merkantilizm iqtisodiy ta’limoti

PPTX 17 pages 502.2 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 502.2 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint merkantilizm iqtisodiy ta’limotining mohiyati va ahamiyati 1. merkantilizm tushunchasi uning mohiyati va mazmuni 2. dastlabki va keyingi merkantilizmning o‘ziga xoslig 3. turli mamlakatlarda merkantilizm ta’limotining o‘ziga xos xususiyatlari 4. merkantilizmning zamonaviy tahlillari merkantilizm atamasi 1500 va 1750-yillar oralig‘ida yaratilgan iqtisodiy adabiyotlar va amaliy takliflarga nisbatan ishlatiladi. merkantilstlar adabiyoti g‘arbiy yevropaning barcha rivojlanayotgan iqtisodiyotlarida bo‘lsa ham, uning asosiy g‘oyalari ingliz va fransuzlar tomonidan ishlab chiqilgan. merkantilizm, eng avvalo, davlatning iqtisodiy siyosatini ifoda etgan, uning amaliy faoliyati uchun tavsiyalar ishlab chiqqan. merkantilstlar tadqiqotining maqsadi reallik sifatidagi iqtisodiyotni tahlil qilish emas, balki hukumatga amaliy maslahatlar berish bo‘ldi. shuning uchun ular davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvini qo’llab- quvvatladilar, yuqori soliq stavkasini va davlat xarajatlarini himoya qildilar. merkantilistlaming ilmiy dunyoqarash tamoyillari quyidagilar bilan tasvirlanadi: har qanday oltin va qimmatbaho narsalarga boylik sifatida qarash; mamlakatga oltin va kumushning oqib kelishini ta’minlash maqsadida tashqi savdoni tartibga solish; arzon xomashyoni import qilish yo‘li bilan sanoatni rag‘batlantirish; import …

2 / 17

lib keladi deb hisoblaganlar. merkantilistlar xalqaro savdoda nisbiy ustunlikka erishish uchun ishchilarga kam ish haqi berilishi tarafdori bo‘lganlar. ularning flkricha yashash minimumidan yuqori maosh berish mehnat layoqatini kamaytirishi mumkin, yuqori ish haqi yil davomida kamroq soat ishlashga va yalpi ishlab chiqarishni kamaytirishga sabab bo‘lishi mumkin 2. dastlabki va keyingi merkantilizmning o‘ziga xosligi dastlabki merkantilizm buyuk geografik kashfiyotlardan oldin paydo bo‘ldi va xvi asming o‘rtalarigacha faol amal qilib keldi98. uning asosiy vakillari uilyam stafford (1554-1612) (angliya), gaskar skaruffi (1519-1584) (italiya) va boshqalar hisoblanadi. dastlabki merkantilizm “pul balansi” siyosatini olib borgan. bu siyosat pul muomalasini, tashqi savdoni ma’muriy yo‘l bilan qattiq tartibga solish asosida mamlakatning pul boyligini ko‘paytirishga qaratilgan (mamlakat puli qancha ko‘p bo‘lsa, u shuncha boy hisoblangan). dastlabki merkantilizm oltin va kumushni boylikning mutlaq shakli deb qaradi va uni chetdan olib kelish yo‘lini qidirdi. dastlabki merkantilistlar tashqi savdoda ijobiy saldoga erishish uchun quyidagilami maqsadga muvofiq hisobladilar: - eksport qilinadigan tovarlarga maksimum …

3 / 17

atda imkoni boricha ko‘proq pul mablag‘larini jamg‘arish emas, balki aktiv savdo balansiga erishishdir (eksportning importdan ustun bo‘lishi). eksport va import o'rtasidagifarq (ijobiy saldo) - mamlakat boyligining o'sishidir. demak, real boylik bu - “o‘lik pullar” yig‘indisi emas, balki yangi pullarni, ya’ni pul kapitalini vujudga keltiruvchi pullardir. merkantilistlar fikriga ko‘ra, savdoning muqobil balansiga erishish uchun davlat eksportni rag‘batlantirib importni ta’riflar, kvotalar, subsidiya va soliqlar orqali ishga solishi kerak. mahsulot ichki iqtisodiyotda hukumat aralashuvi orqali rag‘batlantirilishi va xorijiy savdo orqali boshqarilishi lozim. shulardan kelib chiqqan holda, keyingi merkantilizm vakillari aktiv savdo balansiga erishish uchun qator tavsiyalami ilgari surdilar: - tashqi bozorlami nisbatan arzon tovarlar sotish yo‘li bilan egallash hamda bir mamlakat tovarini olib, boshqalariga uni qimmatiga sotish; - mamlakatda faqat aktiv savdo balansini saqlab turgan holda, tovarlar importiga ruxsat etish (zeb-ziynat buyumlaridan tashqari); - qulay savdo ishlarini amalga oshirish uchun oltin va kumushni chetga chiqarish, pirovard natijada mamlakatda ularning massasini ko‘paytirish. 3. turli …

4 / 17

a har qanday tashqi savdoni man etish talabini ilgari surdi. u davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvini - jamg‘armani ko‘paytirishning, mamlakat xo‘jaligini mustahkamlash va rivojlantirishning asosiy omili sifatida qaradi. u manufakturani rivojlantirish, hunarmandchilik maktablari tashkil etish, mahsulotlar sifatini yaxshilash, o‘z mamlakati savdogarlariga tashqi savdoda monopol huquq berish, mamlakatda ishlab chiqarilgan tovarlar savdosini kengaytirish bilan fransiya bozoridan xorijiy savdogarlarni siqib chiqarishni taklif qildi. a.monkreten xorijiy savdogarlami mamlakat boyligini so‘rib oluvchi nasosga taqqoslaydi. a.monkreten dasturi fransiya tashqi savdosini kengaytirishni ko‘zda tutadi, u nisbatan monetarizm g‘oyasini, shuningdek, savdo balansi konsepsiyasini aks ettiradi. merkantilizm iqtisodiy ta’limot va davlat siyosati sifatida fransiyada ancha rivoj topdi. fransiyada merkantilizm vakillaridan biri, mashhur “siyosiy iqtisod traktati” (1615) asarining muallifi antuan monkreten (1576-1621) hisoblanadi. fransiyadagi amaliy merkantilizmning eng yorqin vakili jan batist kolber (1619-1683) hisoblanadi. u fransuz qiroli lyudovik xiv saroyida moliya superintendanti (vaziri) vazifasida ishlagan va faol proteksionistik siyosatni olib borgan. keyinchalik j.b.kolber olib borgan iqtisodiy siyosat va fransuz merkantilizmi …

5 / 17

erkin don olib kirishga ruxsat berishi natijasida dehqonchilikning qashshoqlashuviga olib keldi. angliya merkantilizmining ancha yirik vakili uilyam staffordning (1154-1612) hayot faoliyati to‘g‘risidagi ma’lumotlar juda kam. u “bizning vatandoshlaming ba’zi bir shikoyatlarining qisqacha bayoni” asarida merkantilizm uchun xarakterli bo‘lgan quyidagi g‘oyalami ilgari surgan: 1) muomalada buzilgan pullar emas, balki to‘la qimmatli pullar boiishi kerak, chunki faqat ular tashqi tovar aylanmasida yaroqli hisoblanadi; 2) chetga xomashyo chiqarishni man etishni taklif etadi (keyin undan tayyor mahsulot ishlab chiqarilib yuqori bahoda angliyaga qaytib kelmasin); 3) katta miqdordagi pulning chetga chiqib ketishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun qimmatli xorijiy tovarlami (zeb-ziynat buyumlari) iste’mol qilishni man etishni talab qilib chiqdi; 4) angliyada ishlab chiqarilishi mumkin bo‘lgan tovarlami mamlakatga olib kirishni to‘liq man etishni tavsiya etdi. tomas man (1571-1641) 1630-yilda “angliyaning tashqi savdodagi boyligi yoki boylikni tartiblash sifatidagi tashqi savdo balansi” asarini yozdi. unda muallif pul muomalasini qat’iy tartibga solish zararli ekanligini, pul foyda keltirishi uchun doimo harakatda boiishini, …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "merkantilizm iqtisodiy ta’limoti"

prezentatsiya powerpoint merkantilizm iqtisodiy ta’limotining mohiyati va ahamiyati 1. merkantilizm tushunchasi uning mohiyati va mazmuni 2. dastlabki va keyingi merkantilizmning o‘ziga xoslig 3. turli mamlakatlarda merkantilizm ta’limotining o‘ziga xos xususiyatlari 4. merkantilizmning zamonaviy tahlillari merkantilizm atamasi 1500 va 1750-yillar oralig‘ida yaratilgan iqtisodiy adabiyotlar va amaliy takliflarga nisbatan ishlatiladi. merkantilstlar adabiyoti g‘arbiy yevropaning barcha rivojlanayotgan iqtisodiyotlarida bo‘lsa ham, uning asosiy g‘oyalari ingliz va fransuzlar tomonidan ishlab chiqilgan. merkantilizm, eng avvalo, davlatning iqtisodiy siyosatini ifoda etgan, uning amaliy faoliyati uchun tavsiyalar ishlab chiqqan. merkantilstlar tadqiqotining maqsadi reallik sifatidagi iqtisodiy...

This file contains 17 pages in PPTX format (502.2 KB). To download "merkantilizm iqtisodiy ta’limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: merkantilizm iqtisodiy ta’limoti PPTX 17 pages Free download Telegram