quruqlik gidrologiyasi

PDF 6 pages 375.6 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 375.6 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

fan: quruqlik gidrologiyasi 1-amaliy mashg`ulot. mvzu: yer kurrasida suv resurslarining zaxirasi va ularning qit’alar bo`yicha taqsimlanishining tahlili. ishning maqsadi: mazkur amaliy mashg`ulotning maqsadi talabalarda suv resurslarining qit’alararo, davlatlararo taqsimlanishi, tarqalishi va holatini mustaqil adabiyotlar va ijtimoiy tarmoqlar ma’lumotlari asosida aniqlash malakasini hosil qilishdan iboratdir. ishni bajarish uchun zarur bo`lgan ma’lumotlar berilgan: turli davlatlar ro`yxati. ushbu ro`yxatdan talabalarga davlatlar taqsimlab beriladi. ishni bajarish maqsadida qo`yilgan vazifalar 1. davlatlar bo`yicha quyidagi ma’lumotlar aniqlansin: a) davlat haqida geografik va ijtimoiy ma’lumot; b) davlatning suv resurslari zaxirasi; v) asosiy suv obyektlari va ularning shakllanishi; g) suv zaxiralari va ulardan foydalanish darajasi; d) suv resurslari ekologik holati. 2. bajarilgan ishning tahliliy bayonnomasi tuzilsin. ishni bajarish tartibi 1. turli davlatlarni tanlash va tahlil qilish. avstraliya. avstraliya (lot. australis – janubiy) – janubiy yarim sharda joylashgan materik. avstraliya shimolidan janubiga 10°4' (york burni) bilan 394°(janubiy- sharqiy burun) j.k.lar oralig`ida 3200 km ga, g`arbdan sharqqa 4100 km ga …

2 / 6

relefi 2300 km masofaga cho`zilib yotadi. avstraliya relyefining aksariyat qismi tekislik. dengiz sathidan o`rtacha balandligi (215 m) jihatidan avstraliya materiklar ichida eng past. yer 6 yuzasi 95% ning mutlaq balandligi 600 m dan oshmaydi. yirik orografik qismlari: 1) g`arbiy avstraliya yassi tog`ligi – o`rtacha mutlaq balandligi 400–500 m, tizmalar va supa tog`lardan iborat; 2) markaziy payet tekislik – ko`p qismining mutlaq balandligi 100 m ga yetmaydi. avstraliyaning eng past nuqtasi ham (–12 m) o`sha yerdagi botiqda joylashgan eyr ko`li yonida; 3) katta suvayirgich tizma (materik sharqida) – o`rtacha balandlikdagi ayrim-ayrim, cho`qqilari yassi tizma tog`lar. avstraliyaning eng baland nuqtasi – kossyushko tog`i (2230 m) janubidagi avstraliya alp tog`larida. avstraliyaning hozirgi relyefi asosan kembriygacha bo`lgan davrda vujudga kelgan va keskin tektonik o`zgarishlarga uchramagan, yer yuzasi uzoq davrlar ichida yemirilib, natijada qoldiq tog`lar bilan birga keng tekisliklar vujudga kelgan. katta suv ayirg`ich tizma yemirilgan paleozoy burmali tog`lari o`rnida vujudga kelgan. nallarbor tekisligida, moviy …

3 / 6

rxipelagining sharqiy orollari va tasmaniyadan ajratib yuborib, materikni hozirgi qiyofasiga keltirgan. avstraliya platformasi oltin va polimetallga, temir rudasi va boksitga boy, flinders tizmasida uran va radiy rudalari uchraydi. avstraliya sharqida toshko`mir va qo`ng`ir kumir konlari bor. katta artezian havzasi, viktoriya shtati sohillarida neft va gaz topilgan. iqlimi avstraliyaning shimoliy qismi (20° j.k. gacha) ekvatorial mussonli, o`rta katta qismi (20°–30° j.k.lar oralig`i) tropik cho`l va janubiy-g`arbiy chekkasi qishda yog`in ko`proq yog`adigan subtropik iqlimli mintaqalarga kiradi. avstraliya janubiy yarim shardagi eng issiq quruqlik, uning 2/3 qismi cho`l va chala cho`llardan iborat. qirg`oqlardan materik ichkarisiga tomon 103 yog`in miqdori tez kamayib boradi, lekin ko`p yillik yog`insiz davrlar bo`lmaydi. yozda quruqlik g`oyat qizib (temperatura 36° dan ortadi) materik ustida past bosim oblasti vujudga keladi, uning janubiy chekkalaridagina baland bosim qaror topadi, shu sababli janubi-g`arbda va nallarbor tekisligida yogin tushmaydi. temperaturaning mavsumiy o`zgarishi asosan tropik va subtropik mintaqalarning ichki rayonlarida ko`proq namoyon bo`ladi. yanvar oyida …

4 / 6

(2243 mm) kernsda yog`adi. eng kam yog`in (300–250 mm) materik g`arbida yog`adi. katta suvayirg`ich tizmasi tinch okeandan esuvchi iliq va nam shamollarni to`sib, avstraliyaning sharqiy sohili va ichki rayonlarida yog`in taqsimotini murakkablashtiradi. qishda avstraliyaning ayniqsa janubiy va janubi-sharqiy qismlari sovib (12°, 5°), yuqori bosim oblasti tarkib topadi. ichki suvlari. avstraliyaning 60% maydoni oqmas ichki havzaga, 7% tinch okean va 33% hind okeani havzasiga mansub. avstraliyada oqar suvlar ko`p emas. okeanga quyiladigan daryolar qisqa, tog`lardan boshlanadi, suv miqdori doimiy emas. eng sersuv daryosi murrey (marri), yirik irmog`i – darling. ichki berk havzani kesib o`tuvchi quruq o`zan (krik)lar ko`p, ularda faqat yog`ingarchilik vaqtlaridagina suv oqadi. avstraliya cho`llaridagi suvlar sho`r. yer osti suvlari ko`pincha minerallashgan, zaxirasi katta. ular bir necha artezian havzada to`plangan, bunday suv 200 m, ba’zan 500 m gacha chuqurlikdan chiqadi. sho`r ko`llar ichida eng yirigi eyrning yozda maydoni ba’zan 15000 km² ga yetadi. undan janubida torrens, gerdner, g`arbiy platoda amadiyes …

5 / 6

`llar o`rab olgan. bir oz sernamroq chala cho`llar butazor – skreblar bilan band. chala cho`l va savannalardan tabiiy yaylov sifatida foydalaniladi. bo`r davriga kadar avstraliyaning janubiy amerika va afrika bilan quruqlik orqali tutashganligini proteylar va ba’zi igna barglilarning umumiy oilaga mansubligini tasdiqlaydi. shimoliy sharq, janubi-sharq va janubi-g`arbda yog`in miqdori orta boradi va bu yerlarda qizg`ish-qo`ng`ir va qizil tuproqli savannalar uchraydi. materikning shimoli-sharqi doimiy yashil tropik o`rmonlar bilan, janubi-sharqi evkaliptli subtropik o`rmonlar bilan qoplangan. chala cho`l va savannalar yaylov ahamiyatiga ega. tovar mahsulot beruvchi o`rmonlar avstraliya maydonining qariyb 2%ini tashkil qiladi.hayvonot dunyosi. avstraliya faunasi o`ziga xos bo`lganligidan uni alohida avstraliya zoogeografik oblastita ajratilgan. avstraliya faunasida yuksak sut emizuvchi hayvonlar (odamlar chetdan keltirgan dingo itidan tashqari) deyarli yo`q. materikda mezozoy va uchlamchi davr faunasining vakillari hozirgacha saqlangan. masalan, tuxum qo`yuvchi sut emizuvchilardan yexidna va o`rdakburun, baliqlardan ikki xil nafas oluvchi seratod, qopchiqli sut emizuvchilardan kenguru, ayiqlar (koala) va boshqa avstraliyaning ko`p yovvoyi …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "quruqlik gidrologiyasi"

fan: quruqlik gidrologiyasi 1-amaliy mashg`ulot. mvzu: yer kurrasida suv resurslarining zaxirasi va ularning qit’alar bo`yicha taqsimlanishining tahlili. ishning maqsadi: mazkur amaliy mashg`ulotning maqsadi talabalarda suv resurslarining qit’alararo, davlatlararo taqsimlanishi, tarqalishi va holatini mustaqil adabiyotlar va ijtimoiy tarmoqlar ma’lumotlari asosida aniqlash malakasini hosil qilishdan iboratdir. ishni bajarish uchun zarur bo`lgan ma’lumotlar berilgan: turli davlatlar ro`yxati. ushbu ro`yxatdan talabalarga davlatlar taqsimlab beriladi. ishni bajarish maqsadida qo`yilgan vazifalar 1. davlatlar bo`yicha quyidagi ma’lumotlar aniqlansin: a) davlat haqida geografik va ijtimoiy ma’lumot; b) davlatning suv resurslari zaxirasi; v) asosiy suv obyektlari va ularning shakllanishi; g) su...

This file contains 6 pages in PDF format (375.6 KB). To download "quruqlik gidrologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: quruqlik gidrologiyasi PDF 6 pages Free download Telegram