etika fanining predmeti, mohiyati va vazifalari

DOCX 25 pages 187.2 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 187.2 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

etika. reja: 1. etika fanining predmeti, mohiyati va vazifalari. 2. axloqning inson va jamiyat hayotida bajaradigan funksiyalari. 3. etikaning asosiy kategoriyalari, tamoyillari va meyorlari. 4. zamonaviy etikaning asosiy muammolari va sohalari. tayanch so‘zlar: etika, axloq, etosfera, fazilat, illat, axloqiy kategoriyalar, tamoyillar, me’yorlar, burch, axloqiy madaniyat, muomala odobi, etiket, kasbiy odob, axloqiy tarbiya, komil inson, ekologik axloq, bioetika, evtanaziya, klonlashtirish, transplantatsiya, ksenotransplantatsiya, o‘lim, suitsid, parasuitsid. 1. etika fanining predmeti, mohiyati va vazifalari. insoniyat taraqqiyotida axloq muhim oʻrin tutadi. sharqning buyuk mutafakkirlari insonni axloqiy kamol toptirish, uni har tomonlama rivojlantirish, maʼnaviy qiyofasini shakllantirish jamiyat taraqqiyotining muhim omillaridan biri deb qarashgan. inson axloqiy, umuman maʼnaviy va maʼrifiy jihatdan kamol topishi jarayonida turli tarixiy bosqichlardan - johillik, nodonlikdan ilmga, yovuzlikdan ezgulikka, vahshiylikdan insoniylikka oʻtarkan, jamiyat ham shu tariqa rivojlanadi. ikki muqobil ibtido – yovuzlik va ezgulik, jaholat va kamolatning oʻzaro kurashi inson va jamiyat taraqqiyotini belgilagan, inson aql-zakovat sohibi sifatida oʻzini anglashiga olib kelgan. …

2 / 25

h shakllari (jamoatchilik tomonidan baho berish, qilingan ishni maʼqullash yoki qoralash) bilan belgilanadi. ахлоқнинг вужудга келиши, тарихий тараққиёти, инсон ва жамият ҳаётида тутган ўрнини ўрганувчи фан “этика” деб аталади. etika fani узоқ tarixga ega qadimiy fan бўлиб, bizda “axloq ilmi” ёки “odobnoma” nomlarи bilan ataб келинган. inson va jamiyat hayotida axloq talab qiluvchi, tartibga soluvchi, boshqaruvchi, yo‘naltiruvchi kuch bo‘lganligi uchun ham buyuk mutafakkirlar, shoirlar, olimlar, davlat va jamoat arboblarining diqqatini o‘ziga tortib kelgan. “etika” so‘zi qadimgi yunonistonlik mutafakkirlar tomonidan fanga kiritilgan. gomer “ethos” сўziни “birgalikda yashaydigan joy, uy, g`or, uya, in, makon” ma’nosida ишлатган. eramizdan avvalgi iv asrda yashagan “биринчи муаллим” номи билан танилган faylasuf arastu “etos” so‘zidan ikkita: “etika” (axloq) va “etikaviylik” (axloqiylik) degan tushunchalarni keltirib chiqaradi. u “axloqiylik”ni inson qalbining takomillashgan sifatlari - xotirjamlik, og`irlik, vazminlik, bosiqlik, mardlik, botirlik, jasurlik, qahramonlik, o‘rtachalik, mo‘tadillik va hokazolarni ifodalovchi tushuncha deb bilgan. shu asosda u etikani - yaxshi fazilatlarga (xislatlar) ega …

3 / 25

a qoidalar yig`indisi” - deb ta’riflangan. har bir insondan umri davomida jamiyatda qabul qilingan urf-odat, an’ana va qonun-qoidalarga amal qilishi talab etiladi. ana shu jarayonda inson va jamiyat o‘rtasida yuzaga keladigan obyektiv aloqadorlik, ya’ni ijtimoiy munosabat – xulq-atvor, odob, xatti-harakat, prinsip va normalarning majmuasi axloqning mazmun-mohiyatini tashkil etadi. binobarin, axloqning мanbai jamiyat ehtiyoji va manfaatlaridan iborat. etika axloqning kelib chiqishi va mohiyatini, kishining jamiyatdagi axloqiy munosabatlarini o‘rganadi. “axloq” arabcha so‘z bo‘lib, insonning muomala va ruhiy xususiyatlari majmuyini, fe’lini, tabiatini anglatadigan “xulq” so‘zining ko‘plik shaklidir. “axloq” iborasi ikki xil ma’noga ega: umumiy tushuncha sifatida u fanning tadqiqot obyektini anglatsa, muayyan tushuncha sifatida inson fe’l-atvori va xatti-harakatining eng qamrovli qismini bildiradi. хулоса сифатида ахлоққа қуйидагича таъриф бериш мумкин: “axloq deb - avvalo inson bilan inson, inson ва jamiyat o‘rtasidagi obyektiv va subyektiv aloqadorliklar tufayli kelib chiqadigan, shaxsiy va umumiy manfaatlarni muvoflqlashtirib turish asosida har bir shaxs, jamoa, ijtimoiy guruh, millat, elatning hayoti …

4 / 25

uchun namuna bo‘la oladigan ijobiy xatti-harakatlar yig`indisi, insoniy kamolot darajasini belgilovchi ma’naviy hodisaдир. etikaning boshqa ijtimoiy fanlar bilan aloqadorligi. etika va estetika. etika boshqa ijtimoiy va falsafiy fanlar bilan o‘zaro alo- qadorlikda rivojlanib kelmoqda. ayniqsa, uning estetika bilan aloqasi qadimiy va o‘ziga xos. avvalo, insonning har bir xatti-ha- rakati va niyati ham axloqiylikka, ham nafosatga tegishli bo‘ladi, ya’ni muayyan ijobiy faoliyat ham ezgulik (ichki go‘zallik), ham nafosat (tashqi go‘zallik) xususiyatlarini mujassam qiladi. ayni paytda, bu ikki fanda ba’zan bir tushunchaning ikki xil ko‘rinishini uchratish mumkin. chunonchi, estetikasidagi ulug`vorlik tushunchasi, axloqshunoslikda qahramonlik tarzida tavsiflanadi. shuningdek, estetikada ildizi axloqshunoslikka borib taqaladigan inson axloqiyligi darajasi bilan bog`liq xulqiy go‘zallik degan tushuncha ham mavjud. etika va dinshunoslik. etikaning dinshunoslik bilan aloqasi shundaki, har ikkala fan ham bir xil muammo —axloqiy mezon muammosini hal etishga qaratilgan. chunki umumjahoniy din- lar vujudga kelguniga qadar mavjud bo‘lgan ma’lum urf-odatlar va qadriyatlar muayyan diniy qonun-qoidalarga, muqaddas diniy kitoblarga …

5 / 25

maliy jihatlari bilan pedagogikaning asosi hisoblanadi. zero, maorif tizimidagi ta’lim-tarbiya o‘zini har bir qadamda axloqiy tarbiya sifatida namoyon qiladi. etika va ruhshunoslik. qadimdayoq etikaning ruhshunoslik bi lan aloqasi alohida ahamiyatga ega bo‘lgan. zotan, bu ikkala fan kishilar xatti-harakati, fe’l-atvori va mayl-istaklarini o‘rganadi. lekin bu o‘rganish ikki xil nuqtayi nazardan olib boriladi: ruh shunoslik u yoki bu xatti-harakat, fe’l-atvor, sababiy asoslarning ruhiy tabiati va shakllanish shart-sharoitlarini ochib beradi, etika esa ruhshunoslik tadqiq etgan hodisalarning axloqiy ahamiyatini tushuntiradi. etika va sotsiologiya. ma’lumki, sotsiologiya insonlarning ommaviy xatti– harakati va ularning qonuniyatlarini faqat muayyan ijtimoiy tuzum doirasidagina tadqiq etadi. axloqshunoslik esa, o‘z mohiyatiga ko‘ra, lozim bo‘lganda, muayyan ijtimoiy tuzum yoki davr doirasidan chiqib, inson axloqining yuksak yutug`i sifatida kelgusi davrlar uchun ham tarixiy va axloqiy ahamiyat kasb etgan shaxsiy, istisnoli xatti– harakatlarni hamda ularning sababiy asoslarini o‘rganadi. etika va siyosatshunoslik. siyosiy kurash qarama–qarshi axloqiy qoidalar va talablar kurashini taqozo etadi. shaxsiy intilishlar bilan davlat …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etika fanining predmeti, mohiyati va vazifalari"

etika. reja: 1. etika fanining predmeti, mohiyati va vazifalari. 2. axloqning inson va jamiyat hayotida bajaradigan funksiyalari. 3. etikaning asosiy kategoriyalari, tamoyillari va meyorlari. 4. zamonaviy etikaning asosiy muammolari va sohalari. tayanch so‘zlar: etika, axloq, etosfera, fazilat, illat, axloqiy kategoriyalar, tamoyillar, me’yorlar, burch, axloqiy madaniyat, muomala odobi, etiket, kasbiy odob, axloqiy tarbiya, komil inson, ekologik axloq, bioetika, evtanaziya, klonlashtirish, transplantatsiya, ksenotransplantatsiya, o‘lim, suitsid, parasuitsid. 1. etika fanining predmeti, mohiyati va vazifalari. insoniyat taraqqiyotida axloq muhim oʻrin tutadi. sharqning buyuk mutafakkirlari insonni axloqiy kamol toptirish, uni har tomonlama rivojlantirish, maʼnaviy qiyofasini shakllantirish ...

This file contains 25 pages in DOCX format (187.2 KB). To download "etika fanining predmeti, mohiyati va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: etika fanining predmeti, mohiya… DOCX 25 pages Free download Telegram