o‘zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari

DOC 11 стр. 78,5 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 78,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

2-ma’ruza. 2-mavzu. o‘zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. 1. markaziy osiyo – jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. 2. davlatchilik tushunchasi. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari. o‘zbek davlatchiligi va uning tarixiy bosqichlari. qadimgi xorazm, qadimgi baqtriya. 3. eramizning ix asriga qadar davlatchilik rivoji. ix-xii asrlarda hukmronlik qilgan davlatlar. 4. amir temur – buyuk davlat arbobi va sarkarda. sivilizatsiya qadimda yer kurrasining bir necha turli qit‘a va hududlarida mustaqil ravishda paydo bo‘lgan va shu sababdan uning o‘ziga xos ko‘rinishlari mavjud. zamonlar o‘tib bu mahalliy sivilizatsiyalarning bir qator xususiyatlari boshqa hududdardagi taraqqiyot belgilari bilan qorishib, umuminsoniy sivilizatsiya vujudga kelgan. dastlabki sivilizatsiya ma‘lum darajada til va yozuvlar bilan ham bog‘liq. yozuv madaniyatining eng qadimgi o‘choqlari misr, mesopotamiya, old osiyodir. markaziy osiyoda xam yozuv mil.av. paydo bo‘lgan. yozuv yaratish xarakatlarining dastlabki qadamlarini xalqimizdagi qoyatoshlarga ishlangan ajoyib suratlarda ko‘ramiz. bundan 2,5 ming yil avval yurtimiz xalqlari ilk bor chizma belgilarda nutq tovushini ifodalovchi (fonetik) yozuv tajribasini …

2 / 11

z hududida tillarning shakllanishi bir necha ming yillarni o‘z ichiga oladi. manbalarga asoslanib aytish mumkinki, bu yerlarda qadimgi mahalliy tillar - turkiy, so‘g‘diy bo‘lgan. o‘rta asrlarqa esa ular bilan birga forsiy, arab, chig‘atoy va eski o‘zbek tillari rivoj topa boshlagan. markaziy osiyo hududidan topilgan va o’rganilgan selung’ur (farg’ona), uch tut (buxoro), unarcha (kirgiziston), koratog’ (tojikiston) kabi makonlar ilk paleolit davriga oiddir. markaziy osiyoda o`rtapaleolit (muste madaniyati) davrining eng mashhur yodgorliklariga teshiktosh, obirahmat, xo’jakent,kulbuloq,qutirbuloq ,uchtut kabi bir qator makonlar kiradi. bu davrda mezlanish keng tarqala boshlagan, iqlim sharoiti ancha yomonlashgan. bu hol odamlarni tabiat kuchlari bilan kurashishga majbur qilgan. ular asta-sekin ovchilik xo’jaligini takomillashtirib yirik xayvonlarni ovlashga o’ta boshlaganlar, ut chiqarishning turli yo’llarini ixtiro qildilar, turli sharoitda yashash uchun o’zlariga boshpanalar (g’orlar, kapa, chaylalar) izladilar va qurdilar. bu davrda mehnat qurollarining yangi turlari: qirg‘ich, pichoq, qabilar paydo bo’ldi. insoniyat tarixi shajarasida bu davrning odami neandertal odami nomi bilan yuritiladi. neandertal odamlar …

3 / 11

a yashab qolmay vohalar buylab tarqalib, tekisliklarda,daryo va ko’llar sohillariga kelib joylasha boshlaydilar, so’nggi paleolitning eng katta yutug’i antropogenez jarayonining tugallanishi va hozirgi zamon odamlariga xos odamlarning ( kromanon ) paydo bo’lishidir. bu davrda markaziy osiyo hududida yashagan odamlarning mehnat qurollari ham ancha takomillashdi, suyak va shohdan yasalgan buyumlar, igna, qarmoq, har xil bezaklar paydo bo’ldi, tosh qurollar ancha ixchamlashdi, parma asbobi paydo bo’lib, tosh va suyaklarni parmalaganlar. so’nggi aoleolit davrining yutuqlaridan biri-nayzaning ixtiro qilinishi hisoblanadi. nayza tufayli ovchilik rivojlandi. insoniyat tarixiy taraqqiyotida shunday davr yuzaga keldiki, bu davrda ibtidoiy to’da urniga urug’chilik jamoasi keldi. bu holat so’nggi poleolit davriga tug’ri keladi."ibtidoiy to’da" o’rnini matriarxat-ona urug’i jamiyati,ya‘ni "urug’chilik jamoasi" egallaydi.urug’chilik ibtidoiy jamiyatning alohida bosqichini tashkil etib,bu ijtimoiy hayotdagi qator o’zgarishlarning paydo bo’lishiga olib keldi. xususan,ayollar jamiyatda yetakchi mavqeni egallaganlar. jinslar o’rtasida mehnat taqsimoti kelib chiqqan. ayollar oziq-ovqatlarni saqlash, ovkat tayyorlash, oilada bolani boqish va tarbiyalash ishlari bilan band bo’lsa, erkaklar …

4 / 11

arning o’sishi bilan katta jamoa oilalarining boylik orttirishlari uchun qulay vaziyat yaratgan deyish mumkin. urug’chilik jamoasining vujudga kelishi ajdodlarimiz hayotida iqtisodiy siljishlarga, hatto "inqilobiy" o’zgarishlarga olib keldi. masalan,miloddan avvalgi 12-7 ming yilliklarni o’z ichiga olgan mezolit (o’rta tosh) davrida ajdodlarimiz kamon o’qini kashf etdilar ,bu esa inson yaratgan birinchi mexanizmdir.bu kashfiyot odamning tabiat kuchlariga qarshi kurashda buyuk bosqich bo’ldi, ovchilik endi yangicha mazmun kasb etdi va uning yangi usullari paydo bo’ldi,ovdan keladigan daromad manbai ko’paydi, ovda qo’lga kiritilgan xayvonlarning iste‘moldan ortiqchasi qo’lga o’rgatila boshlandi. mezolit davrining o’ziga xos xususiyatlaridan biri shuki, bu davrda ovchilikning ahamiyati oshishi bilan birga termachilikning o’rni ham ortdi. bu davr termachiligi qadimgi tosh davri termachiligidan keskin farq qilgan. bu davrda odamlar o’simliklarning ildizi bilan iste‘mol qilmasdan, balki ularni saralab, shirin va mazali o’simliklarni iste‘mol qilishni o’rgandilar. bu hol odam tanasining sifat jihatdan tozalanishi va kamol topishiga, inson aqli va tafakkurining o’sib rivojlanishiga ijobiy ta‘sir ko`rsatdi. mezolit …

5 / 11

iz loydan idishlar yasab,ularni olovda pishirishni o’rgandilar, ip yigirish va to’qimachilikka asos soldilar. odamlar yog’och va qamishdan qayik yasab, suvda so`zishni ham o’rgandilar. hilma-xil buyumlar yasay boshlab, bu davrning muhim kashfiyotlaridan biri - hunarmandchilikka asos soldilar. eneolit ya‘ni mis-tosh davrida ibtidoiy odamlar metall bilan tanishdilar. ungacha ibtidoiy odamlar faqat toshdan, yogg’ochdan va suyakdan yasalgan qurollardan foydalanganlar. insoniyat taraqqiyoti tarixida bronza (jez) va temir davrlari bo’lib o’tdi. chust manzilgohi va zamonbobo qabristonidan topilgan ashyoviy dalillar o’sha davrning ijtimoy-iqtisodiy va madaniy holatidan darak beradi. olovdan foydalanish, o’q-yoy, sopol idishlar, jezdan zeb-ziynatlar va buyumlar yasash, marhumlarni ko’mish ko’hna turon qadimgi odamlari moddiy va ma‘naviy madaniyatining asosiy belgilaridir.lekin ,tabiiy olam, tilsimiy hodisalari oldida odam ojiz qolaverdi. odam tabiat hodisalariga, hayvonlarga sig’ina boshladi. shu tariqa dastlabki diniy e‘tiqodlar yuzaga keldi. insoniyat taraqqiyotining turli bosqichlarida qadimgi ajdodlarimiz hayotida dastlabki tsivilizatsiyaning ma‘naviy asoslari yuzaga keldi. surxondaryo viloyatidagi zarautsoy darasida arxeologlar qoyalarga cheqilgan rangli suratlarni topdilar. bu rasmlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari"

2-ma’ruza. 2-mavzu. o‘zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. 1. markaziy osiyo – jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. 2. davlatchilik tushunchasi. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari. o‘zbek davlatchiligi va uning tarixiy bosqichlari. qadimgi xorazm, qadimgi baqtriya. 3. eramizning ix asriga qadar davlatchilik rivoji. ix-xii asrlarda hukmronlik qilgan davlatlar. 4. amir temur – buyuk davlat arbobi va sarkarda. sivilizatsiya qadimda yer kurrasining bir necha turli qit‘a va hududlarida mustaqil ravishda paydo bo‘lgan va shu sababdan uning o‘ziga xos ko‘rinishlari mavjud. zamonlar o‘tib bu mahalliy sivilizatsiyalarning bir qator xususiyatlari boshqa hududdardagi taraqqiyot belgilari bilan qorishib, umuminsoniy sivilizatsiya vujudga kelgan. dastlabki s...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOC (78,5 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek davlatchiligining shakll… DOC 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram