30-40-yillarda bolalar adabiyoti

DOC 5 стр. 89,5 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 89,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

mavzu: 30-40-yillarda bolalar adabiyoti maʼlumki, boy va rang-barang xalq ogʻzaki ijodi namunalari yozma adabiyotning maydonga kelishi va rivojlanishida boy manba boʻlib xizmat qiladi. bu yerda yana bir narsani taʼkidlab oʻtish kerak: badiiy adabiyot taraqqiyoti jamiyatning umumiy taraqqiyoti bilan ham uzviy bogʻliq. bu jihatdan mahmud koshgʻariyning “devonu lugʻotit turk” asarini eslab oʻtish oʻrinlidir. xi asrning buyuk tilshunos olimi bu kitobda bizga koʻp maʼlumotlar beradi. unda xi asr adabiyoti bilan birga, avvalgi zamonlarda paydo boʻlib, ogʻizdan ogʻizga, avloddan avlodga koʻchib yurgan qoʻshiq va lirik sheʼrlardan namunalar ham keltirilgan. ayniqsa, mehnat, qahramonlik, marosim, mavsum qoʻshiqlari haqida batafsil maʼlumot beriladi. shuningdek, yusuf xos hojibning “qutadgʻu bilig” (saodatga olib boruvchi bilim), ahmad yugnakiyning “hibat ul-haqoyiq” (sevimli haqiqatlar) dostonlarida hamda ahmad yassaviy, sulaymon boqirgʻoniylarning asarlarida til, ilm, fan, axloq-odob masalalari qamrab olinadi. haydar xorazmiy, qutb, durbek, sakkokiy, lutfiy singari shoirlarning adolatsizlik va zulmni qoralashga, oddiy insonning ogʻir ahvoliga achinish, orzu-armonlarini qisman boʻlsa-da yoritishga qaratilgan asarlari tarixda …

2 / 5

t ul-abror” (yaxshi kishilarning hayratlanishi) dostonining 40bobida rostgoʻylikning ajoyib fazilat ekanligini maqtab yozadi: “har kim oʻziga toʻgʻrilik (halollik)ni odat qilgandan keyin charxning teskari aylangani bilan nima ishi bor? yoʻl qancha toʻgʻri boʻlsa, (manzil) shuncha yaqin. nayza toʻgʻri boʻlganidan doim boshi yuqori. arqon har narsaga chirmashgani uchun mol, qoʻylarni bogʻlaydi. sarvning qomati toʻgʻri boʻlgani uchun xazon kulfatidan omonda va doimo yamyashil… kimning qoʻli egri boʻlsa, u oʻgʻri boʻladi. kim oʻgʻrilik bilan mashhur boʻlsa, xalq uning qoʻlini kesib toʻgʻri qiladi. navoiy sohibqironning uzugi – muhridagi “rosti – rusti” (rostlik – xaloslik) yoki “kuch – adolatda” degan shiorning amalga oshgani uchun mamlakat ahli farovon yashaganini aytadi. xi–xvi asrlarda yashab ijod etgan zahiriddin muhammad boburning “boburnoma” asarida oʻsha davr hayotiga doir tarixiy voqealar bilan birga, ilm-fanga oid qimmatli maʼlumotlar berilgan, turli xalqlarning urf-odatlari, tili, sanʼati va adabiyoti yoritilgan. xviii asrning oxiri xix asrning boshlarida yashab ijod etgan ikki buyuk shoir muhammadniyoz nishotiy va muhammad …

3 / 5

bilim olishga, kitob oʻqishga, johil va yomonlardan uzoq boʻlishga chaqirdi. munis “savodi taʼlim” risolasi orqali bolalarni oʻqitish va tarbiyalash ishiga katta hissa qoʻshdi. uning maʼrifatparvarlik gʻoyalari oʻzidan keyin yashagan muqimiy, furqat, zavqiy, avaz oʻtar kabi shoirlarning ijodiga ham katta taʼsir koʻrsatdi. maʼrifatparvarlikni bayroq qilib koʻtargan abdulla avloniy, hamza, fitrat, elbek, munavvarqorilar tomonidan yozilgan darslik va qoʻllanmalarda bolalar hayoti, oʻqishi, axloq-odobi haqida materiallar beriladi. abdulla avloniyning (“birinchi muallim”, “ikkinchi muallim”, “maktab gulistoni”, “turkiy guliston yoxud axloq”), hamza hakimzoda niyoziyning (“yengil adabiyot”, “axloq hikoyalari”, “qiroat kitobi”) asarlarida yangi davr nafasi ufura boshladi. bolalar adabiyoti yildan yilga shakllanib, koʻzga tashlana boshladi. ayniqsa, bu yillarda yuqoridagi qalamkashlarning safiga z. diyor, d. oppoqova, m. fayziy, i. muslim, a. rahmat, sh. saʼdulla, s. joʻra, m. oqilova, q. muhammadiy, h. nazirlarning kelib qoʻshilishi katta voqea boʻldi. ular bolalarni yaxshi oʻqishga, ilm-fan nurlaridan bahramand boʻlishga, davrning haqiqiy oʻgʻil-qizlari boʻlib kamol topishga targʻib etadilar. bolalar adabiyoti yildan yilga rivojlanib …

4 / 5

” hikoyalari; a. rahmatning “dum” (1938), “baxtli yoshlik” (1939), “zavqli allalar” (1940), “sheʼrlar” (1940), “hiylagar tulki” (1940) kitoblari; sulton joʻraning “fidokor” (1940); ilyos muslimning “oʻsuv” (1932), “zaharxandalar” (1932) toʻplamlari, “miqti keldi” poyemasi (1934); shukur saʼdullaning “hayqiriq” (1933) toʻplamlari bosilib chiqdi. bu davrda qardosh xalqlar adabiyotidan juda koʻplab asarlar oʻzbek tiliga tarjima qilindi. buning natijasida oʻzbek bolalar adabiyoti har tomonlama boyib bordi. ayniqsa, “yosh turkistonliklar”, “bolalar yoʻldoshi”, “bolalar dunyosi”, “oʻzgaruvchi yoshlar”, “yosh kuch” kabi nashrlarning yoʻlga qoʻyilishi bolalar adabiyotining har tomonlama rivojlanishiga sabab boʻldi. xullas, bolalar adabiyotining mavzu doirasi kengaya bordi. yoshlik, maktab hayoti, ona yurt tabiati, xalqlar doʻstligi, ilm, hunar va texnikaga muhabbat mavzulari bolalar adabiyotidan keng oʻrin oldi. xalqimizda “ona yurting omon boʻlsa, rangi roʻying somon boʻlmas”, degan naql bor. ikkinchi jahon urushi yillarida oybek, hamid olimjon, gʻafur gʻulom, sobir abdulla, uygʻun, maqsud shayxzoda, zafar diyor, amin umariy, gʻayratiy, mirtemir, ilyos muslim, sulton joʻra va boshqalar fashist bosqinchilarining yer …

5 / 5

yor), “toʻychi muhammad” (sulton joʻra), “onamning aytganlari” (adham rahmat), “biz yengamiz” (hasan said) kabi asarlarda oʻz ifodasini topdi. zafar diyor yaratgan qahramonlar yosh boʻlishiga qaramay juda qasoskor. ular tinchlik, osoyishtalik shaydolari, nemis-fashist bosqinchilarini qattiq qahr-gʻazab bilan laʼnatlaydilar. z. diyor “qurol bering menga ham!” sheʼrida lirik qahramon tilidan shunday misralarni bitadi: meni kichik demangiz, kamsitmangiz kuchimni, bosqinchidan olgumdir xalq qasosi – oʻchimni! nemis-fashist bosqinchilari barcha qatori yosh bolalarning ham osuda hayotini buzdi. ularni daryo, koʻllar boʻyida baliq tutib, hordiq chiqarishdan, bilim olib, quvnoq oʻyin-kulgu bilan yashashdan mahrum etdi. shuning uchun ham yosh vatanparvar butun xalq bilan bir tan, bir jon boʻlib, qoʻlida qurol bilan dushmandan oʻch olishga shaylandi: qurol bering menga ham, qurol bering menga ham. razil nemis boshiga men ham solay katta gʻam, – deya shijoat koʻrsatishi bilan diqqatni tortadi. urush davri bolalar adabiyotida front orqasini mustahkamlash ishi ham alohida mavzu boʻlib qolgan edi. zafar diyorning “maktab – sening fronting”, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "30-40-yillarda bolalar adabiyoti"

mavzu: 30-40-yillarda bolalar adabiyoti maʼlumki, boy va rang-barang xalq ogʻzaki ijodi namunalari yozma adabiyotning maydonga kelishi va rivojlanishida boy manba boʻlib xizmat qiladi. bu yerda yana bir narsani taʼkidlab oʻtish kerak: badiiy adabiyot taraqqiyoti jamiyatning umumiy taraqqiyoti bilan ham uzviy bogʻliq. bu jihatdan mahmud koshgʻariyning “devonu lugʻotit turk” asarini eslab oʻtish oʻrinlidir. xi asrning buyuk tilshunos olimi bu kitobda bizga koʻp maʼlumotlar beradi. unda xi asr adabiyoti bilan birga, avvalgi zamonlarda paydo boʻlib, ogʻizdan ogʻizga, avloddan avlodga koʻchib yurgan qoʻshiq va lirik sheʼrlardan namunalar ham keltirilgan. ayniqsa, mehnat, qahramonlik, marosim, mavsum qoʻshiqlari haqida batafsil maʼlumot beriladi. shuningdek, yusuf xos hojibning “qutadgʻu bilig” ...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOC (89,5 КБ). Чтобы скачать "30-40-yillarda bolalar adabiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: 30-40-yillarda bolalar adabiyoti DOC 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram