transkripsiya

DOCX 10 стр. 36,5 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 36,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

mavzu: transkripsiya reja: 1. transkripsiya haqida tushuncha 2. transkripsiya turlari 3. o‘zbek shevalarini o‘rganishda qo‘llaniladigan transkripsiyalar transkripsiya haqida tushuncha. transkripsiya so‘zi lotincha – transcriptio so‘zidan olingan bo‘lib – qayta yozish degan ma’noni anglatadi. umuman transkripsiya ilmiy yozuv bo‘lib, biror bir tildagi hamma nozik tovushlarni hisobga olgan holda, ilmiy maqsadlar uchun talaffuziga ko‘ra yozib olish ma’nosini anglatadi. bundan tashqari xalq og‘zaki ijodi materiallari, geografik atamalarni yozish, musiqa asboblari uchun birining boshqasiga moslab yozishda ham belgilar sistemasidan foydalaniladi. shunday qilib, biror narsaning ilmiy asosda yozib olinishiga transkripsiya deyiladi. bu holat transkripsiya atamasining keng ma’noda qo‘llanishiga misol bo‘ladi. mazkur atama tor ma’noda ham qo‘llaniladi. ya’ni, faqat lahja va shevalarning o‘ziga xos tomonlarini, xususiyatlarini talaffuzga moslab yozib olish tushuniladi. bunda u yoki bu tilga mansub alfavitlardagi belgilar tizimi yetarli bo‘lmaydi. shunda biror matnni talaffuzga moslab yozib olish uchun lotin grafikasidagi alfavitlar bo‘lsin, kirill alifbosidagi harflar tizimi bo‘lsin ularga muayyan o‘zgartishlar kiritish zarur bo‘ladi. bunda …

2 / 10

gan transkripsiya – v.v.reshetov transkripsiyasi hisoblanadi. mazkur transkripsiya fonetik transkripsiya hisoblanadi. u kirill alifbosi asosida shakllantirilgan bo‘lib, ko‘pgina sheva materiallarei ana shu transkripsiyada yozib olingan. keying paytlarda lotin grafikasi asosidagi transkripsiyalar ham keng ommalashib bormoqda. bunday transkripsiyalardan nasimxon rahmonov tomonidan tuzilgan transkripsiya diqqatga sazovordir. translitеratsiya. bu termini transkripsiya termini bilan adashtirib yubormaslik lozim bo‘ladi. birоr tilning yozma yodgоrliklarini yoki ma’lum bir tеkstni nashr etishda shu yodgоrliklarning yozuv sistеmasini bоshqa til yoki yodgоrlik bоsilayotgan хalqning mavjud yozuv sistеmasi оrqali ifоdalash translitеratsiya dеyiladi. dеmak transkriptsiya birоr yozuv harflarini bоshqa bir yozuv harflari bilan almashtirib ifоdalash usulidir. lingvistik asarlar (qiyosiy va tariхiy grammatikalar, etimоlоgik lug‘atlar, turli til tеkstlarining namunalar)ni nashr etganda translitеratsiyadan fоydalanilsa, ham qardоsh tillar fоnеtikasi qiyos qilinganda, dialеktоlоgik ishlarda va dialеktоlоgiya fanida fоnеtik translitеratsiyadan fоydalaniladi. hоzirgi оlimlar ilmiy asarlarini nashr etganda mavjud alfavitdan fоydalanilsa, bu yodgоrliklar dialеktal qimmatini yo‘qоtadi. shuning uchun ularni talaffuz хususiyatini saqlash maqsadida fоnеtik translitеratsiyadan fоydalaniladi. translitеratsiya chеt …

3 / 10

ili o‘qitishda ham katta rоl o‘ynaydi. chunki til o‘qituvchisi shеva va adabiy tilni yaхshi farqlab, o‘quvchiga tushuntirishi va shеvalarda qanday, adabiy tilda qanday ekanligini ko‘rsatishi lоzim. shеvalarni o‘rganishda tilshunоslar taklif etgan transkriptsiyadan fоydalaniladi. transkriptsiya dialеkt va shеvalarda uchraydigan tоvushlarning turli ko‘rinishlarini yozuvda ifоdalash uchun qo‘llanadigan ma’lum bеlgilar sistеmasidir. til tоvushlarini aniq ifоdalash uchun хizmat qiladigan yozuv taranksriptsiya (lоtincha tranckriptio-qayta yozish) dеb ataladi. transkriptsiyaning fоnеtik transkriptsiya kabi turlari bоr. tayanch tushunchalar: yakka hоlda o‘rganish. savоl-javоb usuli. ankеta. translitеratsiya. transkripsiya transkripsiya reja: 1. transkripsiya haqida umumiy ma’lumot. 1. transliteratsiya. 1. fonetik va fonologik transkripsiya. 1. transkripsiyaning tuzilishi. 1. unlilar uchun transkripsion belgilar. 1. undoshlar uchun transkripsion belgilar. 1. diakritik belgilar. tayanch tushunchalar velyarizatsiya - undoshlarning qattiqlashishi. diakritik belgi –hariflarga qo`shimcha ravishda qo`yiladigan bel gilar, ishoralar. dialektolog – shevashunos, shevani o`rganuvchi olim. indifferent – oraliq tovush. palatalizatsiya – undoshlarning yumshoqlashishi. transkriptsiya – yozuvning maxsus turi. transliteratsiya – matnni bir yozuv tizimidan ikkinchisiga ko`chirish, …

4 / 10

an’anaviy alfavitdan o‘rni bilan ma’lum bir o‘zgarishlar kiritish orqali foydalaniladi. shuning uchun ham transkripsiyada belgilar soni o‘ziga asos bo‘lgan alfavitdagi harflar sonidan ko‘p bo‘ladi. transkripsiya tamoyillari o‘ziga xos xususiyatlari bilan orfografiya va uning tamoyillaridan (fonetik, morfologik, tarixiy-an’anaviy kabi) farq qiladi. transkripsiyaning asosiy tamoyiliga ko‘ra so‘zlar qanday eshitilsa, shunday yozib olinadi. orfografiyada , odatda, bir tovush bir harf bilan ifodalansa ham, lekin ba’zan bir tovush ikki harf (belgi) bilan yoki, aksincha, ikki tovush bir harf bilan berilishi mumkin. transkripsiyada esa, hamma vaqt bir tovush bir harf (belgi) bilan beriladi. transkripsiyada asosiy belgilar bilan bir qatorda diakritik belgilar ham ishlatiladi. asosiy belgiga qo‘shilgan qo‘shimcha belgi diakritik belgi deyiladi. masalan, til oldi o‘(o)ni til orqa o‘(o)dan farqlash uchun asosiy belgining ustiga ikkita nuqta qo‘yiladi. ana shu qo‘yilgan ikkita nuqta diakritik belgi sanaladi. transkripsiyada orfografiyada qabul qilingan bayon alomatlari, nuqtalar ko‘pincha boshqa ma’nolarda qo‘llanadi. masalan, bahor so‘zi transkripsiyada ba:ar deb yoziladi. bu so‘zdagi a …

5 / 10

lug‘atlar, turli xil matnlardan namunalar va shu kabilar)ni nashr etganda transliteratsiyadan foydalanilsa ham, qardosh tillarning fonetikasi qiyos qilinganda, dialektologik ishlarda va dialektologiya fanida fonetik transkripsiyadan foydalaniladi.xalq og‘zaki ijodiyoti yodgorliklarini nashr etganda mavjud alfavitdan foydalanilsa, bu yodgorliklar dialektal qimmatini yo‘qotadi. shuning uchun ularning talaffuz xususiyatlarini mumkin qadar saqlash maqsadida fonetik transkripsiya qo‘llanadi. transkripsiya chet tili va ona tili orfoepiyasiga oid ishlarda ham keng qo‘llaniladi. mohiyat jihatidan eng aniq transkripsiya fonetik transkripsiyadir. bu transkripsiya umumiy va xususiy fonetika, shu qatori eksperimental fonetika yutuqlariga asoslanadi. tillardagi nutq tovushlarini fonetik transkripsiya uchun tanlangan alfavit orqali ifoda qilib bo‘lmasa, boshqa tillar alfavitidan harflar olinadi yoki harflar yoniga, ustiga, ostiga, ichiga diakritik belgilar orttiriladi.fonetik transkripsiyaning vazifasi tilda mavjud bo‘lgan hamma tovushlarni yozuvda aks ettirishdir. faqat fonemalarnigina hisobga olish uchun ishlatiladigan transkripsiya fonologik transkripsiya deyiladi. transkripsiyaning tuzilishi. tilshunoslikda keng miqyosda qo‘llanadigan lotin alfaviti asosida tuzilgan transkripsiya xalqaro fonetik alfavit (mfa) nomi bilan yuritiladi. rus grafikasi asosida tuzilgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "transkripsiya"

mavzu: transkripsiya reja: 1. transkripsiya haqida tushuncha 2. transkripsiya turlari 3. o‘zbek shevalarini o‘rganishda qo‘llaniladigan transkripsiyalar transkripsiya haqida tushuncha. transkripsiya so‘zi lotincha – transcriptio so‘zidan olingan bo‘lib – qayta yozish degan ma’noni anglatadi. umuman transkripsiya ilmiy yozuv bo‘lib, biror bir tildagi hamma nozik tovushlarni hisobga olgan holda, ilmiy maqsadlar uchun talaffuziga ko‘ra yozib olish ma’nosini anglatadi. bundan tashqari xalq og‘zaki ijodi materiallari, geografik atamalarni yozish, musiqa asboblari uchun birining boshqasiga moslab yozishda ham belgilar sistemasidan foydalaniladi. shunday qilib, biror narsaning ilmiy asosda yozib olinishiga transkripsiya deyiladi. bu holat transkripsiya atamasining keng ma’noda qo‘llanishiga misol...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (36,5 КБ). Чтобы скачать "transkripsiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: transkripsiya DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram