мм га яқин, айрим ҳолларда бундан ҳам ортиқроқ ёғин тушади. шарқий ёнбағирларда ёғин миқдори кескин камаяди. тоғларда температура ёзда ҳам, қишда ҳам нисбатан паст, масалан, гарц тоғида январнинг ўртача температураси-3,5°с, июлнинг ўртача температураси +10° дан +11°с гача бўлади. шимолий чекка тоғ массивларининг ёнбағирларида, айниқса уларнинг тепасида иқлим совуқ. муттасил сернам кучли ғарбий шамоллар эсади, тез-тез туман тушади, ҳаво сербулут бўлади. қишда қор қалин тушади ва қор (қоплами олти ойгача сақланиб туради. бундай иқлим гарц ва судет тоғлари учун характерлидир. бироқ анча жануб ва ғарброқда жойлашган шварцвальд тоғида ҳам қиш …

сезилиб туради. булар альп тоғларидан бошланадиган рейн ва рона дарёлари ҳамда бош ирмоқлари пиреней тоғларидан сув йиғадиган гаронна дарёсидир. гаронна дарёсида йилнинг барча фаслида сув кўпаяди, лекин баҳордатоғлардаги қорлар эриши натижасида ва кузда кучли жалалар таъсирида дарё суви айниқса тўлибтошиб кетади. дарё сувининг бундай кўтарилиши қисқа вақт бўлиб, жуда тез тугайди. ўрта европа текисликларининг деярли барча дарёлари ва уларнинг кўпгина ирмоқлари областнинг шарқий қисмидан бошланади. судет тоғларидан-эльба (лаба), чехия массивидан-эльбанинг энг катта ирмоғи-влата оқиб тушади. швабия ва франкония юраси платоларидан рейннинг ўнг ирмоқларинеккар ва майн ҳамда юқори дунайнинг баъзи ирмоқлари бошланади. тюринген ўрмони тоғларидан везер дарёси, судет тоғларининг жануби-шарқий чеккасидан-одер дарёси оқиб тушади; одернинг йирик ирмоғи-варта ўрта польша қирларидан бошланади. бу дарёларнинг катта қисми юқори оқимида тоғ дарёси характерида бўлиб, катта гидроэнергия запасларига эга. энг кўп сув сарф қилиш даври баҳорга тўғри келади; бу-қорларнинг эриши билан боғлиқ, бироқ баъзан ёмғир кўп ёққанда ҳам дарё суви қисқа вақт кўпайиб кетади. кўп …

ган. биринчи навбатда ана шу жойлар шудгор қилиниб, экин экилган. ўсимлик қопламининг ҳозирги манзараси бундан бир неча аср аввалгидагидан жуда бошқача. аҳоли сонининг бетўхтов ўсиши ва тобора янгидан-янги ерларнинг ҳайдалиб экин экиш учун фойдаланилиши ўрмонларнинг ниҳоятда қисқариб кетишига сабаб бўлган. ҳозирги вақтда табиий ўрмонлар асосан тоғ массивларининг ёнбағирларида сақланиб қолган, бунинг устига улар барча тоғ ёнбағирларида ҳам учрайвермайди. ёнбағирларнинг қиялиги ва тоғларнинг унча баланд эмаслиги аҳолининг бу ерларда ўрнашиши ҳамда ерларни ҳайдаб экин экишига имкон бермаган. шу сабабли кўпгина тоғ массивларида аҳоли яшаш жойларининг ва маданий ўсимликларнинг юқори чегараси анча баланддан ўтади. тоғларнинг ўрмонлар чегарасидан юқоридаги баланд қисмларидан аҳоли қадимдан ёзги яйлов сифатида фойдаланиб келган. кўп асрлардан бери мол боқиб келиниши ўрмонларнинг ишдан чиқиб қолиши ва қирилиб кетишига ҳамда улар юқори чегарасининг ўрта ҳисобда 150-200 м пасайишига олиб келган. кўп районларда ўрмонлар сунъий тикланмоқда. бироқ кенг дарахтлар ўрнига одатда табиий шароитга чидамлироқ бўлган бир хил игна баргли дарахтлар экилмода. атлантика …

ади. бук ва қишки дуб ўрмонлар ўрнида экинзорлар, боғлар тарқалган; шунингдек, йўллар ёқасига, аҳоли пунктлари атрофига ва ҳайдалган ерлар чеккасига дарахтлар экилган. бунёд этилган бу дарахтзорлар текисликлар ва франция тоғ массивларининг қуйи қисмлари учун айниқса характерлидир; бу ерда сунъий дарахтзорлар бокажалар деб аталади. бокажалар ландшафти париж ҳавзаси, луара пасттекислиги ва марказий массив ёнбағрининг қуйи қисмлари учун характерлидир. аквитанияда дуб ва каштан ўрмонлари ўрнида денгиз бўйи қарағайи (pinus maritima) ўрмонлари бунёд этилди. ўрмон массивлари денгиз бўйининг ландалар деб аталадиган дюнали полосасида айниқса каттадир. бу ерда қумларни мустаҳкамлаш учун қарағай ўтган асрлардан бошлаб экилган. аквитаниянинг қарағай ўрмонлари ёғинлардан гарчи катта зарарланган бўлсада, улар франциянинг энг сер ўрмон районлигича қолди. маданий ўсимликлар ва аҳоли пунктлари ҳам тоғ ёнбағри бўйлаб кўтарилиб, кенг баргли ўрмонлар ўрнини тобора эгаллаб бормоқда. кучли парчаланган рельефли тоғ массивлари шварцвальд, вогеза, гарц ва рудали тоғлар (бу тоғларда қия ёнбағирли тизмалар кенг водийлар билан алмашиниб келади) да аҳоли зич жойлашган ва …

анддан ўтади ва (1600 м), вогеза ҳамда шварцвальд тоғларида 1200-1300 м га тушиб қолади; .бунга асосий сабаб антропоген омилдир. чехия массивининг чекка тоғларида ҳам ўрмонлар чегараси 1200-1300 м дан ўтади, бирақ бу ерда чегара табиий шароитга боғлиқдир. тоғларнинг субальп минтақаси учун дарахтлар эгри-бугри ўсган ўрмонлар, тоғ ўтлоқлари ва торф ботқоқликлари характерли. ўрмонлар кесилиши натижасида ёввойи ўрмон ҳайвонлари ҳам қирилиб кетган ёки чиқиш қийин бўлган тоғли районларга кетган. областнинг дастлабки фаунаси қўшни ўрмонли областлар фаунасидан фарқ қилмаган, бироқ ўрмонлар кесиб юборилган сари унинг состави ҳам жуда ўзгара борган. кўплаб ҳайвонлар ёки деярли бутунлай тугаб кетган, ёки ярим хонаки ҳолда парк ва қўриқхоналарда сақланиб қолган. бўри, силовсин, ўрмон мушуги деярли ҳеч қаерда учрамайди, бироқ тулки билан бўрсиқ анча кўп. қўриқхона ва паркларда буғу, косуля (бу ҳам буғунинг бир тури) ва асл буғу яшайди. ўрмон ҳайвонлари йўқолиб хетиши билан бирга баъзи дашт фаунаси турлари кенг тарқалган; дашт ҳайвонлари яланг майдонлар кенгайган сари тобора …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тюрингия ҳавзасининг куэста ландшафти"

1404130883_51215.doc тюрингия ҳавзасининг куэста ландшафти. заале дарёси водийси (автор фотоси) иқлимнинг континенталлиги чехия массивининг ички қисми ва тюрингия ҳавзасида янада ортади. прага шаҳрида энг совуқ ойнинг ўртача температураси 0°с дан бир оз паст, энг иссиқ ой + 19°с. йиллик ёғин миқдори атиги 500 мм, қишда унинг анчагина қисми қор тарзида тушади. барча тоғ массивларининг ғарбий ёнбағирларида, ҳатт шарқда ҳам йилига 1000 мм га яқин, айрим ҳолларда бундан ҳам ортиқроқ ёғин тушади. шарқий ёнбағирларда ёғин миқдори кескин камаяди. тоғларда температура ёзда ҳам, қишда ҳам нисбатан паст, масалан, гарц тоғида январнинг ўртача температураси-3,5°с, июлнинг ўртача температураси +10° дан +11°с гача бўлади. шимолий чекка тоғ массивларининг ёнбағирларида, айниқса уларнинг тепасида иқлим со...

Формат DOC, 77,5 КБ. Чтобы скачать "тюрингия ҳавзасининг куэста ландшафти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тюрингия ҳавзасининг куэста лан… DOC Бесплатная загрузка Telegram