bo`z tuproqlar poyasi (kamari)ning tuproqlari

DOC 90,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350668844_18107.doc www.arxiv.uz bo`z tuproqlar poyasi (kamari)ning tuproqlari reja: 1. buz tuproklar poyasining tuproklari. 2. relyefi tog` jinslari. 3. iqlimi. 4. o`simliklar. 5. sug`oriladigan botqoqlashgan-o`tloqi tuproqlar bo`z tuproqlar poyasining tuproqlarini dastlab a.middendorf (1882) va n.teyx (1881) o`rgandilar. bu tuproqlarni n.a.dimo "och tuproq", s.s.neustruyev "bo`z tuproqlar" deb atashni taklif qildilar. a.n.rozanov keyinchalik ko`p yillik izlanishlar samarasi o`laroq "o`rta osiyo bo`z tuproqlari" kitobini yozdi (1951). bo`z tuproqlar poyasi tog`larning yuksakligi 250-400 metr dan 1400 metrgacha, janubda 1500-1600 metr absolyut yuksakliklarini ishg`ol qiladi. biologik va iqlimiy sharoitlarning ifodalanishiga ko`ra bu tuproqlarning yuqori chegarasi hamma joyda har xil yuksakliklardan o`tadi. keyingi yillarda toshkentlik tuproqshunoslar n.v.kimberg, b.v.gorbunov, a.z.genusovlar tomonidan olib borilgan tekshirishlar natijasida bo`z tuproqlar poyasi bilan cho`llarning biologik va iqlimiy sharoitlari orasida muhim farqlar borligi va bu farqlar bir-biridan ajralib turadigan tuproqlar paydo bo`lganligi aniqladi. relpefi tog` jinslari. bo`z tuproqlar tyan-shan, pomir-oloy va kopetdog` tog`larining etaklaridagi qiya tekisliklarda, tog` daryolarining terrasalarida va tog`oldi murakkab relpefli …

r yer yuziga yaqinlashganda (3-5 m) tuproq gorizontlari bo`ylab kapillyarlar orqali ko`tarilayotgan nam o`tma tuproqlarni hosil qiladi. sizot suvlari yanada yuzada joylashgan yerlarda esa bo`z tuproqlar zonasining gidromorf tuproqlari-sho`rxoklar va o`tloqi tuproqlar hosil bo`ladi. iqlimi. bo`z tuproqlar poyasining iqlimi turkiston cho`llarning iqlimidan aridlik va kontinentalligining ozligi bilan farqlanadi. tog`lari uchta yuksaklik iqlim poyasiga bo`linadi: arid, subgumid, gumid-subnival. har bir poyas maolum geomorfologik rayonlarga muvofiq keladi: arid-tog`oldi qiya tekisliklari va past tog`lar, subgumid-o`rtacha yuksaklikdagi tog`lar, gumid-subnival-yuksak tog`lar. bo`z tuproqlar yuqorida eslatib o`tilganidek 1600 m yuksaklikkacha bo`lgan joylarni egallaydi. bo`z tuproqlar poyasining o`rtacha yillik temperaturasi zonaning shimolida 9-11°, markazida (toshkent, samarqand oblastlari) 12-13,6° va janubida (tojikiston turkmaniston va janubiy o`zbekistonda) 14-15° ni tashkil qiladi. yillik yog`in miqdori yuqoridagilarga muvofiq 200-300, 250-500 va 250-600 mm ni tashkil qiladi. zonaning shimolida yog`in asosan qishda va bahorda bo`lib, bahorgi yog`inlar maksimumi mai oyiga to`g`ri keladi, markazda yog`ining asosiy qismi baqorda mart-aprel oylarida bo`ladi. janubda qish …

em ustida esa asosan shuvoq va uncha siyrak rang, qo`ng`irbosh assotsiatsiyasi qo`shilib o`sadi. bir metrli qatlamdagi jami biomassa gektariga 8-10 tonnaga teng. shunday qilib och bo`z tuproqlar poyasida efemerli mezofil o`simliklarining hosil bo`lishi, mezotermik fazada qalin o`sib yuqori o`n santimetrli qatlamda chim hosil qilishi bilan cho`l zonasining siyrak o`simliklaridan farq qiladi. tipik bo`z tuproqlar tarqalgan joylarda efemer-efemeroidli o`simliklarga yozda vegetatsiya qiladigan o`simliklar qo`shilib o`sadi. bular zontiksimonlarning baozi turlari (saligeria allioides, s. transcaspica), flomislar (phlomis tapsoides, ph.bucharica) juziniya (cousinia reanosa), kapalakgullilar (proralea drupacla) va boshqalardir. bu tuproqlarning bir metrli qatlamqdagi jami biomassa gektariga 20 tonnadan ortiqdir. to`q tusli bo`z tuproqlar tarqalgan joylarda o`simliklarning bo`yi yanada balandlashadi va qalinlashadi. asosiy o`simliklari bug`doyiq (agrorurum triuchophorum) va piyozboshlilar (hordeum bulboum), baland bo`yli o`t o`simliklari - kamola (ferula jaeschkeana sovina), devyasila (codonocephalum), yugana (prahgos pabularia) qo`shilib o`sadi. bug`doyiq asosiy fonni tashkil qilganidan bu mintaqani bug`doyik-yirik o`tli tog` quruq dashti deb ham yuritiladi. o`zbekistonlik olimlar tomonidan …

ar. xiii. sho`rxoklar. avtomorf sharoitda bo`z tuproqlar, elyuvial-gidromorf sharoitda solonetslar, gidromorf sharoitda o`tloqi, botqoq va sho`rxoklar hosil bo`lgandir. xiv. bo`z tuproqlar poyasining bo`z-voha tuproqlari. xv. bo`z tuproqlar poyasining o`tloqi-voha tuproqlari. xvi. bo`z tuproqlar poyasining botqoq-voha tuproqlari. x. bo`z tuproqlar. bo`z tuproqlar tyan-shan, pomir-oltoy va kopetdog`ning tekisliklar bilan kontakt zonadan boshlanib barcha qiya tekisliklarni, o`rtacha yuksakliklardagi tog`larni ishg`ol qiladi. bu poyas arid iqlimi va efemer-efemeroidli o`simliklar qoplamidan iborat. tog`oldi qiya tekisliklaridan past tog`larning yuqori qismida ko`tarilgan sari iqlimning aridlik xususiyati ozaya boradi, o`smlikalarda kech vegetatsiya qiluvchi shakllari ko`payadi va qalinlashadi. tuproqlarning chirindisi ortadi, tuproq kesmasi uzayadi, karbonatlar va gips ko`proq yuvila boradi. bo`z tuproqlardagi bu o`zgarishlar ularning tipchalarga ajratishni taqozo qiladk. tog` ostidan yuqoriga ko`tarilgan sari och tusli, tipik va to`q tusli tuproq tipchalar ajratiladi. x.1. och tusli bo`z tuproqlar cho`l zonasi bilan vertikal poyasning kontakt zonasida absolyut yuksakligi 300 metrdan 600 metrgacha bo`lgan yuksakliklarda - qoratov etaklari, mirzacho`l, farg`ona vodiysining …

10 sm chuqurlik 65° gacha, 100 sm chuqurlik 25° gacha isiydi. qish va bahordagi seryog`in paytda tuproq 1 metr chuqurlikkacha namladi. tuproq namligi qish-bahor oylari yuqoridagi 1 metr qatlam dala nam sig`imi darajasida (20-21 %), bahor oxirida 14-15 %, yozda esa maksimal gigroskopiklik darajasigacha (4-6 %), yuqori gorizontlarda esa so`lish koeffitsiyentidan ham past darajasigacha (1-2 %) ozayadi. namlashining kontrastligi bahorda efemerli mezofil o`simliklarning yaxshi rivojlanishiga va mikroorganizmlarning bahorda keng rivojlanishiga olib keladi. (1 g tuproqda 1,5 mlrd. mikroorganizmlar mavjud). qisqa muddatli bahorgi seryog`in pallada tuproqning yaxshi yuvilmasligi va pastga harakatlanayotgan suvning yuqoriga qarab qayta ko`tarilishi tuproq yaratilishi jarayonida ishtirok etuvchi moddalarning tuproq kesmasi bo`ylab yaxshi yuvilmasligiga olib keladi. och tusli tuproq quyidagi morfologik tuzilishga ega: 0-5 sm. och bo`z tusli, chim qatlami tangachasimon-kesaksimon strukturali yengil soz jinslardan iborat. 5-16 sm. och bo`z rangli (ammo yuqoridagi gorizontdan ochroq) ildizlarga boy, chidamsiz kesaksimon strukturali. 16-55 sm. och qo`ng`ir rangli, chidamsiz uvoq strukturali, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bo`z tuproqlar poyasi (kamari)ning tuproqlari"

1350668844_18107.doc www.arxiv.uz bo`z tuproqlar poyasi (kamari)ning tuproqlari reja: 1. buz tuproklar poyasining tuproklari. 2. relyefi tog` jinslari. 3. iqlimi. 4. o`simliklar. 5. sug`oriladigan botqoqlashgan-o`tloqi tuproqlar bo`z tuproqlar poyasining tuproqlarini dastlab a.middendorf (1882) va n.teyx (1881) o`rgandilar. bu tuproqlarni n.a.dimo "och tuproq", s.s.neustruyev "bo`z tuproqlar" deb atashni taklif qildilar. a.n.rozanov keyinchalik ko`p yillik izlanishlar samarasi o`laroq "o`rta osiyo bo`z tuproqlari" kitobini yozdi (1951). bo`z tuproqlar poyasi tog`larning yuksakligi 250-400 metr dan 1400 metrgacha, janubda 1500-1600 metr absolyut yuksakliklarini ishg`ol qiladi. biologik va iqlimiy sharoitlarning ifodalanishiga ko`ra bu tuproqlarning yuqori chegarasi hamma joyda har xil yuksa...

Формат DOC, 90,5 КБ. Чтобы скачать "bo`z tuproqlar poyasi (kamari)ning tuproqlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bo`z tuproqlar poyasi (kamari)n… DOC Бесплатная загрузка Telegram