merkantilizm iqtisodiy ta’limoti

DOC 10 стр. 359,5 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 359,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

6 mavzu :merkantilizm iqtisodiy ta’limotining mohyati va axamiyati reja 1. merkantilizm tushunchasi uning mohiyati va mazmuni 2. dastlabki va keyingi merkantilizmning o’ziga xosligi 3. turli mamlakatlarda merkantilizm ta’limotining o’ziga xos xususiyatlari 4. merkantilizimning zamonaviy tahlillari. 1.1. merkantilizm tushunchasi uning mohiyati va mazmuni 1600-yildan 1750- yilga qadar 150 yil iqtisodiy faoliyatning yuksalish davri sifatida xarakterlanadi va bu holat sanoat inqilobining kelib chiqishiga asos bo’ldi. bu davrda iqtisodiy mulohazalar individual, ro’zg’or, oila va ishlab chiqaruvchilar haqidagi g’oyalarning oddiy izoxlaridan iqtisodiy qonun va huquqlari bilan o’zaro bog’langan tizim shaklida murakkabroq qarashlar asosida rivojlana bordi. biz o’z mulohazalarimizni 3 bo’limga, merkantilizm, klassik iqtisodiy ta’limotdan oldingi g’oyalar va fiziokratizmga ajratib ko’rib chiqamiz. merkantilizm – bu muomala sohasida iqtisodiy qonuniyatlarning rivojlanishiga bo’lgan qarashlar tizimi va protektsionizm printsiplariga asoslangan bir qator davlatlarning iqtisodiy siyosati, u feodalizmning emirish davriga muvofiq keladi va “noindustrial” iqtisodiy davrdagi iqtisodiy voqelikni tahlil qilishga uringan ta’limot hisoblanadi. merkantilizm, eng avvalo, davlatning iqtisodiy siyosatini …

2 / 10

varlariga protektsionistik tariflarni belgilash; eksportni, ayniqsa, tayyor mahsulotlar eksportini rag’batlantirish; ish haqining past darajasini ushlab turish uchun aholining o’sishi. milliy farovonlikning zaruriy sharti sifatidagi aktiv savdo balansi doktrinasi, shak-shubhasiz, merkantilizmning asosi hisoblanadi. shu narsani qayd qilib o’tish kerakki, uzoq yillar davomida boylikning, xalq farovonligining asosi-mehnat, er, dehqonchilik va chorvachilik, xunarmandchilik deb kelinar edi (uni biz yuqorida ko’rib chiqdik). lekin xv asrga kelib vaziyat keskin o’zgardi. avvalo, natural-xo’jalik tizimining emirilishi, tovar-pul munosabatlarining o’sishi, fan va madaniyatning yuksalishi, ayniqsa, yangi erlarning ochilishi, buyuk geografik kashfiyotlar, mustamlakachilik tuzumining paydo bo’lishi, birinchi navbatda, savdoning tez rivojlanishiga turtki bo’ldi. noekvivalent savdo tufayli metropoliyalar mustamlakalar hisobiga beqiyos boyidi. mana shu davrga kelib jamiyatning boyishida savdoning o’rnini asoslab berishga uringan merkantilizm qarashlarida noelastik talab va eksportning importdan ko’p bo’lishining maqsadga muvofiqligi, kapital eksportini rag’batlantirish va jamiyat ishlarini qo’llab-quvvatlash tushunchalari ustunlik qilgan, shuningdek, “qo’shningni quritsang, go’yoki millat boy bo’ladi” kabi noto’g’ri siyosat ilgari surilgan. 1.2. dastlabki va keyingi …

3 / 10

qaradi va uni chetdan olib kelish yo’lini qidirdi. dastlabki merkantilistlar tashqi savdoda ijobiy saldoga erishish uchun quyidagilar maqsadga muvofiq hisobladilar: – eksport qilinadigan tovarlarga maksimum yuqori baho o’rnatishni; – tovarlar importini har tomonlama cheklashni; – mamlakatdan oltin va kumushning oqib chiqib ketishiga yo’l qo’ymaslikni. dastlabki merkantilizm davrida hukumat xorijiy savdogarlarni ularning pulini mahalliy pulga almashtirish va ko’proq tovar sotib olishga qiziqtirish maqsadida ataylab chaqalarni buzib, ularning qiymmatini pasaytirish bilan shug’ullangan. keyinchalik tovar-pul munosabatlarining rivojlanishi, tashqi savdoning kengayishi merkantalistlarning boylik muammosiga bo’lgan qarashini o’zgartirishga majbur etdi. keyingi merkantilizm xvi asrning ikkinchi yarmidan xvii asrning ikkinchi yarmigacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. (uning asosiy vakillaridan biri ingliz tomas man hisoblanadi). bu davrga kelib milliy sanoat va savdoni rivojlanishining davlat tomonidan rag’batlantirilishi sababli, mamlakatlar o’rtasida savdo aloqalari keng va muntazam rivojlana boshladi. dastlabki merkantilistlarning «pul balansi» o’rniga keyingi merkantilistlarning «savdo balansi» nazariyasi kelib chiqdi. «savdo balansi» nazariyasi (yoki yetuk merkantilizm) angliyada keng tarqala …

4 / 10

un davlat eksportni rag’batlantirib importni ta’riflar, kvotalar, subsidiya va soliqlar orqali ishga solishi kerak. mahsulot ichki iqtisodiyotda hukumat aralashuvi orqali rag’batlantirilishi va xorijiy savdo orqali boshqarilishi lozim. xorijdan manufaktura tovarlarni keltirilishi arzon xom-ashyolar importni, ularni tovar eksporti uchun ishlatilishi kabilar himoya majburiyatlari hisoblangan. merkantilistlar savdo balansi mohiyati va tabiat o’rtasidagi nomutanosibliklar haqida fikr yuritishgan. shunisi aniqki, ko’pgina merkantilistlar davlat boyligi tovar, iste’mol yoki ishlab chiqarishda emas, balki qimmatbaho metallarga egaligida deb fikr yuritishgan, qimmatbaho metallarning ishlab chiqarishi savdo balansini o’rnatadi degan fikrni o’rtaga tashlaydi.ularning qarashlariga ko’ra xalqlar bilan savdoning umumiy balansi muhim ahamiyat kasb etadi. ya’ni, angliya va hindiston savdo balansi bir-biriga mos kelmasligi mumkin, biroq hindistonda import qilingan arzon xom-ashyolardan angliyada eksport qilinadigan tovarlar manufakturasi uchun foydalanilishi mumkin. shunday masalalardan biri qimmatbaho metallar yoki eksport bilan bog’liq, ilk merkatilistlar yombilar eksporti qat’iyan taqiqlanishi kerakligini tavsiya qilishgan.keyinchalik yozuvchilar agar yombi eksport tovarlari uchun xom ashyo sotib olish maqsadida ishlatilsa, u …

5 / 10

uning qimmatini keyingi merkantilistlar ilgarigidek oltin va kumushning tabiiy xususiyatidan deb qaradilar. ammo aynan ular metallistik nazariyadan pulning miqdoriy nazariyasiga va monometallizm tizimiga o’tishga sabab bo’lgan. agar dastlabki merkantilistlar pulning jamg’arish funktsiyasini asosiy deb bilgan bo’lsalar, keyingi rivojlangan merkantilistlar – muomala funktsiyasini asosiy hisobladilar. keyingi merkantilistlarning ishonchiga ko’ra, pulning qimmati uning miqdoriga nisbatan teskari bog’liqlikda, tovarlar bahosi darajasi esa pul miqdoriga to’g’ri mutanosiblikda bo’ladi. ular, pul taklifining ko’payishi unga bo’lgan talabni oshirgach, savdoni rag’batlantiradi, deb bir tomonlama hisobladilar. dastlabki merkantilistlar yevropaga, ayniqsa ispaniyaga yangi dunyodan oqib kelgan yirik miqdordagi qimmatbaho metallar mohiyatiga e’tibor qaratgan.biroq keyingi merkantilistlar bu qarashlarni inobatga olishmadi va iqtisodiyotda pulning o’rni haqida tahliliy g’oyalarini rivojlantira olishdi. pul miqdori va narxlarning umumiy bosqichi o’rtasidagi aloqa 1569 - yilda fransuz olimi jiyn bodin tomonidan taqdim etilgan. u 16 – asr davomida g’arbiy yevropada narxlarning umumiy bosqichini yuksaltirish uchun 5 ta sabab taklif etdi, asosiy – yangi dunyo kashfiyoti bo’lgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "merkantilizm iqtisodiy ta’limoti"

6 mavzu :merkantilizm iqtisodiy ta’limotining mohyati va axamiyati reja 1. merkantilizm tushunchasi uning mohiyati va mazmuni 2. dastlabki va keyingi merkantilizmning o’ziga xosligi 3. turli mamlakatlarda merkantilizm ta’limotining o’ziga xos xususiyatlari 4. merkantilizimning zamonaviy tahlillari. 1.1. merkantilizm tushunchasi uning mohiyati va mazmuni 1600-yildan 1750- yilga qadar 150 yil iqtisodiy faoliyatning yuksalish davri sifatida xarakterlanadi va bu holat sanoat inqilobining kelib chiqishiga asos bo’ldi. bu davrda iqtisodiy mulohazalar individual, ro’zg’or, oila va ishlab chiqaruvchilar haqidagi g’oyalarning oddiy izoxlaridan iqtisodiy qonun va huquqlari bilan o’zaro bog’langan tizim shaklida murakkabroq qarashlar asosida rivojlana bordi. biz o’z mulohazalarimizni 3 bo’limga, merk...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOC (359,5 КБ). Чтобы скачать "merkantilizm iqtisodiy ta’limoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: merkantilizm iqtisodiy ta’limoti DOC 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram