inflyatsiya va unga qarshi kurashish yo'llari

DOCX 9 pages 37.3 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 37.3 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

vii bob. inflyatsiya va unga qarshi kurashish yo„llari 7.1. inflyatsiyaning mohiyati va turlari muomalada qog‗oz pullar va tanga pullarning mavjudligi inflyatsiyani vujudga keltiruvchi iqtisodiy kategoriyalardan biri hisoblanadi. ―inflyatsiya‖ termini – lotincha so‗zdan olingan bo‗lib – ―shishirilgan”, “bo„rttirilgan”, “ko„pchigan” kabi ma‘nolarni anglatadi. inflyatsiyaning iqtisodiy mohiyati muomaladagi naqd pullarning sotib olish qobiliyatini pasayishi, tovarlar va xizmatlarning bahosini o‗sib borishini anglatadi. inflyatsiya so‗zi birinchi marta amerikalik iqtisodchi a.delmar tomonidan 1864 yilda iqtisodiy oborotga kiritildi. bunga aqsh federal hukumati 1861 – 1865 yillarda mamlakat fuqarolar urushi davrida davlatning xarajatlarini qoplash maqsadida muomalaga juda katta miqdorda qog‗oz pullarni emissiya qilishi sabab bo‗ldi. g‗arbiy yevropa mamlakatlari iqtisodiy adabiyotlarida inflyatsiya termini birinchi jahon urushidan keyin, sobiq ittifoq adabiyotlarida esa 1920 yillarning o‗rtalaridan keng miqyosda paydo bo‗ldi. biroq, shuni ta‘kidlash joizki, inflyatsiya natijasida pullarning qadrsizlanishi, ularning to‗lov qobiliyatining pasayishi kabi muammolar tarixan qog‗oz pullar muomalaga chiqarilishi va tangalarning zarb qilishi davridan boshlangan. dastlabki davrlarda inflyatsiyaning vujudga kelishining asosiy …

2 / 9

ni tejash evaziga mamlakat xazinasiga juda katta boylik sifatida qabul qilindi. biroq, pullarning to‗lov qobiliyatini pasayishi va qadrsizlanishiga olib keldi. muomalada qog‗oz pullarning paydo bo‗lishi natijasida tanga – pul bilan bog‗liq inflyatsiya muammosi qog‗oz – pulga o‗z o‗rnini bo‗shatib beradi. davlatning burjuaziya boshqarish tuzumining vujudga kelishi davrida o‗rta asrlarda pul muomalasida paydo bo‗lgan muammolarni barqaror pul tizimini tashkil etish orqali bartaraf etishga urinishlar bo‗ldi. xviii – xix asrlarda va xx asrning boshlarida birinchi jahon urushiga qadar inflyatsiya muammosi ayrim mamlakatlarda mavjud bo‗lib, davriy xarakterga ega edi. masalan, inflyatsiya muammosi fransiyada – 1789 – 1791 yillarda buyuk frantsuz revolyutsiyasi davrida, angliyada napoleon bilan urush davri – xix asrning boshlarida mavjud edi. oltin monometallizm tizimi joriy etilgan mamlakatlarda uzoq yillar davomida barqaror pul tizimi amal qildi. birinchi jahon urushi davrida oltin monometallizm tizimining barbod bo‗lishi va qog‗oz pullarning oltin tangalarga qat‘iy belgilangan kurs asosida ayirboshlanishi bekor qilinishi natijasida davlat o‗zining inflyatsiyaga qarshi …

3 / 9

i 1930 yillarda muomalaga haddan ziyod qog‗oz va tanga pullarni chiqarilishi natijasida iqtisodiyotning ―pul kanallari‖ to‗lishi yuz beradi, bu o‗z navbatida inflyatsiyaga olib kelishi ta‘kidlandi, 1940 yillarda esa inflyatsiyaning sababi iqtisodiyotda qog‗oz pullar to‗lov vositasini bajarishi har qanday holatda inflyatsiyani keltirib chiqarishini e‘tirof etishdi, 1950 yillarda inflyatsiyani kelib chiqishining asosiy sababi sifatida uning yetarli darajada oltin va boshqa moddiy qimmatliklar bilan ta‘minlanmaganligi ekanligini qayd etdilar. 1960 yillarda iqtisodchi olimlar inflyatsiya murakkab, ko‗p omilli ijtimoiy – iqtisodiy jarayon ekanligini, uni tashqi va ichki omillar ta‘sir qilishi natijasida vujudga keladigan iqtisodiy kategoriya sifatida baholadilar. inflyatsiyaning iqtisodiy mohiyatiga qator xorijiy va mahalliy olimlar o‗zlarining fikrlarini bildirishgan. xususan, rossiya iqtisodchi olimlari v.a.shegortsov va v.a.taranlar ―inflyatsiya – bu tovarlar va xizmatlar sifati va iste‘mol qiymati o‗zgarmagan holda ularning bahosini o‗sib borishidir, bu jarayonda pulning qadri pasayib boradi.‖[footnoteref:3], deya ta‘kidlaydilar. [3: деньги, кредит, банки: учебник для вузов/ под. ред. в.а. щегорцова. м.:юнити – дана, 2005. с. …

4 / 9

l massasi tegishli tovarlar va xizmatlar massasi bilan ta‘minlanmasligi natijasida ularning bahosi ortsagina bunday holat inflyatsiya sifatida qaralishi mumkin. muomalada ortiqcha pul massasi paydo bo‗lmagan holatda yalpi talabning yalpi taklifga nisbatan ortib ketishi natijasida bozor kon‘yukturasining o‗zgarishi, ya‘ni bozorda tovarlar va xizmatlar bahosining ortib ketishi iqtisodiyotda inflyatsiya mavjudligini anglatmaydi. bunday holatda baholarning ortishi noinfilyatsion omillar ta‘siri natijasida paydo bo‗ladi. xususan, iqtisodiy va tabiiy resurslarning taqchilligi natijasida ularning bahosini ortishi, mavjud tovarlar va xizmatlar sifatining pastligi natijasida kam hajmdagi sifatli tovarlar va xizmatlar bahosining ortib ketishi kabilar shular jumlasidandir. umuman olganda, ta‘kidlash joizki, iqtisodiyotda inflyatsiyaning vujudga kelishi muomalada pul mablag‗lari hajmining haddan ortiq ko‗payishi natijasida pul muomalasi bilan bog‗liq iqtisodiy inqirozdan dalolat beradi. bu tovarlar va xizmatlar umumiy bahosining sezilarli sur‘atlarda o‗sib borishida (1), tovarlar va xizmatlar taqchilligida (2), rezidentlarning milliy valyutadan ―qochishi‖, ya‘ni ularning xorijiy valyutalarni jamg‗arishga bo‗lgan iqtisodiy manfaatdorligini ortib borishida (3), milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan kursining pasayishida …

5 / 9

иб– bazaviy davr iste‘mol baholari. iste‘mol savatchasi – odamlarning birinchi darajali ehtiyojlarini qondirish uchun zarur bo‗lgan tovar va xizmatlar yig‗indisi. iste‘mol savatchasi yordamida odamlarning yashash uchun zarur bo‗lgan eng kam miqdordagi xarajatlar miqdori hisob – kitob qilinadi. iste‘mol savatchasiga rossiyada 407 ta, aqshda 300 ta, fransiyada 250 ta, angliyada 350 ta, germaniyada 475 ta tovar va xizmatlar turlari kiradi. inflyatsiya juda ko‗p qirrali bo‗lib, u asosan quyidagi shakllarda namoyon bo„lishi mumkin: 1. sudraluvchan inflyatsiya; 1. shiddatli inflyatsiya; 1. giperinflyatsiya; 1. kutilgan va kutilmagan inflyatsiya; 1. ochiq inflyatsiya; 1. yopiq inflyatsiya; 1. talab xarajatlar inflyatsiyasi; 1. taklif (xarajatlar) inflyatsiyasi. sudraluvchan inflyatsiya sharoitida baholar yiliga 6 – 8 foiz miqdorida o‗sishi kuzatiladi. sudraluvchan inflyatsiya juda ko‗p mamlakatlar iqtisodiyotiga xos bo‗lib, milliy iqtisodiyotga sezilarli darajada ta‘sir ko‗rsatmaydi. g‗arbiy yevropa mamlakatlari iqtisodchilari ushbu inflyatsiya sharoitida iqtisodiyotning rivojlanishini ijobiy holat sifatida baholaydilar. shiddatli inflyatsiya davrida baholarning darajasi yil davomida 20 foizdan 200 foizgacha o‗sadi. inflyatsiya …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inflyatsiya va unga qarshi kurashish yo'llari"

vii bob. inflyatsiya va unga qarshi kurashish yo„llari 7.1. inflyatsiyaning mohiyati va turlari muomalada qog‗oz pullar va tanga pullarning mavjudligi inflyatsiyani vujudga keltiruvchi iqtisodiy kategoriyalardan biri hisoblanadi. ―inflyatsiya‖ termini – lotincha so‗zdan olingan bo‗lib – ―shishirilgan”, “bo„rttirilgan”, “ko„pchigan” kabi ma‘nolarni anglatadi. inflyatsiyaning iqtisodiy mohiyati muomaladagi naqd pullarning sotib olish qobiliyatini pasayishi, tovarlar va xizmatlarning bahosini o‗sib borishini anglatadi. inflyatsiya so‗zi birinchi marta amerikalik iqtisodchi a.delmar tomonidan 1864 yilda iqtisodiy oborotga kiritildi. bunga aqsh federal hukumati 1861 – 1865 yillarda mamlakat fuqarolar urushi davrida davlatning xarajatlarini qoplash maqsadida muomalaga juda katta miqdorda qog‗oz ...

This file contains 9 pages in DOCX format (37.3 KB). To download "inflyatsiya va unga qarshi kurashish yo'llari", click the Telegram button on the left.

Tags: inflyatsiya va unga qarshi kura… DOCX 9 pages Free download Telegram