шурланган тупроқлар ва уларнинг таснифи. тупроқ шурланишида иштирок этувчи геокимёвий элементлар ва уларнинг бирикмалари

DOC 119,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1404472817_53690.doc шурланган тупроқлар ва уларнинг таснифи. тупроқ шурланишида иштирок этувчи геокимёвий элементлар ва уларнинг бирикмалари режа: 1. шурланган тупроқларнинг умумий тавсифи. 2. узбекистон суғориладиган шурланган тупроқлари. 3. элементлар геокимёси ва уларнинг тупроқ шурланишида иштирок этувчи бирикмалари. 1. шурланган тупроқларнинг умумий тавсифи. шур тупроқлар тарқалган худудлар катта миқёсдаги тупроқ-геокимёвий формация булиб, ута турли хил тупроқларни узида бирлаштиради. унинг умумий белгилари қуйидагилардан иборат: аккумулятив ёки палеаккумулятив ландшафтларда хосил булиши, юқори концентрациядаги эритмаларда сувда осон эрувчи тузларнинг тупроқ хосил булиш жараёнларида иштирок этиши, усимлик- ларнинг ёхуд тупроқ эритмаларининг юқори концентрацияси ёхуд у ёки бу тупроқ қатламларидаги ута юқори ишқорийлик сабабли нормал усиши ва ривожланиши учун ноқулай шароитларни вужудга келиши (бундан шур тупроқларда усувчи галофитлар мустасно) ва бошқалар. шурланган тупроқлар деб тупроқ профилида маданий усимликлар (галофит булмаган - шурга чидамсиз) нинг ривожланиши учун захарли таъсир этувчи сувда осон эрувчи тузларнинг миқдорига айтилади. сувда осон эрувчи тузларга совуқ сувда гипснинг (caso4(2h2o) эрувчанлигидан (2 гл. атрофида) …
2
р шурхокли тупроқлар ва шу миқдордан кам булган лекин тупроқнинг хохлаган қатламларида жойлашса шурхоксимон тупроқлар деб аталади. демак, тупроқлар тузларнинг тупроқ профилида жойланишига қараб юза ва чуқур шурхоксимон булишлари мумкин. шурхокларнинг тарқалган асосий худудлари суббореал ва субтропик минтақаларнинг дашт ва ярим дашт минтақалари хисоб ланади. шурхоклар майдони ер шарида 69,8 млн. гектарни, барча шурланган тупроқлар майдони эса 240 млн. гектарни ташкил этади (ковда, розанов 1988). шурланган тупроқлар ва шурхокларнинг пайдо булиши учун икки хил жараён - ландшафтларда (табиатда) эркин харакатланувчи ва уларни тупроқда тупланиши содир булиши керак.тузлар хосил булишининг асосий манбалари тоғ жинсларининг нураши таъсирида хосил буладиган, узида туз ушловчи ва тупроқ хосил қилувчи хар хил жинслар хисобланади. маълумки дунё океанларига қуруқликдан йилига 3 млрд. тонна сув оқимлари булмаган континентларга 1 млрд. тоннагача хар хил тузалар келиб қушилади. туз тупловчи манбалардан, яъни таркибида туз ушловчи тупроқ хосил килувчи жиснлар, тузларнинг дегиздан қуруқликка шамол таъсирида келиб қушилиши (импульверизация), атмосфера ёғинлари, тупроқ-грунт …
3
мм йиллик уртача буғлан. мм қуруқ даврлар хавони нисбий нам. % грунт сувларини энг юқори минерл. г.л. тупроқдаги енгил эрувчи тузларнинг миқ. % купроқ тарқал ган тузлар чул 100 2000 -2500 20 200-350 25-50 nacl, kno3, mgcl2, mgso4, caso4, cacl2, nabr7 ярим чул 200-300 1000 - 1500 20-30 100-150 5-8 nacl, na2so4 caso4, mgso4, дашт 300-450 800 -1000 35-40 50-100 2-3 na2so4 nao, na2co3 nahco3 урмон-дашт 350-500 500-800 40-45 1-3 0,5-1 nahco3 na2co3 na2so4 na2sio3 турли ландшафт - геокимёвий холатларда турлича тузлар тупланади. намлик бирмунча купроқ иқлим шароитларда кам эрийдиган тузлар туплангани холда сувда купроқ эрийдиган чуқур қатламларга, она жинс ва грунт сувларигача ювилиб кетади. иқлим шароити қурғоқчилиги ортган сари сувда купроқ эрийдиган тузлар туплана бошлайди. кучсиз шурланишнинг бошланғич даврида сода купроқ туп- лана бошлайди. шурланиш кучайган сари биринчи уринни сульфатлар, ундан кейин хлоридлар эгаллайди. тупроқда туз тупланиш асосан макрорельефларнинг пастқам жойларида, турли моддаларнинг купроқ йиғилган участкаларида ривожланади. рельефнинг баландроқ …
4
қилинган тупроқлар систематикасига кура, автоморф - грунт сувлари чуқур жойлашган майдонларда узида туз ушланган жинслардан ва гидроморф - минераллашган грунт сувлари таъсирида хосил булган шурхокларга булинади. автоморф шурхоклар қуйидаги типчаларга: типик - қолдиқ, қайталанган ва тақирлашган; гидроморф шурхоклар эса типик, утлоқи, ботқоқ, шорли (сор), лой-вулқонли ва тепа-дунглик типчаларига булинади. яна шурхоклар шурланиш химизми (типи)га қараб хлоридли, сульфат-хлоридли, хлорид-сульфатли, сульфатли, сода-хлоридли, сода-сульфатли, хлорид-содали, сульфат-содали, сульфат ёки хлорид-гидрокарбонатли туркумларга хамда шурланиш манбаларига кура - литогенли, қадимий гидроморфли ва биогенли туркумларга ажралади. шурхоклар тупроқ профилидаги тузларнинг тарқалиш характерига кура: устки, юзаки (агар тузли қатлам 0-30 см да тарқалган булса) ва чуқур профилли (агар бутун профил шурхоклар даражасида шурланган булса) гурухларга булинади. морфологик ташқи куринишга кура шурхоклар қуйидаги - майин, қатқалоқ, қора ва хул гурухга булинади. қатқалоқ шур - хокларнинг бетида юпқагина туз қавати (қатқалоқ) хосил булади ва бу қатқалоқ таркибида асосан хлорид тузлар (nacl) булиб, сульфатлар оз учрайди. майин шурхокларниннг устки қавати қуруқ, …
5
ингдириш комплексида сингдирилган натрий ёки магнийнинг миқдорлари юқори булган, агрофизикавий хоссалари ута ёмон шуртобсимон тупроқлар хам учрайди (бухоро, қашқадарё вилоятлари, қорақалпоғистон республикаси). суғориладиган шурланган тупроқларнинг хосилдорлиги тупроқ хосил қилувчи жинсларнинг характерига, тупроқ типларига, суғориш даврларига, шурланганлик даражаларига хамда уларда утказилаётган агротехник ва мелиоратив тадбирларнинг мажмуасига боғлиқ. узининг келиб чиқишига кура суғориладиган шурланган тупроқлар турли типларига, жумладан оч тусли буз, утлоқи-буз, буз-утлоқи, утлоқи, ботқоқ-утлоқи, тақирли, тақир-утлоқи ва бошқаларга хосдир. бу тупроқларнинг механик таркиблари хар хил булиб, оғир қумоқли тупроқлар асосий уринни эгаллайди. шурланган суғориладиган тупроқлардаги сувда осон эрувчи тузлар асосан уч катион (naқ, caққ, mgққ) ва турт анион (сl-, so4, hco3, co3) нинг кимёвий бирикиши натижасида хосил булган 12 хил туздан иборат. бу синиқ чизиқнинг юқорисида жойлашган 8 хил туз усимликлар учун захарли, пастдаги 4 хили деярли зарарсиз. буларнинг ичида энг хавфли (na2co3) кейинги уриндава тахир тузлар. булар ичида энг зарарсиз туз гипс (caso4) ва охак (caco3) хисобланади. узбекситоннинг куп туман …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"шурланган тупроқлар ва уларнинг таснифи. тупроқ шурланишида иштирок этувчи геокимёвий элементлар ва уларнинг бирикмалари" haqida

1404472817_53690.doc шурланган тупроқлар ва уларнинг таснифи. тупроқ шурланишида иштирок этувчи геокимёвий элементлар ва уларнинг бирикмалари режа: 1. шурланган тупроқларнинг умумий тавсифи. 2. узбекистон суғориладиган шурланган тупроқлари. 3. элементлар геокимёси ва уларнинг тупроқ шурланишида иштирок этувчи бирикмалари. 1. шурланган тупроқларнинг умумий тавсифи. шур тупроқлар тарқалган худудлар катта миқёсдаги тупроқ-геокимёвий формация булиб, ута турли хил тупроқларни узида бирлаштиради. унинг умумий белгилари қуйидагилардан иборат: аккумулятив ёки палеаккумулятив ландшафтларда хосил булиши, юқори концентрациядаги эритмаларда сувда осон эрувчи тузларнинг тупроқ хосил булиш жараёнларида иштирок этиши, усимлик- ларнинг ёхуд тупроқ эритмаларининг юқори концентрацияси ёхуд у ёки бу тупроқ қ...

DOC format, 119,5 KB. "шурланган тупроқлар ва уларнинг таснифи. тупроқ шурланишида иштирок этувчи геокимёвий элементлар ва уларнинг бирикмалари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.