tuproqda galloidlar va radioaktiv elementlar. galloidlarning geokimyoviy va biogeokimyoviy xossalari

DOCX 134.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662390487.docx tuproqda galloidlar va radioaktiv elementlar. galloidlarning geokimyoviy va biogeokimyoviy xossalari reja: · tuproqda uran, radiy, toriy, kaliy, uglerod va boshqa radioaktiv elementlar · tuproqlardagi radioaktiv izotoplar to’g’risida · tuproqlarda tabiiy radioaktiv elementlar (tre) ning migratsiyasi · radioaktiv izotoplar yordamida tuproq va tog’ jinslarining yoshini aniqlash · tuproq qoplamining radioaktiv elementlar bilan ifloslanishi vii guruxning asosiy gruppachasiga ftor, brom, xlor, yod va astatlarga galogenlar deyiladi. bu so’zning ma’nosi tuz hosil qiluvchi demakdir. bularning hammasi metallar bilan o’zaro ta’sir ettirilganda tuzlarni hosil qiladi. galogenlar elektronni tez qabul qiladi, bu qobiliyat ularni tipik metalmaslar qatoriga kirishni taqoza qiladi. ftor o’z birikmalarda doim -1 valentli bo’lib, oksidlangan shaklda bo’ladi, qolgan galogenlarning valentliklari esa -1 dan +7 gacha o’zgarib turadi. erkin galogenlar juda yuqori darajadagi kimyoviy faollik ko’rsatish qobiliyatiga ega. galogenlar deyarli barcha sodda va bir guruh murakkab moddalar bilan reaksiyaga kirishib, xilma xil xususiyatga egadirlar. galogenlarning kimyoviy va geokimyoviy xossalari murakkab bo’lib, quyida …

ko’llarda kk 10-1·10-4 - n-100n 2 biofilligi 7·10-3 1,1 0,75 0,20 talasofilligi 1,5·10-3 111 30 0,1 jadval ma’lumotlaridan ko’rinib turibdiki, galogenlarning ayni bir geosfera qobig’idagi yoki landshaft komponentidagi miqdori ularning konsentratsiya klarki, biofilligi va boshqa xususiyatlariga bog’liq. perelman va goldshmitd fikrlariga ko’ra, mavjud geokimyoviy tizimda kimyoviy element miqdori ularning atom yadrosi hamda elektronlarning qobiqlariga bog’liq. atom og’irliklarining ortishi bilan galogenlarni atom hamda ionlarining radiusi ma’lum darajada kattalashadi, litosferadagi o’rtacha miqdori, ya’ni klarki kamayadi, 0,06 dan 0,00005% gacha bo’ladi. ular o’zlarining bu xususiyatlariga bog’liq ravishda har xil miqdorda minerallar hosil qiladi. tarkibida ftor bilan xlorni saqlaydigan minerallar soni nisbatan ko’p. brom mineralga ega bo’lsa, yod 8 t. ftor bilan xlor esa 92 — 98 t. mineral tarkibida uchraydi. elementlarning migratsiya qobiliyatini tavsiflash uchun fersman tomonidan energetik konstanta tushunchasi kiritilgan. bu ko’rsatkich anionlar va kichik valentli kationlar uchun w 2 эк=- 2r bo’lib, bunda: w— ion valentligi, r —ion radiusi. qolgan kationlar …

degan. u tirik moddalarning 5 ta geokimyoviy funksiyasini aniq va ravshan ko’rsatib beradi. birinchi funksiya bu gaz funksiyasidir. yer po’sti ustki qismida barcha gazlar hayot mahsulidir degan fikrni aytgan edik. demak ftor va xlor ham hayot mahsuli. ikkinchisi, konsentratsion funksiya bo’lib, organizmlar o’zlarining tanalarida ko’pchilik elementlarni to’playdi. bunga sho’rxoqlarda o’suvchi galofit o’simliklarni misol tariqasida keltirish mumkin. shunday organizmlar ham ma’lumki, ular kremniy va kalsiyni to’playdi. dengiz suv o’tlari esa yod elementini to’playdi. uchinchisi, oksidlanish qaytarilish funksiyasi bo’lib, bu funksiya o’zgaruvchan valentlikka ega bo’lgan elementlar tarixida muhim rol o’ynaydi. bu borada landshaft ko’zgusi sanalgan tuproqda temir va marganest giokimyosini ko’rsatish mumkin. to’rtinchisi, biokimyoviy funksiya bo’lib, bunda tirik organizmlarning o’sish va rivojlanishidagi elementlar migratsiyasining roli asos qilib olingan. beshinchi funksiyasi, bu biokos tizimdan tashqariga chiqadigan dalillar hisoblanadi. shu funksiyaga insoniyatni biokimyoviy faoliyati ham kiradi. bu borada perelman (1972) ishlari diqqatga sazovor. uning ko’rsatishicha, ftor elementining tarqalishi bilan bioqimyoviy va endenik hodisalar aniq …

dshaftlarni o’rganishning asosiy metodi tarixiy — geokimyoviy bo’lib, bu maxsus tizimga tayanadi. bu borada glazovskaya (1974) shunday yozadi; «landshaftlardagi jarayonlarni o’rganishni eng oddiy geokimyoviy landshaftlarning tizimidan boshlamoq kerak». bunda dastlabki landshaft — oqindi jinslar ustida joylashgan litofil o’simliklardan boshlab, to’la shakllangan shu sharoit uchun to’la rivojlangan biogeotsenozlargacha hisoblanadi. bu zanjirda makro- va mikroelementlar, galogenlar migratsiyasini o’rganish katta ahamiyat kasb yetadi. geokimyoviy landshaftlardan tuproq tizimining strukturasini aks ettiradigan modellarni tuzish, galloidlarni o’rganishda, boshqa usullar qatorida elementar va kaskadli geokimyoviy tizimlarni qo’llash ham yaxshi natijalarga olib keladi. bunda migrandlarni o’rganish landshaft bloklarida, ya’ni atmosfera, tuproq, sizot suvlari, yer ustki suvlari, o’simlik, litosferalarda olib boriladi. har bir blok ichida galloidlar gaz, suyuq, qattiq, tirik fazalarida o’rganiladi. gologenlarni o’rganishda kaskadli tizimlarning chiqindisini tanlash maqsadga muvofiq keladi. bunda konsentratsiya va tarqalishga alohida e’tibor berish kerak. tuproqni analizga olishda o’tuvchi qatlamlarga e’tibor berilib, bu o’tuvchi qatlamdan albatta namuna olinishi lozim. tuproq, suv, ona jins, o’simlik va …

uchun xavfli bo’ladi. bu nuqtayi nazardan olib qaraydigan bo’lsak, ftor, brom, xlor va yodning destruktiv aktivligi galozovskaya ma’lumotlariga ko’ra, p 1011—1010 ni tashkil qilib o’rtacha darajadagi faollikka to’g’ri keladi. demak, bu uncha xavfli emas. galloidlarning tuproq va suvdagi migratsiyasi harakat shakllariga tayangan holda a.i.perelman migratsiya turlarini quyidagicha bo’lishni tavsiya qiladi: 1) mexanik migratsiya; 2) fizik-kimyoviy migratsiya; 3) biogen, ya’ni tirik organizmlar faoliyatiga bog’liq bo’lgan migratsiya; 4) texnogen, ya’ni sotsial jarayonlarga aloqador migratsiya. tuproqlarning landshaftlarini geokimyoviy tasnifi asosan atomlar biologik aylanma harakatiga, suv, mexanik va boshqa turdagi migratsiyaga asoslanadi. arid iqlimli, sug’oriladigan dehqonchilik rivojlangan mintaqalarda, ayniqsa, o’zbekiston misolida oladigan bo’lsak, paxtachilik va u bilan bir qatorda unga mos keluvchi o’simlik turlarini ekish, o’stirish yaxshi yo’lga qo’yilgan. migratsiya tipi, modda aylanishi, elementlarning sug’oriladigan zonalarda sug’orilmaydigan mintaqalarga ko’ra bir muncha boshqacha sodir bo’ladi. ftordan tashqari, gologenlarning harakatchanligi polinovning migratsiya qatoriga ko’ra, shiddatli hisoblanadi. ayniqsa, ularning bu xususiyati dasht va cho’l mintaqalarida, havo, suv, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqda galloidlar va radioaktiv elementlar. galloidlarning geokimyoviy va biogeokimyoviy xossalari"

1662390487.docx tuproqda galloidlar va radioaktiv elementlar. galloidlarning geokimyoviy va biogeokimyoviy xossalari reja: · tuproqda uran, radiy, toriy, kaliy, uglerod va boshqa radioaktiv elementlar · tuproqlardagi radioaktiv izotoplar to’g’risida · tuproqlarda tabiiy radioaktiv elementlar (tre) ning migratsiyasi · radioaktiv izotoplar yordamida tuproq va tog’ jinslarining yoshini aniqlash · tuproq qoplamining radioaktiv elementlar bilan ifloslanishi vii guruxning asosiy gruppachasiga ftor, brom, xlor, yod va astatlarga galogenlar deyiladi. bu so’zning ma’nosi tuz hosil qiluvchi demakdir. bularning hammasi metallar bilan o’zaro ta’sir ettirilganda tuzlarni hosil qiladi. galogenlar elektronni tez qabul qiladi, bu qobiliyat ularni tipik metalmaslar qatoriga kirishni taqoza qiladi. ftor o’z...

DOCX format, 134.1 KB. To download "tuproqda galloidlar va radioaktiv elementlar. galloidlarning geokimyoviy va biogeokimyoviy xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqda galloidlar va radioakt… DOCX Free download Telegram