statistik ma‘lumotlarni to’plash nazariyasi va amaliyoti

PDF 31 pages 483.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 31
2-mavzu: statistik kuzatish uslubiyati 2-mavzu: statistik ma‘lumotlarni to’plash nazariyasi va amaliyoti reja: 1. statistik kuzatish mohiyati va ahamiyati. 2. kuzatish shakllari. 3. kuzatish bosqichlari. 4. statistik kuzatish dastur–uslubiy va tashkiliy masalalari. 5. statistik kuzatish turlari va usullari. 6.statistik kuzatishning о‘ziga xos jihatlari. 7. statistik kuzatish xatolari va ularni aniqlash yо‘llari. о‘zbekiston respublikasining “davlat statistikasi tо‘g‘risida” gi qonuning 11 moddasi aynan statistik kuzatuvga bag‘ishlangan bо‘lib, unga kо‘ra: 11-modda. davlat statistika kuzatuvlari davlat statistika kuzatuvlari iqtisodiyotda va jamiyatda sodir bо‘layotgan hodisalar hamda jarayonlar tо‘g‘risidagi statistika ma’lumotlarini muntazam ravishda yig‘ib borishdan iborat bо‘lib, ular birlamchi hisob hujjatlari asosida va bevosita kuzatuvlar yо‘li bilan о‘tkaziladi. davlat statistika kuzatuvlarini о‘tkazish uslublari, agar qonun hujjatlarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bо‘lsa, davlat statistikasi vakolatli organi tomonidan belgilanadi. davlat statistika kuzatuvlarining shakllari statistika ma’lumotlarini taqdim etuvchi davlat va xо‘jalik boshqaruvi organlari, fuqarolarning о‘zini о‘zi boshqarish organlari, banklar, boshqa yuridik shaxslar (ularning vakolatxonalari va filiallari), jismoniy shaxslar, shu jumladan …
2 / 31
xо‘jalik boshqaruvi organlari tomonidan о‘z vakolatlari doirasida amalga oshirilishi mumkin. ijtimoiy hodisalar va jarayonlar haqidagi ma’lumotlarni rejali, ilmiy, uyushtirilgan asosda tо‘plash jarayoni statistik kuzatish deb ataladi. har qanday statistik tadqiqot uch bosqichni о‘z ichiga oladi: statistik kuzatish; kuzatish materiallarini svodkalash va guruxlash; kuzatilayotgan voqeani har tomonlama tavsiflovchi-umumlashtiruvchi kо‘rsatkichlarni hisoblash va ularni tahlil qilish. statistik kuzatishning dasturiy- metodologik masalalari kuzatish maqsadi va vazifalari kuzatish dasturi kuzatish obyekti kuzatish va hisob birligi kuzatish formulyari va yо‘riqnoma statistik kuzatishning tashkiliy masalalari kuzatish organi kuzatish vaqti va muddati kuzatish joyi kadrlarni tanlash va о‘qitish kuzatish varaqalarini kо‘paytirish va joylarga jо‘natish statistik kuzatish talablari: statistik kuzatish dalillarni bir-biri bilan о‘zaro bog‘lanishda va bir butunlikda qayd qilish lozim. binobarin, statistik ma’lumotlar tasodifiy bo’lib olingan, tо‘plam bilan bog‘lanmagan holda emas, balki tо‘la olingan bо‘lishi kerak. ma’lumotlar tо‘la-tо‘kis bо‘lishi uchun eng avvolo kuzatilayotgan tо‘plamdagi birliklar makon (mintaqa, hudud) chegarasida tо‘la hisobga olinishi kerak. bu yerda sо‘z faqat yoppasiga …
3 / 31
ib, u barcha korxona va tashkilotlar faoliyati haqidagi boshlang‘ich ma’lumotlarni tо‘plash uchun imkoniyat yaratadi. uning ma’lumot manbai bо‘lib buxgalteriya va operativ hisob hujjatlarida qayd etilgan boshlang‘ich yozuvlardir. maxsus tashkil qilingan statistik kuzatishlarni voqea va hodisalarning sodir bо‘lishini qayd qilish vaqtiga qarab uch turga – uzluksiz, fursatli va bir yо‘la kuzatishga ajratish mumkin. uzluksiz kuzatish deganda hodisalar rо‘y berishi bilanoq qayd qilinadigan kuzatish tushuniladi. masalan, bola tug‘ilishi, nikohdan о‘tish kabi voqea (hodisa)lar sodir bо‘lishi bilanoq ya’ni о‘sha kunning о‘zidayoq qayd etiladi. fursatli kuzatish deganda ma’lum muddatlarda о‘tkaziladigan kuzatishlar tushuniladi. masalan, aholi rо‘yxati va boshqalar. bir yо‘la kuzatish deb birorta masalani yechish uchun о‘tkazilgan kuzatishga aytiladi. masalan, savdo korxonalari jihozlanish darajasining bozor iqtisodiyoti talablariga javob berishi va bermasligini о‘rganish uchun maxsus kuzatish о‘tkazish. bunday kuzatish keyinchalik о‘tkazmaslik ham, zaruriyat tug‘ilsa, yana о‘tkazish mumkin. о‘rganilayotgan tо‘plam birliklarini о‘z ichiga qamrab olishiga qarab, statistik kuzatish ikki turga: yoppasiga kuzatish va qisman kuzatishga bо‘linadi. yoppasiga …
4 / 31
hda va ayniqsa, bozor iqtisodiyoti sharoyitida ayrim hodisa va voqealar bо‘yicha maxsus mustaqil ekspertlarning fikrlarini bilishda yaxshi natija beradi. monografik tasvirlash deganda tо‘plamning bir bо‘lagini har tomonlama va chuqur о‘rganish tushuniladi. masalan, viloyatda bir jinsli 104 ta korxona bor, shundan 4 tasi juda ham ilg‘or. nima sababdan ilg‘or ekanligini bilish va ularning ilg‘orlik tajribasini boshqa korxonalarga yoyish va ommalashtirishda qо‘llaniladi. asosiy massivni kuzatishda о‘rganilayotgan belgi umumiy hajmining о‘zgarishiga olib keladigan eng salmoqli о‘rin tutgan birliklar ajratib olib о‘rganiladi. masalan, shaharda 150 oziq-ovqat dо‘koni bо‘lib, shundan 15 tasi tovar aylanmasining 70-80 foizini beradi. demak, 150 ta oziq-ovqat dо‘konining barchasini о‘rganib о‘tirmasdan, 15 dо‘konni о‘rganib shaharda oziq- ovqat savdosi qanday tashkil qilinganligi haqida xulosa chiqarish mumkin. tanlab kuzatish deganda bosh tо‘plamdan bir qismini tanlab olib tekshirish tushuniladi. agarda kuzatishning bu turi tо‘g‘ri tashkil qilinsa, qisman kuzatishning turlari ichida eng yaxshi о‘rganilgan ma’lumotlar umumiy tо‘plam haqida tо‘la-tо‘kis va aniq fikr yuritish imkonini beradi. …
5 / 31
ensiya uchuli. og‘zaki usulda, kuzatish organlari tomonidan maxsus tayyorlangan shaxslar kuzatilayotgan shaxslarga og‘zaki savol berib javob oladilar. olingan javoblar varaqaga yozilib, keyin umumlashtiriladi. о‘z-о‘zini qayd qilish usulida kuzatuvchi maxsus tayyorlangan sо‘rov varaqasini kuzatuvchilarga tarqatadi va ma’lum vaqtdan sо‘ng tо‘ldirilgan varaqalarni yig‘ishtirib oladi. bu usulda savollarga javobni kuzatilayotgan shaxslarning о‘zi beradi va о‘z qо‘li bilan savol varavasini tо‘ldiradi. zarur bо‘lgan ma’lumotlarni ixtiyoriy korrespondentlar orqali ham tо‘plash mumkin. bu esa korrespensiya usuli hisoblanadi. bunga misol germaniyada chorrahalarda ixtiyoriy valanterlar turib (kamida uch kishi) yо‘l qoidasini buzgan haydovchilar haqidagi ma’lumotlarni politsiya xodimlariga yuborishlarini keltirish mumkin. oxirgilari esa haydovchilarga nisbatan chora belgilaydilar. ularni о‘zaro uchrashuvi ta’minlanmaydi. valantyorlarga tо‘la ishoniladi. kuzatish dasturi – bu kuzatish davomida yig‘ilishi kerak bо‘lgan savollar yoki qayd qilinishi lozim bо‘lgan belgilar va kо‘rsatkichlar rо‘yxatidir. u qisqa, tushunarli bо‘lishi kerak va faqat aniq javob olinishi mumkin bо‘lgan, shubha tug‘dirmaydigan va bir-birining javoblarini nazorat qila oladigan savollardan tashkil topgan bо‘lishi kerak. dastur …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistik ma‘lumotlarni to’plash nazariyasi va amaliyoti"

