nurash jarayonlari. shamol, oqar suvlarning geologik ishi

DOC 84,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663266871.doc nurash jarayonlari. shamol, oqar suvlarning geologik ishi reja: 1. shamol ta`sirida sodir bo`ladugan jarayonlar. 2. oqar suvlarining geologik ishi mohiyati. 3. tashqi kuchlar (ekzogen jarayonlar) ta`sirida hosil bo`luvchi yotqiziqlar. 4. ekzogen kuchlarning metosferaga ta`sirining mohiyati. 5. geologik jarayonlar turlari. 6. nurash jarayoni haqida. 7. geologik jarayonlarning yer po`stidagi faoliyati. 8. atmosferaning yer po`stiga ta`siri oqibatida sodir bo`ladigan jarayonlar. tayanch iboralar: relif, litosfera, okean, mineral, dinamik, geolog, giograf, morfologiya, metrologiya, gidrosfera, gidrologiya, metologiya, eol, yotqiziq, karst, suffoziya, tektoginez, geotektoginez, magma, ekzogen, atmosfera, nurash, biologik, ximik, fizik, yuza, muz, jins, mexanik, sulfat, kislorod, oksidlanish, gidroliz, pirit, reaksiya, gidrolid, molekula, temir qalpoq. geologiyaning birinchi qismida biz yerning shakli, ximiyaviy tarkibi, fizik xossalari va tuzilishini ko`rib chiqdik. lekin, litosfera doimo o`zgarib turadi. vaqt o`tishi bilan yer yuzasining relfi o`zgaradi; dengiz va okeanlar xamda ularning qirg`oq chegaralari almashadi; daryolar o`z o`zanini o`zgartiradi, mavjud ko`llar quriydi va yangilari hosil bo`ladi. tog` jinslari va ularni tashkil …

slanib, yer morfologiyasi qonuniyatlarini yer yuzasining xozirgi ko`rinishiga qarab geografik nuqtai nazardan tekshiradilar. geologik jarayonlar yerning xamma qatlamlarida va ularning bir-biriga yondosh chegaralarida xam litosfera chegarasida eol jarayonlar, gidrosfera va litosfera chegarasida denudatsiya, eroziya, abraziya jarayonlari yuz beradi. yer qatlamlari ichida esa, yer osti suvlvri harakat qiladi, ya`ni gidrogeologik jarayonlar ( karst, suffoziya, cho`kish va boshqalar) yuz beradi. yer po`stidagi harakatlar geologiyada tektogenez yoki kengroq qilib aytganda geotektogenez deb ataladi. magmaning hosil bo`lishi, xarakati, qotishi va aralashish jarayonlari magmatizm deb ataladi. geologik jarayonlar haqida so`z yuritganimizda eng avvalo ekzogen geologik jarayonlar haqida to`xtalamiz. ekzogen jarayonlar deyilganda yer yuzasida ya`ni atmosfera bilan litosfera chegarasida boradigan jarayonlar tushiniladi. issiqlik almashinuvi. atmosferaning yer yuzasiga ta`sirida eng avvalo issiqlik almashinuvi kuzatiladi. atmosfera quyosh radiatsiyasini 15% atrofida, yer yuzasi esa 43 % iga yakinini uziga yutadi. shu sababli yer yuzasining kunduzi va kechasi keskin temperaturasini o`zgarib ketishidan atmosfera saqlab turadi. atmosfera doimiy harakatda va bu …

yilda angliya admirali f. bofort tomonidan taklif etilgan va xozirgi vaqtda uncha katta o`zgartirishlarsiz qabul qilingan 12-balli shkala buyicha o`lchanadi. shu jumladan 1946 yilda dovullar uchun 6 ga bo`linuvchi shkala qabul qilingan. nurash jarayoni nurash deb yer yuzasidagi va unga yaqin joy joylashgan tog` jinslari va minerallarni quyosh radiatsiyasi, suvning, xavoning va tirik organizmlarning mexanik va ximik ta`siri natijasida buzulishi va o`zgarishiga aytiladi. nurashni keltirib chiqaradigan faktorlarga qarab quydagicha bo`linadi: 1. fizik nurash, jinslarning tarkibi o`zgarmaydi faqat ularda maydalanish yuz beradi; 1. kimyoviy nurash, yuza va gurunt suvlari shuningdek atmosfera ta`sirida jinslar tarkibini o`zgarishiga olib keladi; 2. organik (biologik) nurash, organizmlar xayot faoliyatining ta`sirida sodir bo`ladi. nurashning barcha turkumlari bir-birini to`ldirib, doimo birga sodir bo`ladi, lekin ularning xarakteri va intensivligi o`rab turgan muxitga iqlim zonalariga uzviy bog`liq. fizik nurash fizik nurashning asosiy faktori, tog` jinslari va ularni tashkil etuvchi minerallar xajmini keskin o`zgarishiga sabab bo`luvchi temperatura hisoblanadi. bu nomuvofiqlik jinslarning …

er yuzasi qanday shakl bo`lishidan qat`iy nazar, o`simlik bilan qoplangan. o`simliklarning ildizlari tog` jinslari orasiga yorib kirib, ularni bo`laklarga ajratadi, darzlarni kengaytiradi. chirigan ildizlardan o`tgan suv yer ostida muzlab, darzlarni kengaytiradi. yer ichki qismida yashovchi qurt va chuvalchanglar gil xamda loyssimon jinslar orasida juda ko`p miqdorda g`ovaklar hosil qiladi, ularning fizik va ximik xususiyatlarining o`zgarishiga olib keladi. ximik nurash. fizik nurash natijasida jinslar maydalanadi, parchalanadi, ba`zan eziladi. tog` jinsiga erkin kislorod ta`siri natijasida, ayniqsa jins orasiga suvning o`tib borishi orqasida u yerda hosil bo`lgan reaktsiya natijasida ximik nurash yuz beradi. ximik nurash qattiq jinslarning yana xam ko`proq maydalanishiga yordam beradi. ximiyaviy jarayonlar asosan oksidlanish, gidrotatsiya (metallarning suvlanishi), erish va gidroliz xillariga bo`linadi. oksidlanish. nurash bo`ladigan zonada erkin kislorod bo`lgan vaqtda qaytarilish reaktsiyasi ketadi va sulfidlar hosil bo`ladi. erkin kislorod xavoda va suvda bo`lganligidan sulfidlar beqaror bo`lib qoladi va paralanib asta-sekin sulfatlarga, karbonatlarga va oksidlarga aylanadi. bu reaktsiyani quyidagi pirit minerali …

qum, tepalik, amplituda, qatlam, eol, muz, parchalash, relef, denudatsiya, akkumulyatsiya, korroziya, uyish, silliqlanish, barxanlar, dyupa, less, o`zan, eroziya, jar, sel, oqim, bazis, regressive eroziya, chuqurlama, pekeplenar. daryo soxillarida o`simlik bo`lmasa shamolning ishini yaxshi kuzatish mumkin. shamol ayniqsa cho`llarda katta ishlarni bajaradi. bu ish shundan iboratki, shamol qumlarni surib ketib, xarsang va toshlarga olib borib uradi. qumlar tog` jinsi sirtiga kelib uriladi, sirtning yuzi tekislanadi, juyaklar, chuqurliklar va xatto ikkala tomoni bo`sh joylar hosil bo`ladi. shamol tog` jinslarining buzilish maxsulotlarini bir joydan ikkinchi joyga ko`chirish ishini xam bajaradi. shamol faqat gorizontal satxlarni shipirib ketish bilangina chegaralanib qolmay, balki mayda-mayda chuqirliklarga xam kirib, u yerdan tog` jinslarining nurash maxsulotlarini olib chiqib ketadi. faqat mana shu “deflyatsiya” ishi natijasida cho`l tog` jinslari batamom buziladi. shamol faqat mayda changlarnigina uzoq joyga uchirib keta oladi. qumni esa yer yuzasidan bir oz ko`tarib uchirib ketadi va uzoq joyga bormay qum tepaliklar ko`rinishida to`playdi. qum tepaliklar faqat …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nurash jarayonlari. shamol, oqar suvlarning geologik ishi"

1663266871.doc nurash jarayonlari. shamol, oqar suvlarning geologik ishi reja: 1. shamol ta`sirida sodir bo`ladugan jarayonlar. 2. oqar suvlarining geologik ishi mohiyati. 3. tashqi kuchlar (ekzogen jarayonlar) ta`sirida hosil bo`luvchi yotqiziqlar. 4. ekzogen kuchlarning metosferaga ta`sirining mohiyati. 5. geologik jarayonlar turlari. 6. nurash jarayoni haqida. 7. geologik jarayonlarning yer po`stidagi faoliyati. 8. atmosferaning yer po`stiga ta`siri oqibatida sodir bo`ladigan jarayonlar. tayanch iboralar: relif, litosfera, okean, mineral, dinamik, geolog, giograf, morfologiya, metrologiya, gidrosfera, gidrologiya, metologiya, eol, yotqiziq, karst, suffoziya, tektoginez, geotektoginez, magma, ekzogen, atmosfera, nurash, biologik, ximik, fizik, yuza, muz, jins, mexanik, sulfat, kislorod, ...

Формат DOC, 84,0 КБ. Чтобы скачать "nurash jarayonlari. shamol, oqar suvlarning geologik ishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nurash jarayonlari. shamol, oqa… DOC Бесплатная загрузка Telegram