yerning ichki kuchiga bog`liq bo`lgan geologik hodisalar

DOC 466.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708066619.doc yerning ichki kuchiga bog`liq bo`lgan geologik hodisalar reja: 1. tektonika. yerning tuzilishida tektonik hodisalarning o`rni 2. tektonik harakatlarning turlari va yer qatlamlarining yotish shakllari 3. yer qobig`idagi hosil bo`ladigan tektonik harakatlar sabablari xaqidagi gipotezalar 4. seysmik rayonlashtirish va mikrorayonlashtirish 5. seysmik hodisalar va zilzilalar 6. zilzila sodir bo`ladigan hududlarda qurilish ishlari 7. zilzila sodir bo`lishini oldindan bashorat qilish tayanch so`z va iboralar: geologik hodisalar, endogen jarayonlar, ekzogen jarayonlar, tektonik hodisalar, geosinklinallar, platformalar, tebranma harakat, epeyrogenez, antiklinal bukilmalar, gorst, graben, seysmik hodisalar, zilzila. yerning ustki qavati (litosfera) uzluksiz ravishda doimo harakat qilib, tebranib va o`zining geomorfologik qiyofasini o`zgartirib turadi. o`zgarishlarni hosil bo`lishiga sabab bo`lgan jarayonlar yerning ichki kuchiga bog`liq bo`lib, ular endogen jarayonlar deb ataladi. endogen kuchlar ta’sirida-yer qobig`ining tuzilishi xarakati, tebranishi, ko`tarilishi va pasayishi singari tektonik hodisalar yuz beradi. yer yuzida sodir bo`ladigan tashqi kuchlar ta’sirida yer yuzasi o`zgaradi va bu kuchlarni ekzogen kuchlar deb ataladi. endogen va ekzogen …

tonika bo`limi-neotektonika deb ataladi. ko`pchilik tadqiqotchilar fikricha neotektonik jarayonlari hosil bo`lishi sabablari to`la o`rganilmagan. taxminlarga ko`ra-tektonik harakatlarga ichki issiqlik to`plamidan hosil bo`ladigan zo`riqishlar sabab bo`lishi mumkin.yer qobig`idagi deformatsiyalar va tektonik harakatlarga dengiz sathidan 7-8,9 km ko`tarilib turadigan baland tog` tizmalari yoki okeandagi 6-11 km chuqurliklar, to`rt km balandlikdagi and tog`lari dengiz qoldiqlaridan tashkil topgan dengiz yotqiziqlari, baland dengiz va daryo tyerrasa (supacha) lari misol bo`la oladi. masalan, qora dengiz, kavkaz oldi sohillaridagi eng qadimiy tyerrasa xozirda 900 m balandlikda joylashgan. dengiz yotqiziqlarining tarqalish haraktyerini, ularni ayrim maydonlarda to`planib vaqti-vaqti bilan ro`y berishi, dengizni bir necha marta quruqlikka kirib borishi va qaytishi bilan izohlash mumkin. yer qobig`i tektonik harakatlar asosida, siljuvchan va turg`un hududlar bo`lib, ular shunga mos ravishda geosinklinal va platformalar deyiladi. geosinklinallar - yer qobig`ining 10–25 km qalinligidagi yotqiziklarning geodinamik kuchlanishlarining katta o`zgarishi va yuqori harakatchanligi qismini bildiradi. hozirda geosinklinallar yer qobig`ining asosiy tektonik elementlariga kiradi. dastlabki rivojlanishda geosinklinallar …

etamorfik yoki magmatik tog` jinslari joylashadi ularni ustki qismini esa cho`kindi tog` jinsi qoplab yotadi. tektonik harakatlarning turlari va yer qatlamlarining yotish shakllari yer qobig`ining turli va murakkab deformatsiyasiga sabab bo`ladigan tektonik harakatlar tebranuvchi (tik) va bukilmali (plikativ) ko`rinishda bo`ladi. tebranma harakat epeyrogenez deb atalib, buning natijasida ba’zi joylar ko`tarilishi oqibatida quruqlik qattalasha boradi, ba’zi joylar cho`kib dengiz tubiga tusha boradi. masalan, gyermaniyaning shimoliy qismi, gollandiya, belgiya davlatlari quruqliklari pasayib bormoqda, qo`shni hududlarda esa ko`tarilib bormoqda. yer qobig`ining ayni bir hududi, turli geologik davrlarda ko`tarilishi yoki pasayishi mumkin. tebranma harakatlar tezligi turlicha bo`lishi mumkin. taxminlarcha ularning eng yuqori tezligi yiliga mm ning bir necha ulushidan tortib, bir necha sm gacha bo`lishi mumkin. yerning rivojlanish tarixida tebranma harakatlarning tezligi bir maromda bo`lmasligi kuzatiladi: tebranma tektonik harakatlar bilan dengizning quruqlikka kirib borishi (transgressiya) va qaytishi (regressiya) bog`langan bo`lib, binobarin cho`kindilar to`planishi tartibi va tog` jinslarini o`zgarishi, ushbu hodisa bilan bog`langandir. yerning pasayish …

uchlarni belgilash, yer qobig`ini o`rganish, foydali qazilmalar konlarini belgilash va ularni qidirish, ulardan ratsional foydalanishga imkon beradi. yer qatlamlarida tangensial kuchlar natijasida bukilma hosil bo`ladi (1-rasm). agar biz bir necha bukilmalarni olib ko`rsak, ularning ko`tarilgan joyini yoki keyin pastlagan joylarini uchratamiz. do`ngliklari yuqoriga qaratilgan qabariq bukilmalar anticlinal bukilmalar yoki geologlar tili bilan aytganda antiklinallar deyiladi (2-rasm). botiq, ya’ni cho`qqisi pastga qaragan bukilmalar sinklinal bukilmalar yoki sinklinallar va mu l`dalar deyiladi. ko`pincha bukilmalarning yuvilib ketgan qismlarini hayolan tiklashga, fazoviy bukilmalari qurishga to`g`ri keladi. agar yer qobig`ining qo`shni maydonlaridagi gorizontal kuchlarning ayirmasi qatlamlarning bir-biridan ajralishga olib borsa, ularda bir-biriga nisbatan gorizontal siljish yuz beradi. yer qatlamlarining bunday gorizontal siljishi siljish deb ataladi (2-rasm). agar qo`shni uchastkalarning vertikal kuchi ta’sirida qatlamlar o`rtasidagi bog`lanish buzilib, ular bir-biriga nisbatan vertikaliga siljigan bo`lsa, bunday siljish uzilma deb ataladi (4-ras m). qatlamlarning bir-biriga nisbatan vertikal siljish kattaligi uzilma ampltuda si deb ataladi. agar qatlamlarning siljishida ularning yaxlitligi …

uzilishlar) uzoq muddatli bo`lib, ancha katta maydonlarda tarqalgan bo`ladi. yer qobig`ining yuzasi uzilishlar bilan turli shaklli va o`lchamli bo`laklarga bo`linganga o`xshaydi. ajralgan bo`laklar chegaralari bo`shroq maydonlar (choklar) ni tashkil etadi. ana shu sababdan yerning ichki kuchiga bog`liq bo`lgan hodisalar, yer qobig`ini biror maydonini ko`tarib yoki tushirsa, shu maydon shakli yerning ichki uzilishidan hosil bo`lgan to`rlar shaklini oladi. ichki uzilishlar yo`nalishiga qarab, butun tektonik xududlar aniq bir yo`nalganlikka ega bo`ladi. agarda geologik yoki tektonik xaritaga qaraladigan bo`lsa, baykal ko`lidan toki italiyagacha bo`lgan tizmalar bir xil, shimoliy-sharqiy yo`nalish tomonga cho`zilgandir. yer qobig`ining ichki uzilishlar bo`yicha bo`linishi ichki geologik jarayonlar o`zgarishida asosiy rolni o`ynaydi. yer qobig`ining pul’siv tebranma harakati katta maydonlarda ro`y beradi va katta amplitudali ko`chishlar bilan haraktyerlanadi. pul’satsion tebranishlar yer qobig`ining chuqur qismida ro`y berayotgan bukilmali harakatlar bilan chambarchas bog`liqdir. ular bukilmali xududlarni yer yuzasiga tog`lar ko`rinishida ko`tarib chiqadi. shundan ko`rinadiki bu hodisa tufayli yer qobig`ining maydonlarining ko`tarilishi va pasayishi nisbatan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yerning ichki kuchiga bog`liq bo`lgan geologik hodisalar"

1708066619.doc yerning ichki kuchiga bog`liq bo`lgan geologik hodisalar reja: 1. tektonika. yerning tuzilishida tektonik hodisalarning o`rni 2. tektonik harakatlarning turlari va yer qatlamlarining yotish shakllari 3. yer qobig`idagi hosil bo`ladigan tektonik harakatlar sabablari xaqidagi gipotezalar 4. seysmik rayonlashtirish va mikrorayonlashtirish 5. seysmik hodisalar va zilzilalar 6. zilzila sodir bo`ladigan hududlarda qurilish ishlari 7. zilzila sodir bo`lishini oldindan bashorat qilish tayanch so`z va iboralar: geologik hodisalar, endogen jarayonlar, ekzogen jarayonlar, tektonik hodisalar, geosinklinallar, platformalar, tebranma harakat, epeyrogenez, antiklinal bukilmalar, gorst, graben, seysmik hodisalar, zilzila. yerning ustki qavati (litosfera) uzluksiz ravishda doimo harakat qili...

DOC format, 466.5 KB. To download "yerning ichki kuchiga bog`liq bo`lgan geologik hodisalar", click the Telegram button on the left.

Tags: yerning ichki kuchiga bog`liq b… DOC Free download Telegram