tuproqda temir va boshqa mikroelementlar. temir va marganetsning elementlar davriy sistemasidagi o’rni va ayrim xususiyatlari

DOCX 51.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662390522.docx tuproqda temir va boshqa mikroelementlar. temir va marganetsning elementlar davriy sistemasidagi o’rni va ayrim xususiyatlari reja: temir birikmalari guruhlariga tavsif marganets va uning birikmalari biomikroelementlarning biogeokimyoviy xususiyatlari xalkofil elementlar va boshqa metallarning biogeokimyoviy xossalari mendeleev elementlar davriy sistemasida mn va fe o’zaro yonma-yon joylashgan bo’lib, o’õshash elektron qobiqlarga ega. ularning elektron qobiqlarining tuzilishi quyidagicha: fe-s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d6 4s2 mn-s2 2s2 2p6 3s6 3p6 3d5 4s2 bo’lib d orbitasida elektronlarning maksimal soni 10 ga teng. mn atomida 5 ga, temirda esa bu elektronlar soni 6 ga teng. bu farqlardan ko’rinib turibdiki, marganets va temirni 3d-li elektron qobig’i hali to’yinishga muhtoj. suning uchun bo’lsa kerak mn va fe elementlari kompleks birikmalar hosil qilish qobiliyatiga ega. bu elementlarning har ikkalasi ham o’tuvchi metallar, ya’ni metallardan metalmaslarga o’tuvchi sanaladi. o’tuvchi metallarda valentlik ko’pincha –2-3, ba’zi hollarda undan ham yuqori bo’lishi mumkin. mn va fe ning oõirgi elektron orbitasida 2 tadan …

rinda kislorod, kremniy, alyuminiylardan keyin turadi. bu õususiyati, hamma tuproq uchun ham to’g’ri kelavermaydi. qumoq tuproqlarda to’rtinchi o’ringa kaliy chiqadi, karbonatli tuproqlarda esa ca temirdan ko’p bo’ladi. temirning yer po’stidan o’rtacha miqdori 5,1% bo’lsa, ba’zi rudalarda 50-60% bo’ladi. hatto sof tugma temir ham uchraydi. sof tug’ma temirning genezisi meteoritlarga olib boradi. temir ko’pchilik birlamchi gili minerallarni kristall panjaralariga kiradi. temir gidroksidlar, sulfidlar, fosfatlar, korbanatlarni hosil qila oladi. temir ko’pchilik silikatlar tarkibiga ham kiradi. temir va uning birikmalari tuproq hosil bo’lish jarayonida faol funktsiyalarni ijro etadi. temir olivin, amfibollar, aktinolit, epidot, granat va boshqalar tarkibiga kiradi. qisman biotit, vermikulit, glakuonit va boshqalar tarkibida ham uchraydi. temirning oksid va gidroksidlari qatoriga getit a-feooh, lepidokrokit – feooh, ferrgidrit 5fe2o3·9h2o, gematit a-fe2o3, magnetit fe3o4, magemit fe2o3, va boshqalar kiradi. magemit magnetitning oksidlanishidan hosil bo’ladi. tuproqda yangi hosil bo’lgan, cho’kib qolgan fe(oh)3 va uning analoglari kristallanmagan hollarda bo’ladi. temirning oksid va gidroksidli minerallari tuproqni qattiq …

roqlarida 3-5%. bo’z tuproqlarda, sug’oriladigan o’tloqi tuproqlarda 11-12% atrofida temir bo’ladi. temir tuproqlar uchun zaruriy komponentlardan biri hisoblanadi. tuproqlarni kesmalarda temir elementli sharoitga qarab har õil tipda tarqaladi. uning miqdori qora tuproqlarda, agar gumussiz, karbonatsiz tuproq uchun aniqlansa doimiy bo’ladi. bunday tuproq kemasi temirga nisbatan oladigan bo’lsak, differentsiatsiyalangan kesmalar qatoriga kiradi. ko’pchilik tuproqlarda temirni alyuvial-illyuvial yoki akkumulyativ, elyuvialilyuvial tipdagi taqsimotlarini kuzatish mumkin. masalan bu õildagi temirning tarqalishi yoki taqsimotini podzol tuproqlarda ko’rish mumkin. bunday tuproqlarning alyuvial qatlamlarida temir miqdori keskin kamaygan, illyuvial yoki akkumulyativ qatlamlarida esa ko’paygan bo’ladi. temir tuproqda har õil miqdorda, turli õil ko’rinishda uchraydi. temirli birikmalar to’plangan joylar qo’ng’ir, sariq, qizil, qizg’ish ranglarda bo’ladi. tabiatda sof temir, marganetsli temir, gumusli, gumus marganetsli konkretsiyalarda temir 1025% gacha bo’ladi. temirning tuproq qatlamlarida to’planish õususiyatiga kelsak, buni tushunish qiyin emas. uning 2 valentli oksid formadagi birikmalari nisbatan eruvchan bo’lib, tuproq kesmasida sug’orma suvlar yoki boshqa suvlar ta’sirida oson harakat qiladi. …

rdan biri sohildagi sizot suvlarining terassalardan, suv ayirgichlardan kelishi hamda ular 500-600 mg/l temirga ega bo’lishidir. qayirga kelgan temir kontsentratsiyasi yana ortadi. anaerob sharoitidagi temir aeratsiya kuchli bo’lgan, ya’ni aerob holatga tushib iii valentlikka aylanadi, natijada cho’kib qoladi. temir (iii) gidrooksid jadal to’plangan joylarda hatto temirli qatlam, ya’ni b hosil bo’lishi mumkin. bunday qatlamda organik c-4,4; sio2-0,3; fe2o3-62,3; al2o3- 2,9-4% miqdorlarda bo’lishi mumkin. b li qatlamining quyi chegarasidagi oksidlovchi potentsial miqdori 300-450 mv gacha yetadi. bizning sharoitimizdagi, umuman arid o’lkalardagi tuproqlarda temirning asosiy qismi gematitlardan iborat. gematitni to’planishiga yuqori harorat yordam beradi. nam o’lkalarning ph nisbatan past (7) bo’lgan, organik moddaga boy tuproqlarda esa getit ko’proq to’planadi. temir va uning birikmalari tuproq rangiga har õil ta’sir ko’rsatadi. masalan, qizil, qizg’ishni fe2o3 gematit, magnetit esa qora rangni beradi. vivaianit botqoqlashgan tuproqlarda oq rangni beradi. shunisi qiziqki, bu oq rangni (vivianitli) qatlam atmosfera havosi bilan aloqada bo’lishi bilanoq ko’karib havo rangga aylana …

g manbayi rolini oltingugurtli minerallar pirit, õalkopirit oksidlaridan esa temir oksidi va gidroksidi bajaradi. umuman olganda tuproqda temir birikmalari har õil bo’lib, uni s.v.zon quyidagi guruhlarga ajratishni tavsiya qiladi: 1) silikatli temir, ya’ni silikatlar tarkibidagi temir; 2) silikatsiz temir, silikatlardan boshqa birikmalar qatoriga kirgan temir. silikatli temir tarkibiga: a) kuchsiz, kuchli kristallangan va kristallanmagan minerallar va jinslar tarkibidagi temir kiradi; b) temirli amorf birikmalar, gimus bilan bog’langan va bog’lanmagan temir kiradi. temirni silikatli, silikatsiz, kristallangan, amorf shakllardagi miqdorlari meradjekson, tamm usullari bilan aniqlanadi. temir birikmalarini guruhlarga ajratish bu nisbiy bo’lib, s.v.zonning fikricha, ba’zi tuproqlarning diagnostikasida ishlatsa bo’ladi. jumladan ferrallitli, fersiallitli, siallitli tuproqlarni temir birikmalariga qarab ajratish mumkin. ferrallitli tuproqlarda yalpi temirni 72-88% silikatsiz birikmalarda bo’ladi. bu ko’rsatkich har õil tuproqlarda sifat va miqdor jihatdan bir õil bo’lmaydi. mamlakatimizda tarqalgan tuproqlarning ko’pchiligida temirning yalpi miqdori 4-6% atrofida bo’lib, sug’orilganlik davriga bu miqdorning bog’liqligi deyarli sezilmaydi. bu hodisani tipik bo’z tuproqlar, taqir …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqda temir va boshqa mikroelementlar. temir va marganetsning elementlar davriy sistemasidagi o’rni va ayrim xususiyatlari"

1662390522.docx tuproqda temir va boshqa mikroelementlar. temir va marganetsning elementlar davriy sistemasidagi o’rni va ayrim xususiyatlari reja: temir birikmalari guruhlariga tavsif marganets va uning birikmalari biomikroelementlarning biogeokimyoviy xususiyatlari xalkofil elementlar va boshqa metallarning biogeokimyoviy xossalari mendeleev elementlar davriy sistemasida mn va fe o’zaro yonma-yon joylashgan bo’lib, o’õshash elektron qobiqlarga ega. ularning elektron qobiqlarining tuzilishi quyidagicha: fe-s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d6 4s2 mn-s2 2s2 2p6 3s6 3p6 3d5 4s2 bo’lib d orbitasida elektronlarning maksimal soni 10 ga teng. mn atomida 5 ga, temirda esa bu elektronlar soni 6 ga teng. bu farqlardan ko’rinib turibdiki, marganets va temirni 3d-li elektron qobig’i hali to’yinishga muhtoj. sunin...

DOCX format, 51.6 KB. To download "tuproqda temir va boshqa mikroelementlar. temir va marganetsning elementlar davriy sistemasidagi o’rni va ayrim xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqda temir va boshqa mikroe… DOCX Free download Telegram