yallig’lanish

PDF 27 pages 1.3 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PDF

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

yallig’lanish reja: yallig’lanish haqida tushuncha. uning sabablari, turlari. yallig’lanish bosqichlari. yallig’lanish belgilarini aniqlash. yallig‘lanish - imfammatio to‘qima shikastlanishiga javoban rivojlanadigan va keyinchalik to‘qima tiklanishi bilan ta’sirotning chegaralanishi, yo‘q qilinishi va eliminatsiyasiga olib keladigan tipik patologik jarayon yallig’lanish funksiyalari 1. patogenlarni yo‘q qilish va olib tashlash 2. agar destruksiya(stuktura va shaklni buzilishi) mumkin bo‘lmasa, to‘siq hosil qilish va tarqalishining oldini olish orqali ta’sirlarni cheklash 3. shikastlangan to‘qimani tiklash va almashtirish yallig‘lanish – organizmning to‘qimalarda kasallik tug‘diruvchi ta’sirotlar ta’siriga javoban vujudga keladigan reakyalaridan biri. yallig‘lanish hamma vaqt kasallik tug‘diruvchi agent ta’sir etgan joyda hosil bo‘ladigan mahalliy reaksiyadir. bu murakkab reflektor reaksiya bo‘lib, unda to‘qimalarning shikastlanishi, moddalar almashinuvining buzilishi, giperemiya(qizarish) va qon hujayralarining tomirdan chiqishi, shish ko‘rinishidagi tomirlar reaksiyasi, fagositoz (hujayrani organizmdagi yot infeksiyani yutib yuborishi), yallig‘lanish o‘chog‘ini sog‘lom to‘qimadan chegaralab turadigan biriktiruvchi to‘qima hujayralarining ko‘payishi yuz beradi. bu o‘zgarishlar yallig‘lanish jarayonining turli shakllarida bir xilda ifodalanmasligi mumkin. bir xil shakl lar da …

2 / 27

yoviy reaksiyadir, ammo organizm uchun zararli mohiyatga ega bo‘lib, o‘zining aksiga o‘tib ketishi mumkin. yallig‘lanish ko‘pchilik kasalliklar uchun xarakterlidir va uning joylashish o‘chog‘i yoki jarayonning xususiyatlari turli kasalliklarning xarakterli belgilarini belgilab beradi. yallig‘lanishda kuzatiladigan o‘zgarishlar aniq klinik belgilarni paydo qiladi: qizarish, bo‘rtish, haroratning ko‘tarilishi, og‘riq va funksiyaning buzilishi. yallig‘lanishni keltirib chiqaradigan sabablar juda xilma-xildir. bularga organizmga tashqaridan tushuvchi infeksion agentlar–patogen mik roorganizmlar, ularning toksinlari, parazit hayvonlar va ular ajratadigan moddalar, turli fizikaviy hamda kimyoviy ta’sirotlar, shuningdek, organizmning o‘zida hosil bo‘ladigan zararli moddalar kiradi. ammo yallig‘lanishning turli turlarida uning hosil bo‘lishi, xarakteri, kechishi va oqibati uchun organizmning reaktivligi yetakchi ahamiyatga ega. organizmning sezuvchanligi yuqori bo‘lganida kuzatiladigan jadal boruvchi yallig‘lanish reaksiyalari giperergik, kuchsiz reaktivlikda ro‘y beradigan reaksiyalar anergik(reaksiyaning yo’qligi), gipoergik reaksiyalar deb ataladi. yallig‘lanishning kuchsiz bo‘lishi yoki reaksiyalarning butunlay bo‘lmasligi bilan xarakterlanadigan anergetik holat ikki xil kelib chiqadi. anergiya ba’zan organizmda mazkur agentga nisbatan immunitet borligiga bog‘liq bo‘ladi. boshqa holatlarda esa u …

3 / 27

shlar yallig‘lanish reaksiyasi jarayonlariga ketma ket qo‘shilib boradigan arteriya qon aylanishining ekssudatsiya va proleferatsiya bilan buzilishidan iboratdir. alteratsiya alteratsiya – to‘qimaning shikastlanishi – zararli agentning to‘qimaga tekkan joyida eng kuchli bo‘ladi. to‘qimaning shikastlanishi zararli agentning to‘qimaga bevosita ta’sir etishidan vujudga kelishi mumkin. shikastlanishning boshlarida moddalar almashinuvi buziladi, u hujayra funksiyasining buzilishi bilan chegaralanishi mumkin yoki ularda distrofik o‘zgarishlarga va nekrozga olib keladi. shikastlanishning boshlarida moddalar almashinuvi buziladi, u hujayra funksiyasining buzilishi bilan chegaralanishi mumkin yoki ularda distrofik o‘zgarishlarga va nekrozga olib keladi. moddalar almashinuvining buzilishi yallig‘lanish o‘chog‘ining markaziy qismida moddalar almashinuvining kamayishi va pereferiya bo‘ylab moddalar almashinuv jarayonlarining keskin kuchayishi bilan namoyon bo‘ladi. moddalar almashinuvining buzilishi osmotik bosimning oshishiga, oqsillarning parchalanishi esa onkotik bosimning ko‘tarilishiga olib keladi. bu ikkala faktor suyuqlikning tutilib qolishi, uning yallig‘lanish o‘chog‘iga oqib kelishiga imkon beradi va yallig‘lanishning keyingi fazasi – ekssudatsiyaning asosida yotadi. shunday qilib, alteratsiya faqat ekssudatsiya uchun emas, balki proliferatsiya uchun ham zamin …

4 / 27

ta’sirlanishining natijasi sifati da tomirlarning qisqa muddatli spazmi paydo bo‘ladi. spazm ketidan kapillyarlar va arteriolalarning kengayishi ro‘y berib, yallig‘langan o‘choqqa qon oqib kelishi kuchayadi – arterial giperemiya vujudga keladi. qon oqib kelishining kuchayishi yallig‘lanishning ikki asosiy belgisini: qizarish va haroratning ko‘tarilishini paydo qiladi. haroratning ko‘tarilishiga moddalar almashinuvining kuchayishiga ham imkon beradi. yallig‘lanishning keyingi davrida qon oqimining buzilishi kuchayadi, arterial giperemiya qonning turg‘unligi, hatto qon oqimining butunlay to‘xtab qolishi – staz bilan almashinadi. qon oqimining borgan sari sekinlashib borishiga quyidagilar sabab bo‘ladi: qon oqimining borgan sari sekinlashib borishiga quyidagilar sabab bo‘ladi: 1. tomirlarning nerv – mushak apparatini falajlanishi va ular tonusining pasayishi. 2. yallig‘lanish sohasida suyuqlikning bir qismini tomirdan tashqariga chiqishi natijasida qonning quyuqlashishi va yopishqoqligining ortishi ro‘y beradi. 3. to‘qimalarning borgan sari shishib borishi tufayli mayda venalarning qisman ezilishidan kelib chiqadigan qon oqimiga mexanik qarshilik hosil bo‘lishi. 4. yallig‘lanish o‘chog‘ida tromblar hosil bo‘lishi va tomirlarning tiqilib qolishi. 5. tomirning kengayishi …

5 / 27

ning tomirlardan to‘qimaga chiqishi kapillyarlar va mayda venalar orqali ro‘y beradi. qon o‘zanining kengayishi va qon oqimining sekinlashishi leykositlarning tomirlar devori orqali chiqishiga imkon beradi. qon tez oqqanda, uning shaklli elementlari tomir markazida plazma qatlami bilan o‘ralgan holda harakat qiladi. oqim sekinlashganda leykositlar devor bo‘ylab joylashadi, bu esa ularning tomir devorlari orqali chiqishini yengillashtiradi. chetlab turishdan bir oz vaqt o‘tgach leykositlar tomirlar devori orqali to‘qimaga o‘ta boshlaydi. bunda leykositlar o‘z shaklini o‘z gartiradi va ularda xuddi amyobadagiga o‘xshab tomirlar devorini teshib chiqadigan protaplazmatik o‘siqchalar hosil bo‘ladi proliferatsiya yallig‘lanish o‘chog‘ida hujayralarning ko‘payishi alteratsita va ekssudatsiya bilan deyarli bir vaqtda kuzatiladi. yuqorida aytib o‘tilgandek, hujayralar parchalanganda va moddalar almashinuvi buzilganda hosil bo‘ladigan ba’zi moddalar hujayralarning ko‘payishini rag‘batlantiradi. proliferatsiya hodisasi asosan qon va limfa tomirlari hamda kapillyarlarni qoplab turadigan endoteliy hujayralariga, adventitsial va retikulyar hujayralarga tegishlidir. yallig‘lanish vaqtida bu hujayralar bo‘kib, yumaloq shaklga kiradi va ko‘payadi. bunda ular harakatchan bo‘lib qoladi. to‘qima hujayralaridan …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yallig’lanish"

yallig’lanish reja: yallig’lanish haqida tushuncha. uning sabablari, turlari. yallig’lanish bosqichlari. yallig’lanish belgilarini aniqlash. yallig‘lanish - imfammatio to‘qima shikastlanishiga javoban rivojlanadigan va keyinchalik to‘qima tiklanishi bilan ta’sirotning chegaralanishi, yo‘q qilinishi va eliminatsiyasiga olib keladigan tipik patologik jarayon yallig’lanish funksiyalari 1. patogenlarni yo‘q qilish va olib tashlash 2. agar destruksiya(stuktura va shaklni buzilishi) mumkin bo‘lmasa, to‘siq hosil qilish va tarqalishining oldini olish orqali ta’sirlarni cheklash 3. shikastlangan to‘qimani tiklash va almashtirish yallig‘lanish – organizmning to‘qimalarda kasallik tug‘diruvchi ta’sirotlar ta’siriga javoban vujudga keladigan reakyalaridan biri. yallig‘lanish hamma vaqt kasallik t...

This file contains 27 pages in PDF format (1.3 MB). To download "yallig’lanish", click the Telegram button on the left.

Tags: yallig’lanish PDF 27 pages Free download Telegram