2-mavzu: statistik kuzatish uslubiyati 2-mavzu: statistik ma‘lumotlarni to’plash nazariyasi va amaliyoti reja: 1. statistik kuzatish mohiyati va ahamiyati. 2. kuzatish shakllari. 3. kuzatish bosqichlari. 4. statistik kuzatish dastur–uslubiy va tashkiliy masalalari. 5. statistik kuzatish turlari va usullari. 6.statistik kuzatishning о‘ziga xos jihatlari. 7. statistik kuzatish xatolari va ularni aniqlash yо‘llari. о‘zbekiston respublikasining “davlat statistikasi tо‘g‘risida” gi qonuning 11 moddasi aynan statistik kuzatuvga bag‘ishlangan bо‘lib, unga kо‘ra: 11-modda. davlat statistika kuzatuvlari davlat statistika kuzatuvlari iqtisodiyotda va jamiyatda sodir bо‘layotgan hodisalar hamda jarayonlar tо‘g‘risidagi statistika ma’lumotlarini muntazam ravishda yig‘ib borishdan iborat bо‘lib, ular b...

This file contains 31 pages in PDF format (483.5 KB). To download "statistik ma‘lumotlarni to’plash nazariyasi va amaliyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: statistik ma‘lumotlarni to’plas… PDF 31 pages Free download Telegram