merkantilizm iqtisodiy ta’limoti

PDF 97 стр. 2,2 МБ Бесплатная загрузка

97 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,2 МБ

Тип файла PDF

Страницы 97

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 97

vi bob. merkantilizm iqtisodiy ta’limotining mohyati va ahamiyati 6 .1 . m erkantilizm tushunchasi, uning m ohiyati va m azm uni 1600-yildan 1750-yilga qadar 150 yil iqtisodiy faoliyatning yuksalish davri sifatida xarakterlanadi va bu holat sanoat inqilobining kelib chiqishiga asos bo‘ldi. bu davrda iqtisodiy qarashlar individual, ro‘zg‘or, oila va ishlab chiqaruvchilar haqidagi g‘oyalar oddiy talqinda iqtisodiy qonun va huquqiy tamoyillar bilan o‘zaro bog‘langan holda rivojlana bordi. merkantilizm davri har bir shaxs o‘z - o‘zi uchun iqtisodchi, degan aqida bilan xarakterlandi. qarashlar, fikrlar xilma - xil bo‘lganligi sababli 1500-1750-yillarda umumlashgan adabiyot yaratish qiyin kechdi. bundan tashqari bir yozuvchi birgina mavzuga e’tibor qaratgan 82 bo‘lib, hech bir yozuvchi bu tushunchalmi jamlab va sentezlab keyingi iqtisodiy g‘oyalargaturtki bo‘la oladigan fikrlami yarata olmadi merkantilizm atamasi 1500-1750-yillar oralig‘ida yaratilgan iqtisodiy adabiyotlar va amaliy takliflarga nisbatan ishlatiladi. merkantilistlar adabiyoti g‘arbiy yevropaning barcha rivojlanayotgan iqtisodiyotlarida yaratilgan bo‘lsa ham, uning asosiy g‘oyalari ingliz va fransuzlar tomonidan ishlab chiqilgan. …

2 / 97

unchalari tez orada tarqalib 1776 - yilda adam smit muallifligidagi “xalqlar boyligining tabiati va sabablari to‘g‘risidagi tadqiqot “ asariga asos bo‘lib xizmat qildi.7 merkantilizm bu muomala sohasida iqtisodiy qonuniyatlaming rivojlanishiga bo‘lgan qarashlar tizimi va proteksionizm prinsiplariga asoslangan bir qator davlatlaming iqtisodiy siyosati, u feodalizmning yemirilishi davriga muvofiq keladi va “noindustrial” iqtisodiy davrdagi iqtisodiy voqelikni tahlil qilishga uringan ta’limot hisoblanadi. merkantilizm eng awalo, davlatning iqtisodiy siyosatini ifoda etgan, uning amaliy faoliyati uchun tavsiyalar ishlab chiqqan. 7 history o f economic thought. налу landreth, david c. colander 61 -b. 83 i merkantilistlar tadqiqotining maqsadi reallik sifatidagi iqtisodiyotni tahlil qilish emas, balki hukumatga amaliy maslahatlar berishdir. shuning uchun ular davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvini qo‘llab- quwatladilar, yuqori soliq stavkasini va davlat xarajatlarini himoya qildilar. merkantilistlaming ilmiy dunyoqarash tamoyillari quyidagilar bilan tasvirlanadi: har qanday oltin va qimmatbaho narsalarga boylik sifatida qarash; mamlakatga oltin va kumushning oqib kelishini ta’minlash maqsadida tashqi savdoni tartibga solish; arzon xomashyoni …

3 / 97

an va madaniyatning yuksalishi, ayniqsa, yangi erlaming ochilishi, buyuk geografik kashfiyotlar, mustamlakachilik tuzumining paydo bo‘lishi, birinchi navbatda, savdoning tez rivojlanishiga turtki bo'ldi. noekvivalent savdo tufayli metropoliyalar mustamlakalar hisobiga beqiyos boyidi. mana shu davrga kelib jamiyatning boyishida savdoning o‘mini asoslab berishga uringan merkantilizm qarashlarida noelastik talab va eksportning importdan ko‘p bo‘lishining maqsadga muvofiqligi, kapital eksportini rag‘batlantirish va jamiyat ishlarini qoilab-quwatlash tushunchalari ustunlik qilgan, shuningdek, “qo‘shningni quritsang, go‘yoki millat boy bo‘ladi” kabi noto‘g‘ri siyosat ilgari surilgan. 84 qudrat va boylik merkantilistlar dunyodagi umumiy boylik ozgarmas deb qabul qilishgan. shu farazga asoslangan holda sxolastiklar insonlar o‘rtasida savdo amalga oshirilganda ulardan binning daromadi olishi boshqasiga albatta zarar keltiradi, deb ta’kidlashgan. merkantilistlar xuddi shu mantiqni xalqlar o‘rtasidagi savdoda ham qo‘llab, bir xalqning iqtisodiy qudrati va boyligining o‘sishi faqatgina boshqa davlat boyligi hisobiga amalga oshadi degan xulosaga kelishgan. shunday qilib, merkantilistlar xalqaro savdo millatning qudrati va boyligining ravnaq topishida muhim vosita ekanini e’tirof etib, ko‘proq xalqaro …

4 / 97

$aganlar. ko‘p ishlab chiqarish bilan birga kam iste’mol qilish eksportni oshirishga imkon beradi, bu esa millat boyligi va qudratining oshishiga olib keladi, deb hisoblaganlar. merkantilistlar xalqaro savdoda nisbiy ustunlikka erishish uchun ishchilarga kam ish haqi berilishi tarafdori bo'lganlar. ulaming fikricha yashash minimumidan yuqori maosh berish mehnat layoqatini kamaytirishi mumkin, yuqori ish haqi yil davomida kamroq soat ishlashga va yalpi ishlab chiqarishni kamaytirishga sabab bo‘lishi о mumkin, deb hisoblanganlar. 8 history of economic thought. harry landreth, david c. colander 62-b. 85 \ 6 .2 . dastlabki va keyingi m erkantilizm ning o‘ziga xoslig i dastlabki merkantilizm buyuk geografik kashfiyotlardan oldin paydo bo‘ldi va xvi asming o‘rtalarigacha faol amal qilib keldi. uning asosiy vakillari uilyam stafford (1554-1612) (angliya), gaskar skaruffi (1519-1584) (italiya) va boshqalar hisoblanadi. dastlabki merkantilizm «pul balansi» siyosatini olib borgan. bu siyosat pul muomalasini, tashqi savdoni ma’muriy yo‘l bilan qattiq tartibga solish asosida mamlakatning pul boyligini ko‘paytirishga qaratilgan (mamlakat puli …$

5 / 97

irishga majbur etdi. keyingi merkantilizm xvi asming ikkinchi yarmidan xvii asming ikkinchi yarmigacha bo'lgan davmi o‘z ichiga oladi. (uning asosiy vakillaridan biri ingliz tomas man hisoblanadi). bu davrga kelib milliy sanoat va savdoni rivojlanishining davlat tomonidan rag‘batlantirilishi sababli, mamlakatlar o‘rtasida savdo aloqalari keng va muntazam rivojlana boshladi. dastlabki merkantilistlaming «pul balansi» o‘miga 86 keyingi merkantilistlaming «savdo balansi» nazariyasi kelib chiqdi. «savdo balansi» nazariyasi (yoki yetuk merkantilizm) angliyada keng tarqala boshladi. mazkur konsepsiya vakillari dastlabki merkantilistlami mamlakatdan tashqariga pul chiqarishni man etgani, importni haddan tashqari cheklagani uchun tanqid qildi. ulaming fikricha hukumatning tashqi iqtisodiy siyosatdagi asosiy vazifasi - mamlakatda imkoni boricha ko‘proq pul mablag‘larini jamg‘arish emas, balki aktiv savdo balansiga erishishdir (eksportning importdan ustun bo‘lishi). eksport va import o‘rtasidagi farq (ijobiy saldo) - mamlakat boyligining o‘sishidir. demak, real boylik bu- «o‘lik pullar» yig‘indisi emas, balki yangi pullami, ya’ni pul kapitalini vujudga keltiruvchi pullardir. merkantilistlar fikriga ko‘ra savdoning muqobil balansiga erishish uchun …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 97 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "merkantilizm iqtisodiy ta’limoti"

vi bob. merkantilizm iqtisodiy ta’limotining mohyati va ahamiyati 6 .1 . m erkantilizm tushunchasi, uning m ohiyati va m azm uni 1600-yildan 1750-yilga qadar 150 yil iqtisodiy faoliyatning yuksalish davri sifatida xarakterlanadi va bu holat sanoat inqilobining kelib chiqishiga asos bo‘ldi. bu davrda iqtisodiy qarashlar individual, ro‘zg‘or, oila va ishlab chiqaruvchilar haqidagi g‘oyalar oddiy talqinda iqtisodiy qonun va huquqiy tamoyillar bilan o‘zaro bog‘langan holda rivojlana bordi. merkantilizm davri har bir shaxs o‘z - o‘zi uchun iqtisodchi, degan aqida bilan xarakterlandi. qarashlar, fikrlar xilma - xil bo‘lganligi sababli 1500-1750-yillarda umumlashgan adabiyot yaratish qiyin kechdi. bundan tashqari bir yozuvchi birgina mavzuga e’tibor qaratgan 82 bo‘lib, hech bir yozuvchi bu tushun...

Этот файл содержит 97 стр. в формате PDF (2,2 МБ). Чтобы скачать "merkantilizm iqtisodiy ta’limoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: merkantilizm iqtisodiy ta’limoti PDF 97 стр. Бесплатная загрузка Telegram